Να έχετε πάντα μετρητά στο σπίτι για το ενδεχόμενο «μεγάλης αστάθειας»
Με πρόσφατη έρευνα και σύσταση, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προτρέπει τα νοικοκυριά να διατηρούν ένα ποσό μετρητών στο σπίτι, ώστε να είναι προετοιμασμένα για περιπτώσεις κρίσεων. Όπως σημειώνεται, σε περιόδους έντονης αβεβαιότητας –όπως η πανδημία, οι γεωπολιτικές αναταράξεις ή οι εκτεταμένες διακοπές ρεύματος και δικτύων– η ζήτηση για χαρτονομίσματα αυξάνεται σημαντικά. Τα μετρητά λειτουργούν ως εναλλακτικό αποθεματικό όταν το ηλεκτρονικό σύστημα πληρωμών δεν μπορεί να ανταποκριθεί.
Η ΕΚΤ υπενθυμίζει ότι σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες υπάρχουν ήδη επίσημες οδηγίες. Στην Ολλανδία, την Αυστρία και τη Φινλανδία προτείνεται να υπάρχουν στο σπίτι περίπου 70 έως 100 ευρώ ανά άτομο για κάλυψη βασικών αναγκών έως και 72 ώρες. Στη Σουηδία συστήνεται η κατοχή μετρητών για διάστημα μίας εβδομάδας, σε μικρές ονομαστικές αξίες ώστε να είναι εύκολη η χρήση τους στις καθημερινές αγορές. Στην Ισπανία και την Πορτογαλία, συγκεκριμένα περιστατικά με διακοπές ρεύματος οδήγησαν σε παράλυση των ηλεκτρονικών πληρωμών, γεγονός που ανέδειξε ακόμη περισσότερο τη σημασία του φυσικού χρήματος.
Η ύπαρξη μετρητών στο σπίτι προσφέρει πολλαπλά οφέλη. Εξασφαλίζει άμεση διαθεσιμότητα χρημάτων για βασικές αγορές όταν τα ψηφιακά συστήματα δεν λειτουργούν, ενώ παράλληλα ενισχύει το αίσθημα ασφάλειας, καθώς οι πολίτες γνωρίζουν ότι διαθέτουν μια «ρεζέρβα» σε περιόδους αβεβαιότητας. Τα μετρητά αποτελούν επίσης αντίβαρο στην υπερβολική εξάρτηση από το ηλεκτρονικό σύστημα πληρωμών και διευκολύνουν μικροσυναλλαγές όταν δεν υπάρχει άλλη δυνατότητα.
Ωστόσο, η φύλαξή τους ενέχει κινδύνους. Η ύπαρξη σημαντικού ποσού μετρητών στο σπίτι αυξάνει την πιθανότητα κλοπής, ενώ υπάρχει και ο κίνδυνος φθοράς ή απώλειας. Για τον λόγο αυτόν συστήνεται τα ποσά να είναι περιορισμένα, προσαρμοσμένα στις ανάγκες κάθε νοικοκυριού και να φυλάσσονται σε ασφαλές σημείο, κατά προτίμηση σε μικρά χαρτονομίσματα που διευκολύνουν τη χρήση. Χρειάζεται επίσης περιοδικός έλεγχος ώστε να διατηρείται η καλή τους κατάσταση.
Το βασικό μήνυμα είναι ότι η κατοχή μετρητών δεν αντικαθιστά τα ψηφιακά μέσα πληρωμής, αλλά λειτουργεί συμπληρωματικά. Η ισορροπία ανάμεσα στα δύο είναι το κλειδί για να νιώθουν τα νοικοκυριά ασφαλή και προετοιμασμένα. Η ΕΚΤ υπογραμμίζει ότι σε έναν κόσμο γεμάτο αβεβαιότητες, τα μετρητά στο σπίτι δεν αποτελούν πολυτέλεια αλλά μια συνετή πρακτική πρόνοιας.
