Σε αυστηρό τόνο απαντούν διπλωματικές πηγές στις ερμηνείες που ακολούθησαν την υιοθέτηση του Κανονισμού SAFE για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανική βάση. Όπως σημειώνουν, ουδεμία αυτόματη συμμετοχή τρίτων χωρών προβλέπεται, καθώς για κάθε συνεργασία απαιτείται διμερής συμφωνία με ομοφωνία των κρατών-μελών, σύμφωνα με τα άρθρα 212 και 218 της ΣΛΕΕ, μετά από ελληνική παρέμβαση που καταγράφηκε στα πρακτικά της ΕΕ.
Δεν υπήρχε δυνατότητα μπλοκαρίσματος
Η Ελλάδα δεν μπορούσε να ασκήσει βέτο στη συνολική ψήφιση του Κανονισμού, καθώς αυτή έγινε με ειδική πλειοψηφία, και με 26 από τις 27 χώρες υπέρ, συμπεριλαμβανομένης της Κύπρου. Αντίθετα, πέτυχε ουσιαστικές βελτιώσεις, όπως:
-
Ρήτρα ασφαλείας στο άρθρο 16 για τον αποκλεισμό χωρών που απειλούν κράτος-μέλος
-
Σαφή νομική βάση για μελλοντικές συμφωνίες με τρίτες χώρες
-
Τον μηχανισμό ελέγχου επιλεξιμότητας εταιρειών και συστημάτων
Μήνυμα της Επιτροπής και της Αθήνας προς την Τουρκία
Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ξεκαθάρισε ότι «μια τρίτη χώρα μπορεί να αποκλειστεί από το SAFE αν απειλεί την ασφάλεια κράτους-μέλους». Πρόκειται για ρητή εφαρμογή του άρθρου 16, που καλύπτει και την Ελλάδα έναντι της Τουρκίας. Άλλωστε, ο ίδιος ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει δηλώσει ότι συνεργασία με χώρα που διατηρεί casus belli δεν νοείται, στέλνοντας έμμεσο αλλά ξεκάθαρο μήνυμα στην Άγκυρα.
Αντικρούονται οι ισχυρισμοί περί παραίτησης της Ελλάδας από ελέγχους
Το ΥΠΕΞ υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα θα έχει καθοριστικό λόγο στις μελλοντικές συμφωνίες της ΕΕ με τρίτες χώρες – μεταξύ αυτών και υποψήφιες προς ένταξη – καθώς δεν είναι δυνατή η έγκρισή τους χωρίς συναίνεση όλων των κρατών-μελών. Επιπλέον, ο Κανονισμός SAFE προβλέπει ότι τουλάχιστον το 65% των εξαρτημάτων κάθε αμυντικού προϊόντος πρέπει να προέρχεται από την ΕΕ, την ΕΖΕΣ ή την Ουκρανία, περιορίζοντας τη συμμετοχή τρίτων χωρών σε δευτερεύοντα ρόλο.
Ανακριβείς οι επικρίσεις, σοβαρότητα στα εθνικά ζητήματα
Διπλωματικές πηγές χαρακτηρίζουν αβάσιμες τις ερμηνείες που κάνουν λόγο για παθητική στάση της Ελλάδας, υπογραμμίζοντας πως τα ελληνικά συμφέροντα διασφαλίστηκαν νομικά και πολιτικά. Όπως καταλήγουν:
«Σύνθετα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής απαιτούν σοβαρότητα. Δεν προσφέρονται για επιφανειακή χρήση με πολιτικές σκοπιμότητες».
Το SAFE, με ορίζοντα τετραετίας και σαφές θεσμικό πλαίσιο, δεν αλλάζει τους όρους του γεωπολιτικού παιχνιδιού, αλλά θέτει αυστηρές προϋποθέσεις. Και αυτές, όπως ξεκαθαρίζεται πλέον, περνούν και από την Αθήνα.
