21:16, Δευτέρα
03 Οκτωβρίου 2022

Υποκλοπές: Οι μωρές παρθένες που πέφτουν από τα… σύννεφα

Το θέμα των υποκλοπών στην Ελλάδα δεν είναι άγνωστο, ούτε βεβαίως πρωτοφανές. Συνεπώς κανείς δεν χρειάζεται να πέφτει από τα σύννεφα, όπως πέφτουν ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης αλλά και άλλοι πολιτικοί που αναζητούν οφέλη από την εκμετάλλευση ενός ιδιαιτέρως ευαίσθητου ζητήματος.

Του ΚΩΣΤΑ ΤΣΙΤΟΥΝΑ

Παρακολουθήσεις γίνονταν, γίνονται και θα γίνονται. Έτσι κι αλλιώς, η ραγδαία εξάπλωση του κυβερνοχώρου έχει καταργήσει την έννοια της ατομικότητας, της ιδιωτικότητας και των ατομικών ελευθεριών και δικαιωμάτων εδώ και χρόνια. Βεβαίως, υπήρξαν και περιπτώσεις που συντάραξαν την πολιτική ζωή του τόπου, όπως, για παράδειγμα, το 1989 με το σκάνδαλο Κοσκωτά και τις παρακολουθήσεις, όταν διοικητής του ΟΤΕ ήταν ο Τόμπρας. Αξέχαστες εποχές. Οι κασέτες με τις συνομιλίες μεταξύ πολιτικών και επιχειρηματιών παραλίγο να πωλούνται στα καλάθια στην Ομόνοια. Λάσπη, βούρκος και κατηγορίες εκατέρωθεν.

Αντίστοιχο κλίμα δημιουργήθηκε και το 2014. Ξένες υπηρεσίες παρακολουθούσαν τη μισή κυβέρνηση της ΝΔ. Βεβαίως, αυτά τα σκάνδαλα πυροδότησαν πολιτικές εξελίξεις, αλλά δεν σταμάτησαν ποτέ. Τα πιο γνωστά ονόματα από τις δεκαετίες του ’80 και του ’90 που σχετίζονται με τον όρο «υποκλοπές» είναι αυτά του Θεοφάνη Τόμπρα και του Χρήστου Μαυρίκη.

Η πρώτη περίοδος του ΠΑΣΟΚ με τον «αρχικοριό» Θεοφάνη Τόμπρα

Ο Θεοφάνης Τόμπρας υπήρξε ο υποδιοικητής και στη συνέχεια διοικητής του Οργανισμού Τηλεπικοινωνιών Ελλάδας την πρώτη οκταετία της διακυβέρνησης της χώρας από το ΠΑΣΟΚ. Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα της εποχής, υπήρξε ιδιόμορφη προσωπικότητα. Συγκέντρωνε τα στοιχεία ενός ανθρώπου που ως στρατιωτικός είχε υπηρετήσει στις Διαβιβάσεις αλλά και στην Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών πριν από την 7ετία. Ο βασικός όμως λόγος που βρέθηκε στο στόχαστρο της τότε αντιπολίτευσης ήταν πως επρόκειτο για άνθρωπο έμπιστο του Ανδρέα Παπανδρέου, όπως και προσωπικός του φίλος. Άλλωστε, ο ίδιος παραιτήθηκε από τη διοίκηση του ΟΤΕ το 1989, δηλώνοντας ότι ο λόγος που το πράττει είναι πως ο Ανδρέας Παπανδρέου δεν ήταν πλέον πρωθυπουργός της χώρας. Οι επικριτές του την εποχή εκείνη έδωσαν στον Θ. Τόμπρα το παρωνύμιο «Αρχικοριός». Κατηγορούνταν ότι είχε «στήσει» ένα δίκτυο εκτεταμένων τηλεφωνικών παρακολουθήσεων και υποκλοπών, που περιλάμβανε πολιτικά πρόσωπα (αντιπάλους αλλά και μέλη του ΠΑΣΟΚ), επιχειρηματίες, δημοσιογράφους και εκδότες. Η πλήρης πολιτική κάλυψη που είχε από τον Ανδρέα Παπανδρέου από το 1981 έως και το 1989, όπως και ο εκρηκτικός -σύμφωνα με μαρτυρίες της εποχής- χαρακτήρας του τον έφεραν σε σύγκρουση με τη Νέα Δημοκρατία του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, αλλά και πολλές φορές και με ανθρώπους του ίδιου του ΠΑΣΟΚ.

