Είναι η κλιματική αλλαγή ο “ένοχος” στην πανδημία της COVID-19;

Η ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΩΝ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΣΟΒΑΡΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ, ΕΝΩ ΥΠΟΛΟΓΙΖΕΤΑΙ ΟΤΙ ΠΕΡΙΠΟΥ 6,5 ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΘΑΝΑΤΟΙ ΕΤΗΣΙΩΣ ΟΦΕΙΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ

Της Όλγας (Όλια) Βασιλάκη*

Καθώς η Γη συνεχίζει να θερμαίνεται, πολλοί επιστήμονες περιμένουν να δούμε αλλαγές στο χρόνο, τη γεωγραφία και την ένταση των επιδημιών των ασθενειών σε όλο τον κόσμο. Ορισμένοι ειδικοί πιστεύουν ότι η κλιματική αλλαγή, μαζί με άλλες περιβαλλοντικές διαταραχές, θα μπορούσαν να βοηθήσουν στη διευκόλυνση της εμφάνισης ολοκαίνουργιων ασθενειών, όπως η COVID-19. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι ο κορονοϊός COVID-19, που μαστίζει σήμερα τον κόσμο πιθανότατα προέρχεται από τις νυχτερίδες. Αλλά οι νυχτερίδες υπήρχαν  πάντα, οπότε γιατί ένα ξέσπασμα τώρα; Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Science of The Total Environment» ρίχνει το φταίξιμο στην κλιματική αλλαγή. Σύμφωνα με τη μελέτη, η κλιματική αλλαγή έχει προκαλέσει μια αλλαγή στην παγκόσμια κατανομή των νυχτερίδων. Τα περισσότερα είδη απαιτούν ιδιαίτερες κλιματολογικές και περιβαλλοντικές συνθήκες για να βρίσκονται σε μια περιοχή που να θεωρείται κατάλληλος βιότοπος. Καθώς η κλιματική αλλαγή αλλάζει αυτές τις συνθήκες, οι γεωγραφικές περιοχές των ειδών αρχίζουν να αλλάζουν. Αυτό μπορεί να εξαναγκάσει τα είδη να εξαφανιστούν από ορισμένες περιοχές, επιτρέποντάς τους να επεκταθούν σε άλλες.

Η κλιματική αλλαγή επηρεάζει επίσης τη διάδοση των ιών μέσω υψηλότερων θερμοκρασιών που αυξάνουν το ιικό φορτίο σε ορισμένα είδη, αυξάνοντας κατά συνέπεια τις πιθανότητες μετάδοσης ενός ιού. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες του αέρα μπορούν επίσης να αυξήσουν την ανοχή των ιών στη θερμότητα, η οποία με τη σειρά της μπορεί να αυξήσει τα ποσοστά μόλυνσης, δεδομένου ότι ένα από τα κύρια αμυντικά συστήματα κατά των μολυσματικών ασθενειών είναι η αύξηση της θερμοκρασίας του σώματός μας.  Είναι αλήθεια ότι σε εύκρατα μέρη του κόσμου, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ευρώπη και μεγάλο μέρος της Ασίας, η περίοδος της γρίπης τείνει να αυξάνεται το χειμώνα και να μειώνεται την άνοιξη. Επίσης ορισμένοι άλλοι τύποι κορωνοϊών, οι οποίοι έχουν διαρκέσει περισσότερο και έχουν μελετηθεί καλύτερα από την COVID-19, έχουν εμφανίσει εποχιακά πρότυπα.

H ατμοσφαιρική ρύπανση σχετίζεται με την ανάπτυξη αναπνευστικών παθήσεων και άλλων σοβαρών ασθενειών, ενώ υπολογίζεται ότι περίπου 6,5 εκατομμύρια θάνατοι ετησίως οφείλονται σε αυτήν. Διάφορες μελέτες που έχουν εξετάσει την επίδραση των παραπάνω τιμών στους ασθενείς με COVID-19 έχουν καταλήξει στη μεγάλη συσχέτιση που έχει η ατμοσφαιρική ρύπανση με τη θνητότητα των ασθενών με COVID-19. Συγκεκριμένα, επιστημονική ομάδα του πανεπιστημίου Harvard εξέτασε τη σχέση ατμοσφαιρικής ρύπανσης και θνητότητας λόγω COVID-19 σε 3.000 κομητείες των ΗΠΑ καλύπτοντας το 98% του πληθυσμού. 

Η κλιματική αλλαγή επιτείνει τις πιέσεις που δέχεται το φυσικό περιβάλλον, με πολυεπίπεδες επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία, κάτι που σημαίνει πως εάν προστατεύσουμε το περιβάλλον μας, θα θωρακίσουμε και τη δημόσια υγεία.  Οι επιστήμονες εργάζονται για να βρουν τρόπους βελτίωσης των προβλέψεών τους για το πού μπορεί να εμφανιστούν αυτοί οι τύποι ασθενειών στο μέλλον, ώστε οι κοινότητες να προετοιμαστούν για να τις αντιμετωπίσουν. Υπάρχουν όμως περισσότερες ερωτήσεις παρά απαντήσεις και οι απαντήσεις σε τέτοιου είδους ερωτήσεις σχετικά με τον κορονοϊό θα πάρουν χρόνο να δοθούν. Σε γενικές γραμμές, η σχέση μεταξύ του κλίματος και των μολυσματικών ασθενειών αποτελεί ένα αυξανόμενο θέμα ενδιαφέροντος μεταξύ των επιστημόνων. Η συνέχιση αυτών των προσπαθειών τόσο στην επιστήμη της κλιματολογίας, όσο και στην έρευνα σχετικά με τις μολυσματικές ασθένειες είναι ζωτικής σημασίας.

  • Η Md,Msc, Phd Όλγα (Όλια) Βασιλάκη-Καρόζη είναι Ιατρός Βιοπαθολόγος-Μικροβιολόγος, Επιμελήτρια Α΄ ΕΣΥ Μικροβιολογικό Εργαστήριο, Π.Γ.Ν.Θ ΑΧΕΠΑ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Α.Π.Θ