Απρόσμενη τροπή έλαβε η προετοιμασία της επίσκεψης του υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, στη Λιβύη, καθώς το υπουργείο Εξωτερικών της κυβέρνησης της Τρίπολης κατηγόρησε την Ελλάδα για παραβίαση κυριαρχικών της δικαιωμάτων. Αφορμή αποτέλεσε η διεθνής πρόσκληση ενδιαφέροντος για έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων σε δύο θαλάσσια οικόπεδα νοτίως της Κρήτης, την οποία δημοσίευσαν οι ελληνικές αρχές στις 12 Ιουνίου.
Αθήνα: “Ασκούμε τα δικαιώματά μας με βάση το Διεθνές Δίκαιο”
Την αντίδραση του υπουργείου Ενέργειας προκάλεσαν οι αιτιάσεις που κατέθεσε το υπουργείο Εξωτερικών της Λιβύης για τα θαλάσσια οικόπεδα νοτίως της Κρήτης. Όπως ανέφεραν πηγές του ελληνικού υπουργείου Ενέργειας, «η Ελλάδα ασκεί στην πράξη τα κυριαρχικά της δικαιώματα με σταθερή προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας». «Η ελληνική κυβέρνηση δεν εγκαταλείπει τον διάλογο, πάντοτε όμως στο πλαίσιο της διεθνούς νομιμότητας», προσθέτουν οι ίδιες πηγές.
Παράλληλα, κυβερνητικές πηγές ξεκαθάρισαν ότι η επίσκεψη Γεραπετρίτη θα πραγματοποιηθεί κανονικά και ότι η ελληνική διπλωματία “δεν φοβάται τον διάλογο, ούτε την υπεράσπιση των εθνικών μας συμφερόντων”.
Η ανακοίνωση του λιβυκού ΥΠΕΞ και το… παιχνίδι με την Άγκυρα
Η ανακοίνωση της κυβέρνησης της Τρίπολης ανέφερε πως η διεθνής πρόσκληση της Ελλάδας καλύπτει περιοχές που βρίσκονται εντός της λιβυκής υφαλοκρηπίδας, “βάσει των θέσεών μας”. Κατηγόρησε την Αθήνα για μονομερείς ενέργειες και κάλεσε σε “νομική συμφωνία” και “ειλικρινή διάλογο” με σεβασμό στο διεθνές δίκαιο.
Η χρονική στιγμή της λιβυκής αντίδρασης μόνο τυχαία δεν είναι. Την ίδια ώρα, στην Τρίπολη, ο υπουργός Ενέργειας Αμπντελ Σαντίκ συναντούσε τον Τούρκο πρέσβη για την ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας, ενώ επανέρχεται η φημολογία ότι η Βουλή του Τομπρούκ σχεδιάζει να φέρει προς επικύρωση το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο.
Η ελληνική στρατηγική και η εμπλοκή με τις δύο Λιβύες
Η ελληνική πλευρά είχε επιδιώξει ισορροπημένη επαφή με τη Δυτική και την Ανατολική Λιβύη, ώστε η επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών να περιλαμβάνει Τρίπολη και Βεγγάζη. Οι επαφές του πρέσβη Ν. Γαρίλιδη και του προξένου Καλογνωμή στην Ανατολή είχαν ανοίξει τον δρόμο για συναντήσεις με τον στρατηγό Χάφταρ και τον ΥΠΕΞ της Ανατολικής κυβέρνησης.
Μάλιστα, είχε δοθεί σήμα ότι η Ανατολική Λιβύη παραμένει σταθερά αντίθετη στο Τουρκολιβυκό Μνημόνιο, σε αντίθεση με τη Δυτική πλευρά που φλερτάρει ανοικτά με την Τουρκία και τις επενδυτικές της βλέψεις.
Chevron και διεθνείς ισορροπίες
Αξίζει να σημειωθεί ότι για τα δύο οικόπεδα νοτίως της Κρήτης έχει ήδη εκδηλώσει ενδιαφέρον η αμερικανική Chevron, γεγονός που δεν αφήνει ασυγκίνητη ούτε την Τουρκία, ούτε τους συμμάχους της στην Τρίπολη. Η εμπλοκή του αμερικανικού παράγοντα ενδεχομένως να λειάνει ή και να σκληρύνει τις θέσεις, ανάλογα με την πρόοδο των διαπραγματεύσεων.
Προς Χάγη, αν χρειαστεί
Το ενδεχόμενο παραπομπής της διαφοράς στη Χάγη, στο πρότυπο της λιβυκής οριοθέτησης με Μάλτα και Τυνησία, δεν αποκλείεται. Οι ελληνικές αρχές επεξεργάζονται πρόταση που θα κατατεθεί στις δύο πλευρές της Λιβύης για επανέναρξη διαλόγου και εξερεύνηση μιας βιώσιμης νομικής λύσης. Εν αναμονή της επίσκεψης Γεραπετρίτη τις πρώτες ημέρες του Ιουλίου, η ελληνική διπλωματία καλείται να κινηθεί σε τεντωμένο σχοινί, διατηρώντας εθνικές γραμμές με ψυχραιμία και ρεαλισμό.
Η υπόθεση των οικοπέδων και η λιβυκή αντίδραση επαναφέρουν στο προσκήνιο τις δυσκολίες που γεννά η γεωπολιτική ρευστότητα στη ΝΑ Μεσόγειο και καθιστούν σαφές ότι καμία ενεργειακή ή διπλωματική πρωτοβουλία δεν είναι αποκομμένη από το παιχνίδι ισχύος που παίζεται επί χάρτου.