Παρά τα δεκάδες δημοσιεύματα που καταγράφονται εναντίον του, τελικά ουδέποτε κατέστη δυνατόν να υπάρξει ουσιώδης δικαστική έρευνα και εκτίμηση για όσα του καταμαρτυρήθηκαν. Ο Θεοφάνης Τόμπρας παραπέμφθηκε έμμεσα σε ειδικό δικαστήριο με την κατηγορία της παγίδευσης και παραβίασης τηλεφωνημάτων. Ουσιαστικά όμως η παραπομπή του αποτελούσε παρεπόμενο της απόφασης που έλαβε η Βουλή στις 21 Σεπτεμβρίου 1989 να παραπέμψει για το ζήτημα αυτό τον Ανδρέα Παπανδρέου με την κατηγορία της ηθικής αυτουργίας στο προαναφερθέν αδίκημα. Η υπόθεση ουσιαστικά επιλύθηκε με πολιτικό τρόπο τρία χρόνια αργότερα. Αυτό έγινε στο πλαίσιο των συνθηκών που δημιουργήθηκαν μετά την αθώωση του Ανδρέα Παπανδρέου, που καταγράφεται στις 16 Ιανουαρίου 1992, για το περίφημο σκάνδαλο Κοσκωτά. Έτσι, πέντε μήνες αργότερα, στις 15 Μαΐου, η Βουλή αποφάσισε την αναστολή της δίωξης κατά του Ανδρέα Παπανδρέου και για την υπόθεση των υποκλοπών με 117 ψήφους υπέρ και ενώ από τη σχετική συνεδρίαση απουσίαζε το ΠΑΣΟΚ, το οποίο συνέχισε να μιλά για πολιτικές διώξεις.

Η σειρά της ΝΔ και ο πρωταγωνιστής του σκανδάλου Χρήστος Μαυρίκης

Δύο χρόνια αργότερα και ενώ η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη (1990-1993) είχε πέσει, εμφανίζεται ένα σκάνδαλο υποκλοπών… από την ανάποδη. Ελεγχόμενος είναι πλέον ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης και «κατήγορος» ο τότε πρωθυπουργός ο Ανδρέας Παπανδρέου. Πρωταγωνιστής του σκανδάλου αυτού, η cult φιγούρα του Χρήστου Μαυρίκη. Πρόκειται για τον υπάλληλο του ΟΤΕ που κατήγγελλε στα μέσα ενημέρωσης, ήδη από τον Απρίλιο του 1993, ότι εκτελούσε υποκλοπές κατά πολιτικών προσώπων, μεταξύ των οποίων και του ίδιου του Ανδρέα Παπανδρέου. Ο Χρήστος Μαυρίκης θα πάρει το παρωνύμιο «Εθνικός Κοριός» από τα μέσα ενημέρωσης. Εδώ θα πρέπει να προσθέσουμε ότι προτού συμβούν όλα αυτά, διαπιστώθηκε ότι παρακολουθήθηκαν τα τηλέφωνα του Μιλτιάδη Έβερτ, πρώην προέδρου της Νέας Δημοκρατίας, έως τον Αύγουστο του 1991, του γραφείου του έως το 1991 και του υπουργείου Προεδρίας, κατά το διάστημα που ήταν υπουργός έως τον Δεκέμβριο του 1991. O Μαυρίκης είχε βέβαια μεγάλο πελατολόγιο από όλο το πολιτικό φάσμα… Παρακολουθούσε, όπως αποκαλύφθηκε τον Γεράσιμο Κουρή, έως τα τέλη Απριλίου 1990 και την εφημερίδα «Αυριανή» έως τον Σεπτέμβριο του 1990. Τον Ανδρέα Παπανδρέου, το τριψήφιο τηλέφωνό του, έως τον Ιούνιο του 1990. Τον Γεώργιο Ράλλη, πρώην πρωθυπουργό, έως τα τέλη του 1990. Τα γραφεία του ΠΑΣΟΚ στην οδό Χαριλάου Τρικούπη έως τον Δεκέμβριο του 1991. Τον Αντώνη Λιβάνη έως τον Σεπτέμβριο του 1991. Τον Κυριάκο Γριβέα έως τον Δεκέμβριο του 1990, ο οποίος ήταν αναπληρωτής διευθυντής του πολιτικού γραφείου του κ. Μητσοτάκη.

