Σε τροχιά θεσμικής αποκατάστασης εισέρχονται, σύμφωνα με πληροφορίες του Πρώτου Θέματος, χιλιάδες μικροί οικισμοί σε όλη τη χώρα, με τη νέα ρύθμιση της κυβέρνησης να αναμένεται μέσα στον Ιούνιο και να αφορά οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων. Η ρύθμιση φιλοδοξεί να βάλει τέλος στην πολεοδομική αβεβαιότητα δεκαετιών, που ξεκινά από τις αυθαίρετες επεκτάσεις των νομαρχών από τη δεκαετία του ’80 και οδηγεί έως σήμερα σε δικαστική εμπλοκή και διοικητική παράλυση.
Στόχος: η ισορροπία μεταξύ περιβάλλοντος και ιδιοκτησίας
Το σχέδιο επιχειρεί να βρει τομή ανάμεσα στο άρθρο 24 του Συντάγματος για την προστασία του περιβάλλοντος και στο άρθρο 17 για την προστασία της ιδιοκτησίας. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο υφυπουργός Περιβάλλοντος Νίκος Ταγαράς, «δεν μπορεί η μείωση πληθυσμού να οδηγεί και σε σβήσιμο της υπαίθρου». Η ρύθμιση, πέρα από χωροταξικά κριτήρια, θα λάβει υπόψη και δημογραφικά δεδομένα, ενώ θα χρησιμοποιηθούν λογαριασμοί ρεύματος και νερού για την εκτίμηση της πραγματικής δυναμικής ενός οικισμού.
Το πρόβλημα της Ζώνης Γ’ και η παρέμβαση του ΣτΕ
Μεγάλο αγκάθι αποτελεί η Ζώνη Γ’, δηλαδή τα περιμετρικά τμήματα που χαράχτηκαν χωρίς επιστημονικά κριτήρια και κρίθηκαν παράνομα από το ΣτΕ, με αποτέλεσμα τα αδόμητα οικόπεδα να θεωρούνται μη οικοδομήσιμα. Το υπουργείο εξετάζει επιστημονική επανεκτίμηση και νέα θεσμική επεξεργασία, ώστε να ενταχθούν στο πολεοδομικό σύστημα, εφόσον πληρούν τις συνταγματικές προϋποθέσεις.
Πολιτική βούληση και διαχωρισμός τύπων οικισμών
Ο πρωθυπουργός έχει δώσει εντολή να εξεταστούν όλες οι κοινωνικές, νομικές και πολεοδομικές παράμετροι, ενώ δεν αποκλείει καν την αναθεώρηση του άρθρου 24 σε βάθος χρόνου. Όπως τονίζει, δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται το ίδιο ένας οικισμός 2.000 κατοίκων και ένα χωριό 300 ή 50 μόνιμων κατοίκων, ειδικά όταν παραθεριστές ή τουριστική δραστηριότητα μεταβάλλουν τη φυσιογνωμία τους.
Τι προβλέπει το νέο πλαίσιο
-
Η ρύθμιση δεν αλλάζει όρια, αλλά εισάγει μεθοδολογία και διαδικασία
-
Οι οριστικοί χάρτες θα καθοριστούν μέσω Προεδρικών Διαταγμάτων σε ορίζοντα δύο ετών, με τοπική διαβούλευση
-
Η εφαρμογή στηρίζεται σε 257 πολεοδομικές μελέτες, στο πλαίσιο του προγράμματος «Κωνσταντίνος Δοξιάδης», με χρηματοδότηση 1 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης
-
Για τις υπόλοιπες ζώνες (Α’, Β’, Β1’) ισχύει το υπάρχον καθεστώς με αρτιότητες από 150 τ.μ. έως 2 στρέμματα
-
Δεν επηρεάζονται οικισμοί άνω των 2.000 κατοίκων, ούτε οι παραλιακοί σε ΖΟΕ
Το διακύβευμα: νομιμότητα χωρίς απαξίωση της περιουσίας
Η κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι δεν θα αφαιρέσει περιουσία, αλλά θα διασφαλίσει τη θεσμική ασφάλεια των μικρών οικισμών. Το σχέδιο επιδιώκει να λειτουργήσει ως εργαλείο συγκράτησης του πληθυσμού στην ύπαιθρο, επιστροφής των νέων και ανάσχεσης της ερημοποίησης, ενώ θα επιδιώξει και συνταγματική θωράκιση μέσα από αξιολόγηση από το Συμβούλιο της Επικρατείας.
Το πρώτο κρίσιμο τεστ για την εφαρμογή θα είναι η διαχείριση της Ζώνης Γ’ και η αποδοχή της ρύθμισης από τις τοπικές κοινωνίες που βρίσκονται σε πολύχρονη αβεβαιότητα.
