10:06, Τετάρτη
19 Ιανουαρίου 2022

Βάλτερ Πούχνερ: Η νέα έννοια του ανθρωπισμού δεν φροντίζει μόνο για τον άνθρωπο αλλά όλα τα έμβια όντα του πλανήτη

Ένα αφιέρωμα στη ζωή και στο έργο του Βάλτερ Πούχνερ, με αφορμή τη Βράβευσή του από τον Σύνδεσμο Πολιτισμού Ελλάδας Κύπρου με το «Βραβείο Ανθρωπισμού» για το 2021.

Η ξεχωριστή διάκριση από τον Σύνδεσμο Πολιτισμού Ελλάδας Κύπρου με την απονομή του βραβείου Ανθρωπισμού δημιουργεί στον τιμώμενο αισθήματα υπερηφάνειας για το επιστημονικό, εκπαιδευτικό και ποιητικό έργο του, αλλά και το αίσθημα του χρέους να συνεχίσει σε αυτό τον δρόμο. Είναι για έναν άνθρωπο της επιστήμης και της τέχνης στιγμή ενδοσκόπησης, του γνώθι σ’αυτόν, όπου ζυγίζει τα καμωμένα και τα ακάμωτα, και ποια από τις δύο αδελφές, την επιστήμη ή την τέχνη, έχει υπηρετήσει περισσότερο: την πρώτη που ασχολείται με το υπαρκτό, ή τη δέυτερη που καλλιεργεί το μη ύπαρκτο, το οποίο όμως στα χέρια των καλλιτεχνών αποκτά πραγματική οντότητα.

Την πανάρχαια έννοια του ανθρωπισμού μπορείς να εκφράσεις με έναν επιστημονικό προσδιορισμό, όπως το έκανε η διακήρυξη του Amsterdam το 2002 της Διεθνούς Ανθρωπιστικής και Ηθικής Ένωσης που χάραξε τις θεμελιώδεις αξίες του σύγχρονου ανθρωπισμού, ορισμός που συνοψίζεται σε ορισμένες ιδιότητες ενός τέτοιου ανθρώπου: είναι ηθικός, ορθολογιστής, δημοκρατικός, στηρίζει το δίδυμο: προσωπική ελευθερία/κοινωνική ευθύνη και πιστεύει στη μεταμορφωτική δύναμη των τεχνών, αλλά θα προτιμήσω έναν άλλο, πιο ανοιχτό τρόπο, να δώσω και μια άλλη διάσταση, τον ποιητικό.

Βήματα

Άκου: τα βήματα που έρχονται

δεν είναι μπάντα του δήμου μήτε στρατός

δεν είναι άλογα μήτε ελέφαντες τσίρκου

δεν είναι τραίνο που πάνω στις ράγες του τρέχει

δεν είναι γίγαντες που απόψε ζητούν εκδίκηση

μα είναι στρατιές παιδιών που χάθηκαν

και ζητούν πίσω από μας τις ζωές τους

και είναι στρατιές παιδιών που θα γεννηθούν

και ζητούν μελλοντική στοργή και ασφάλεια.

Η νέα έννοια του ανθρωπισμού δεν φροντίζει μόνο για τον άνθρωπο αλλά όλα τα έμβια όντα του πλανήτη, κι ακόμα και τους ανόργανους θησαυρούς που θα εξασφαλίσουν τη συνέχιση της ζωής, φροντίζει δηλαδή τον πλανήτη. Και βάζει τον άνθρωπο στη θέση του. Μέρος του ανθρωπισμού είναι και η εξασφάλιση του μέλλοντος και της ποιότητας της ζωής. Μέσα στα πλαίσια της φύσης. Όχι απέναντί της.

Σε αυτόν τον ανθρωπισμό οι τέχνες έχουν κεντρική θέση, όπως και η μια σφαιρική μόρφωση, καθώς και η καλλιέργεια τυυ αισθήματος της αγάπης και της ευθύνης για τον άλλον, και ειδικά τον πιο αδύναμο. Πού είναι και τα παιδιά. Δεν το πετυχαίνει ένα αυταρχικό εκπαιδευτικό σύστημα αποστήθισης, αλλά μια διδαχή χωρίς ιεραρχίες, με έναν δάσκαλο προσηνή, φιλικό, που το κύρος του στηρίζεται στην προσωπικότητά του. Και τη διδασκαλία του λαϊκού πολιτισμού, που σε δύσκολες εποχές έχει βρει λύσεις για τα προβλήματα της ζωής.

Αυτό το όραμα υπηρετούσα στη μακροχρόνια σταδιοδρομία μου στην Ελλάδα και το εξωτερικό, την προσωπική φιλική επαφή πέρα από τη μεταβίβαση της γνώσης, το να είσαι πρότυπο, χωρίς να το σκηνοθετείς. Το μέλλον του πλανήτη θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την ανθρώπινη ποιότητα της διδασκαλίας, από την έξυπνη οργάνωση του εκπαιδευτικού συστήματα, και την καλλιέργεια των ανθρωπιστικών επιστημών και των τεχνών, ιδίως την ποίηση, τη μουσική και το θέατρο, τις καλές τέχνες, που διαμορφώνουν κάθε φορά μια άλλη πραγματικότητα.

Η καθιέρωση του θεσμού των βραβείων ανθρωπισμού είναι ένα βήμα προς αυτή την κατεύθυνση, και με την έννοια αυτή πρέπει να συγχαίρει κανείς τον Σύνδεσμο Πολιτισμού Ελλάδας-Κύπρου για την πρωτοβουλία.

*Η τελετή για το «Βραβείο Ανθρωπισμού» από τον Σύνδεσμο Πολιτισμού Ελλάδας Κύπρου για το 2021 λαμβάνει χώρα την Παρασκευή 10 Δεκεμβρίου 2021, στις 19:00, στο μέγαρο της Φιλοπτώχου Αδελφότητος Ανδρών Θεσσαλονίκης.