Όταν… άκουγαν το μισό υπουργικό

Και οι υποκλοπές συνεχίζονται. Το 2006, στα μέσα της θητείας της κυβέρνησης του Κωνσταντίνου Καραμανλή, μια άλλη υπόθεση υποκλοπών έρχεται να αιφνιδιάσει και να ταρακουνήσει επί μήνες το πολιτικό σκηνικό. Στις 2 Φεβρουαρίου 2006 τρεις υπουργοί, ο Γιώργος Βουλγαράκης (Δημόσιας Τάξης), ο Αναστάσης Παπαληγούρας (Δικαιοσύνης) και ο Θόδωρος Ρουσόπουλος (Επικρατείας), ανακοινώνουν στο πανελλήνιο ότι εντοπίστηκε έπειτα από έλεγχο ρουτίνας τής εταιρείας Vodafone, που έγινε το 2005, εκτεταμένο δίκτυο τηλεφωνικών υποκλοπών. Οι έρευνες οδηγούν σε ενδείξεις εμπλοκής των ΗΠΑ, όμως ουδέποτε επισήμως τίθεται τέτοιο θέμα από την πλευρά της ελληνικής κυβέρνησης, αν και παρακολουθούνταν το μισό υπουργικό συμβούλιο.

ΣΥΡΙΖΑ: Τα ηχητικά του Σάμπυ Μιωνή με τον Νίκο Παππά

Αντίστοιχες υποθέσεις έχουν αποκαλυφθεί και επί συγκυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, οι οποίες προκάλεσαν πολιτικό σεισμό. Θυμίζουμε τα ηχητικά που είδαν το φως της δημοσιότητας μεταξύ του επιχειρηματία Σάμπυ Μιωνή και του τότε υπουργού Επικρατείας Νίκου Παππά. Το ηχητικό ντοκουμέντο του 2016 με τον διάλογο του επιχειρηματία με τον τότε υπουργό προκάλεσε κλιμακωτές αντιδράσεις. Οι αναφορές του Νίκου Παππά σε «πολλά λεφτά», «την ατζέντα του μαγαζιού», «και τη Μαρέβα» δημιούργησαν την εντύπωση παρακρατικών μεθόδων στην άσκηση της εξουσίας από τον ΣΥΡΙΖΑ. Οι συγκλονιστικοί διάλογοι εγείρουν μείζον θεσμικό ζήτημα για τον ΣΥΡΙΖΑ, καθώς αποκαλύπτουν την τακτική που ακολούθησε για τη διακυβέρνηση της χώρας και τις παρακρατικές μεθόδους με τις οποίες επιχείρησε να ελέγξει τους «αρμούς της εξουσίας» ήδη από τις πρώτες μέρες που κατέλαβε το Μέγαρο Μαξίμου.

