Όταν ο Κωνσταντίνος, γιος του Παύλου και της Φρειδερίκης, γεννιόταν το καλοκαίρι του 1940, υπό τους ήχους 101 κανονιοβολισμών από τον Λυκαβηττό, κανείς στην Ελλάδα, ή ακόμη και στους κύκλους της ευρωπαϊκής μοναρχίας, δεν θα μπορούσε να φανταστεί τη διαδρομή του, ούτε φυσικά το χωρίς πένθιμες καμπάνες σιωπηρό τέλος του.
Του ΦΩΤΗ ΣΙΟΥΜΠΟΥΡΑ
Θα μπορούσε ενδεχομένως κανείς να εικάσει κάποιες αναταράξεις -ο 20ός αιώνας δεν ήταν απολύτως ομαλός για την ελληνική μοναρχία, ούτε βέβαια για την ελληνική δημοκρατία. Όμως ποιος τότε μπορούσε να φανταστεί ότι ένας τέτοιος γόνος, ο πρώτος χρυσός Ολυμπιονίκης στην ιστορία της μεταπολεμικής Ελλάδας, ο δεύτερος εξάδελφος του μετέπειτα βασιλιά της Βρετανίας Καρόλου Γ’, θα έφευγε από τη ζωή έτσι; Με το «στίγμα» του «τέρατος», όπως επικράτησε να θεωρείται από πολλούς στην Ελλάδα, του «υπαίτιου για όλα τα μετεμφυλιακά δεινά της χώρας»; Με αποκορύφωμα την Αποστασία, την πολιτική κρίση του 1965-67 και τη χούντα που ακολούθησε.
Δεν είναι εύκολο να ανατρέψει κανείς παγιωμένες αντιλήψεις και για πολλούς είναι αδύνατο ακόμη και σήμερα να δουν ψύχραιμα τα πράγματα, ακόμη και έπειτα από πολλές δεκαετίες. Οφείλει,όμως,να αναλογιστεί πόσα από τα περιστατικά μιας ταραγμένης περιόδουάξιζε τον κόπο να οδηγήσουν εκεί που οδήγησαν -με ευθύνη του Κωνσταντίνου ή και των άλλων πρωταγωνιστών.
Ο ίδιος είχε μιλήσει πολλές φορές και είχε παρουσιάσει τη δική του εκδοχή των γεγονότων εκείνων. Πολλοί τον άκουσαν, λίγοι κατάλαβαν. Οι περισσότεροι τον αγνόησαν και πολλοί σήμερα δεν γνωρίζουν καν τι και πώς είχε συμβεί εκείνοτο επεισοδιακό καλοκαίριτου ’65, το καλοκαίρι της Αποστασίας. Μπορούσε να αποτραπεί εκείνη η κρίση, για την οποία ασφαλώς ευθύνες, τις μεγαλύτερες, έχει ο ίδιος, αλλά και οι αποστάτες, ακόμη και οιΠαπανδρέου και οι παρατρεχάμενοι όλων;Ασφαλώς, αρκεί να μην εξακολουθούμε να ερμηνεύουμε και σήμερα παθιασμένα τις πολιτικές εξελίξεις εκείνης της περιόδου.
Γιατί η κρίση εκείνη, με επιφανειακό πρόσχημα τη διαμάχη για το πρόσωπο του υπουργού Άμυνας, μπορούσε και έπρεπε να είχε ξεπεραστεί. Πρώτος, ναι, που θα έπρεπε να επιδείξει πολιτική ωριμότητα, προκειμένου να εκτονωθεί η κρίση, ήταν ο Κωνσταντίνος. Στην πολιτική «θολούρα»,όμως, που επικρατούσε τότε και στο κλίμα έντασης ουδείς (βασιλεύς, πρωθυπουργός, αποστάτες, σύμβουλοι και παρασύμβουλοι) έλαβε τις αποφάσεις που θα οδηγούσαν σε πολιτική εκτόνωση.
Όλοι προτίμησαν κάτι άλλο. Η ουσία είναι ότι από το σημείο εκείνο και έπειτα ο Κωνσταντίνος έφερε το βάρος όλων των προηγούμενων δεκαετιών της βασιλείας καιφορτώθηκε τις αμαρτίες όλων των προγόνων και προκατόχων του. Με το πραξικόπημα του ’67 η θέση του έγινε ακόμη δυσχερέστερη και διάφορες θεωρίες άρχισαν να διατυπώνονται ως προς το αν είχε τη δυνατότητα, αν θα μπορούσε να το αποτρέψει ή στη συνέχεια να το καταπνίξει.
Δύσκολες οι απαντήσεις και ως προς αυτό, παρότι αρκετοί υποστηρίζουν πως τοαποτυχημένο «αντικίνημα» του Δεκεμβρίου της ίδιας χρονιάς και η επαμφοτερίζουσα στάση του στο Κίνημα του Ναυτικού το 1973 φανέρωσαν τις αδυναμίες του,λόγω είτε ανωριμότητας είτε κακών συμβούλων.Υπό αυτήν την έννοια, πάντως, αν κάτι μπορεί να πει κανείς είναι ότι ο Κωνσταντίνος είχε από πολύ νωρίς χάσει κάθε δυνατότητα να λειτουργήσει ως παράγων εθνικής ενότητας. Αυτός ήταν ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους η επιστροφή του μετά το ’74 ήταν επί της ουσίας αδύνατη.
Άλλωστε ο κόσμος έκρινε με το συντριπτικό αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος. Αυτό που ίσως θα πρέπει να εξετάσει κάποιος τώρα, σήμερα που ο Κωνσταντίνοςπερνά στην Ιστορία, είναι αν, παρ’ όλα αυτά, του άξιζαν όλα όσα ακολούθησαν. Η δαιμονοποίησή του για όλα, η υποτιμητική απόδοση ενός επωνύμου, η άτυπη δήμευση (αρχικώς) της περιουσίας του, πιθανώς δεν του άξιζαν. Η Μεταπολίτευση θα μπορούσε να έχει επιδείξει μια μεγαθυμία. Αυτό ίσως να είχε αποδειχθεί ευεργετικό σε πολλά επίπεδα. Και για όλους. Κατά τα άλλα,τον λόγο, πλέον, έχει η Ιστορία.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ POLITICAL
