Ένα από τα πιο παρωχημένα εργαλεία της ελληνικής φορολογικής πολιτικής, τα τεκμήρια διαβίωσης, οδεύει προς οριστική κατάργηση έως το 2027, σύμφωνα με τον οδικό χάρτη του υπουργείου Οικονομικών. Η αποδέσμευση από τον τεκμαρτό τρόπο φορολόγησης, που εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στα τέλη της δεκαετίας του ’70 και επεκτάθηκε μαζικά την περίοδο των Μνημονίων, αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα στη νέα ψηφιακή εποχή της Εφορίας.
Από τη γελοιότητα της τεκμαρτής “πολυτελούς διαβίωσης” στα πραγματικά δεδομένα
Ακόμη και σήμερα, το τεκμήριο ιδιοκατοίκησης και το τεκμήριο κατοχής ΙΧ παραμένουν βασικές συνιστώσες στον υπολογισμό του φορολογητέου εισοδήματος. Ένα παλιό, φθηνό 1.400άρι αυτοκίνητο μπορεί να κοστίζει 4.000 ευρώ στην αγορά, αλλά η Εφορία θεωρεί ότι απαιτείται εισόδημα άνω των 6.000 ευρώ για να το διατηρήσει κανείς. Ανάλογα παραδείγματα εντοπίζονται σε άνεργους, χαμηλόμισθους ή νέους επαγγελματίες, που φορολογούνται όχι για τα έσοδά τους, αλλά για το «βιοτικό τους προφίλ».
Η επιβάρυνση αφορά πάνω από 700.000 επαγγελματίες και οικογενειάρχες που κατέχουν ακίνητα ή οχήματα μέσης και υψηλής κατηγορίας.
Οδικός χάρτης κατάργησης – Τι αλλάζει έως το 2027
Η μετάβαση θα γίνει σταδιακά σε τρία στάδια:
- 2025: Στοχευμένες παρεμβάσεις, π.χ. προσαρμογή του τεκμαρτού εισοδήματος λόγω αύξησης του κατώτατου μισθού.
- 2026: Ολοκλήρωση και καθολική εφαρμογή των ψηφιακών εργαλείων για συλλογή δεδομένων (myDATA, e-τιμολόγηση, IRIS, δελτίο αποστολής).
- 2027: Κατάργηση του τεκμαρτού τρόπου φορολόγησης, καθώς το ΥΠΟΙΚ θα έχει εικόνα για το πραγματικό εισόδημα κάθε φορολογούμενου.
Τα νέα εργαλεία της Εφορίας
Η διοίκηση ετοιμάζει ένα ψηφιακό “ραντάρ” εισοδημάτων, με βάση:
- myDATA: Ηλεκτρονική καταγραφή αποδείξεων, τιμολογίων και εσόδων.
- Ψηφιακό πελατολόγιο (από 1/7/2025): Πιλοτικά στον κλάδο αυτοκινήτων, σταδιακά σε όλους.
- IRIS (από 1/11/2025): Διασύνδεση επιχειρήσεων με την Εφορία για κάθε ψηφιακή πληρωμή.
- Ψηφιακό δελτίο αποστολής: Από 2/6/2025 για μεγάλες επιχειρήσεις, από 1/12/2025 για όλους.
- Ηλεκτρονική τιμολόγηση: Καθολική εφαρμογή από φθινόπωρο 2025.
Παράλληλες φορολογικές παρεμβάσεις
Το ΥΠΟΙΚ εξετάζει και επιμέρους φορολογικές βελτιώσεις:
- Αναπροσαρμογή ΚΑΔ ώστε να πάψει η άνιση μεταχείριση επαγγελματιών με υψηλό τζίρο.
- Πρόσθετη έκπτωση φόρου για επιχειρήσεις χωρίς υπαλλήλους που λειτουργούν επί σειρά ετών.
Η νέα εποχή: Πραγματικό εισόδημα αντί για αυθαίρετο τεκμήριο
Η συνολική κατεύθυνση είναι σαφής: Ο πολίτης θα φορολογείται με βάση τα πραγματικά του δεδομένα και όχι τεκμαρτές υποθέσεις περί «βιοτικού επιπέδου». Με τα ψηφιακά εργαλεία πλήρως ενεργοποιημένα, η Εφορία θα διαθέτει εικόνα σε πραγματικό χρόνο για τις οικονομικές κινήσεις φυσικών και νομικών προσώπων.
Το πολιτικό στίγμα: Φορολογική δικαιοσύνη στην ψηφιακή εποχή
Η απόφαση για κατάργηση των τεκμηρίων συνιστά τομή για το ελληνικό φορολογικό σύστημα, αλλά και ένδειξη εμπιστοσύνης στη σύγχρονη τεχνολογική υποδομή του Δημοσίου. Δεν πρόκειται απλώς για ένα λογιστικό ζήτημα, αλλά για βαθιά αλλαγή στη σχέση κράτους–πολίτη.
Η χρονιά–ορόσημο του 2027 θα είναι η αρχή μιας νέας εποχής: από τον αυθαίρετο φόρο στην πραγματική εικόνα, και από το τεκμήριο στην εμπιστοσύνη.