Η μαγνητοφωνημένη συνομιλία πραγματοποιήθηκε στις 26 Μαΐου 2016 και εμφανίζει τον Νίκο Παππά, πρώην υπουργό Επικρατείας και δεξί χέρι τού τότε πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα, να παραδέχεται ότι το Μέγαρο Μαξίμου γνώριζε τις παράλληλες δραστηριότητες -outsourcing- του Δημήτρη Παπαγγελόπουλου -ενδεχομένως και άλλων υπουργών- από τις οποίες «κάποιοι έβγαζαν πολλά λεφτά». Ομολογεί, δε, πως οι παραθεσμικές business γίνονταν με την ανοχή της τότε ηγεσίας, αρκεί να μην «κάμπτουν την ατζέντα του μαγαζιού μας».

Η υπόθεση Χαϊκάλη που μπήκε στο αρχείο

Αξέχαστη είναι και η περίπτωση του πρώην βουλευτή των ΑΝΕΛ Παύλου Χαϊκάλη και του ηχητικού ντοκουμέντου που αποκαλύφθηκε και το οποίο αποκάλυπτε προσπάθεια χρηματισμού του από επιχειρηματία για την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας. Το θέμα είχε πάρει και αυτό τεράστιες διαστάσεις, αλλά τελικώς μπήκε στο αρχείο. Οι ΑΝΕΛ τότε έκαναν τεράστιο σόου με συνεντεύξεις Τύπου και απίστευτες καταγγελίες που άγγιζαν τα όρια της επιστημονικής φαντασίας. Μάλιστα, παρέδωσαν στη Βουλή το βίντεο προκειμένου να δοθεί στους πολιτικούς αρχηγούς. Στο Μέγαρο Μαξίμου αρνήθηκαν να το παραλάβουν. Οι ισχυρισμοί του Παύλου Χαϊκάλη προκάλεσαν την αντίδραση του Μαξίμου και τη μήνυση του τότε πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά: «Η απόλυτη συκοφαντία και αθλιότητα στην κορύφωσή τους. Ο πρωθυπουργός καταθέτει άμεσα μήνυση και ζητά την παρέμβαση των εισαγγελικών αρχών». Σε πολιτικό επίπεδο, θέμα υποκλοπών και παρακολουθήσεων έχει θέσει τα τελευταία χρόνια αρκετές φορές το ΚΚΕ. Και το καλοκαίρι του 2020 είχε κάνει σχετική καταγγελία για υποκλοπές στο τηλεφωνικό κέντρο της έδρας της ΚΕ του ΚΚΕ στον Περισσό, ενώ είχε επισημάνει δύο ακόμη κρούσματα το 2017 και το 2019.

Οι επιχειρηματίες με τα… βαλιτσάκια

Παράλληλα, είναι γνωστό στην πολιτική και τη δημοσιογραφική πιάτσα ότι τουλάχιστον δύο μεγάλοι Έλληνες επιχειρηματίες διαθέτουν βαλιτσάκια παρακολουθήσεων τηλεφωνικών συνδέσεων, αντίστοιχα με αυτά που διαθέτει η ΕΥΠ, με τα οποία ουδείς γνωρίζει ποιους και πόσους παρακολουθούν. Για όλα τα παραπάνω βεβαίως δεν μιλάει κανείς εδώ και χρόνια. Ίσως η σύσταση Εξεταστικής Επιτροπής -αν τελικώς γίνει- θα πρέπει να γυρίσει τον χρόνο πίσω και στο 2014-2015 για να μάθουμε τι συνέβαινε και εκείνη την περίοδο και τι έκαναν οι σημερινοί καταγγέλλοντες. Οι έχοντες τις ανάλογες μνήμες ανακαλούν συγκεκριμένες περιόδους τα τελευταία 40 χρόνια, κατά τις οποίες οι καταγραφές τηλεφωνικών επικοινωνιών, οι υποκλοπές και οι παρακολουθήσεις κυριάρχησαν στην πολιτική αντιπαράθεση. Δημιούργησαν εντυπώσεις, αψιμαχίες, καταγγελίες, έρευνες και, πάνω από όλα, εξαιρετικά ισχυρή πόλωση.

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ POLITICAL