Το Τριώδιο είναι μια ιδιαίτερη εκκλησιαστική περίοδος, που κατέχει ξεχωριστή θέση στη θρησκευτική παράδοση της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Το Τριώδιο ανοίγει πάντα την Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου (9.2.2024) και ολοκληρώνεται το Μεγάλο Σάββατο (19.4.2025), δηλαδή μια ημέρα πριν από την Κυριακή του Πάσχα, διαρκώντας συνολικά 10 εβδομάδες.
Σημειώνεται ότι η έναρξη και τη λήξη του Τριωδίου είναι κινητή, επειδή κινητή είναι και η ημερομηνία του Πάσχα.
Ονομάζεται έτσι από το ομώνυμο λειτουργικό βιβλίο που περιλαμβάνει ύμνους και προσευχές και χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.
Οι ύμνοι αυτοί έχουν τρεις ωδές σε αντίθεση με τους υπόλοιπους ύμνους τις εκκλησίας, οι οποίοι έχουν εννέα ωδές.
Οι ύμνοι του Τριωδίου γράφτηκαν από τον 5ο έως τον 15ο αιώνα μ.Χ. Χειρόγραφα των ύμνων του Τριωδίου σώζονται από τον 10ο αιώνα μ.Χ. ενώ για πρώτη φορά τυπώθηκε, το εν λόγω βιβλίο, στα Ελληνικά το 1522 μ.Χ. στην Βενετία.
Αυτή η χρονική περίοδος περιλαμβάνει μια σειρά από θρησκευτικές και πολιτιστικές γιορτές, όπως την Τσικνοπέμπτη, την Κυριακή της Αποκριάς, την Καθαρά Δευτέρα, τη Μεγάλη Σαρακοστή, την Κυριακή των Βαΐων και τη Μεγάλη Εβδομάδα, μέχρι την Ανάσταση του Κυρίου.
Είναι μια περίοδος με ιδιαίτερη σημασία, καθώς συνδυάζει πνευματική προετοιμασία, εορταστική διάθεση και νηστεία.
Η περίοδος αυτή είναι γεμάτη συμβολισμό και αποτελεί μια ευκαιρία για πνευματική και ψυχική ανανέωση. Οι διατροφικές συνήθειες αλλάζουν σημαντικά για όσους ακολουθούν τα χριστιανικά έθιμα. Κατά τη διάρκεια της Σαρακοστής, για παράδειγμα, οι πιστοί νηστεύουν, αποφεύγοντας την κατανάλωση κρέατος, γαλακτοκομικών προϊόντων και άλλων τροφών.
Ωστόσο, υπάρχουν εξαιρέσεις: την Τσικνοπέμπτη τηρείται το έθιμο της κατανάλωσης κρεατικών, ενώ την Κυριακή της Αποκριάς είναι η τελευταία ημέρα κατανάλωσης κρέατος πριν από τη νηστεία.
Σύμφωνα με την παράδοση, Την Κυριακή των Βαΐων, στο τραπέζι σερβίρονται ψάρια και θαλασσινά, ενώ η Μεγάλη Εβδομάδα χαρακτηρίζεται από αυστηρή νηστεία, κορυφώνοντας τη προετοιμασία των πιστών για το Πάσχα.
Το Τριώδιο δεν είναι μόνο μια θρησκευτική περίοδος, αλλά και μια εποχή πλούσια σε παραδόσεις που συνδέονται με τη λαϊκή κουλτούρα.
Από τα καρναβαλικά δρώμενα της Αποκριάς έως την πνευματική περισυλλογή της Σαρακοστής, αυτή η περίοδος αντανακλά τη σύνθεση της ελληνικής πολιτιστικής και θρησκευτικής κληρονομιάς.
