Ανησυχία στην Αθωνική Πολιτεία από τον τελευταίο ισχυρό σεισμό – Πώς θα αποκατασταθούν οι σοβαρές ζημιές που προκάλεσε η μεγάλη σεισμική δόνηση των 5,2 Ρίχτερ τον περασμένο Ιούνιο – Ποιες μονές και κελιά έχουν «λαβωθεί» περισσότερο – Ζητείται πρόληψη και προσεισμικός έλεγχος σε σχεδόν 4.000 κτίρια
Ρεπορτάζ: Παναγιώτης Μάνης
Τα ξημερώματα της περασμένης Δευτέρας, σεισμική δόνηση μεγέθους 4,8 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ ταρακούνησε το Άγιο Όρος, αλλά και ολόκληρη τη Χαλκιδική και τη Θεσσαλονίκη. Το επίκεντρο εντοπίστηκε 11 χλμ. δυτικά – βορειοδυτικά των Καρυών.
Σύμφωνα με τον Ηλία Περτσινίδη, γενικό διευθυντή του Κέντρου Διαφύλαξης Αγιορείτικης Κληρονομιάς, από τον νέο σεισμό σημειώθηκαν ζημιές σε Ιερές Μονές γύρω από το επίκεντρο (Κωνσταμονίτου, Βατοπαιδίου, Ξενοφώντος, Δοχειαρίου, Χιλανδαρίου).
«Έχουμε πτώσεις κεραμιδιών, σχιστόπλακων και επιχρισμάτων, αλλά αυτό που μας ανησυχεί περισσότερο είναι οι διευρύνσεις των ρωγμών που είχαν ήδη δημιουργηθεί από τους δύο προηγούμενους μεγάλους σεισμούς», τόνισε.
Οι σεισμολόγοι εκφράζουν ανησυχία για τη συνεχιζόμενη σεισμική ακολουθία που ξεκίνησε στις αρχές του 2024 και συνεχίζεται αδιάκοπα επί ενάμιση χρόνο.
Ο Κώστας Παπαζάχος δήλωσε χαρακτηριστικά: «Η δυναμική της περιοχής δεν είναι για σεισμούς μόνο αυτού του μεγέθους. Τόσο τα μορφοτεκτονικά χαρακτηριστικά, όσο και η ιστορία της δείχνουν ότι μπορεί να σημειωθούν και ισχυρότερες δονήσεις. Ένας σεισμός 6 Ρίχτερ μπορεί να συμβεί πρακτικά οπουδήποτε στον ελληνικό χώρο».
Κι όλα αυτά, την ώρα που ακόμη δεν έχουν ξεκινήσει οι διαδικασίες αποκατάστασης των ζημιών από τον ισχυρό σεισμό 5,2 Ρίχτερ του περασμένου Ιουνίου.
Οι ζημιές από τον σεισμό του Ιουνίου
«Ο σεισμός του Ιουνίου είχε πολύ μεγάλη σεισμική επιτάχυνση. Παρόλα αυτά οι κατασκευές άντεξαν», λέει ο κ. Περτσινίδης, που είναι και πρόεδρος του ΤΕΕ/ΤΚΜ. Όμως άντεξαν με σημαντικές φθορές: περίπου οι μισές από τις 20 Μονές υπέστησαν σοβαρά προβλήματα.
Σε δύο Ιερά Κελλιά οι ζημιές ήταν εκτεταμένες:
• Στην Ι.Μ. Ιβήρων (Κελλί Αποτομής Τιμίου Προδρόμου), προτείνεται απαγόρευση εισόδου.
• Στις Καρυές (Κελλί Κοιμήσεως Θεοτόκου), απαιτείται άμεση μελέτη αποκατάστασης.
Ο πολιτικός μηχανικός, Αλέξανδρος Κούστας, μέλος της Ομάδας Εργασίας του ΤΕΕ/ΤΚΜ, εξηγεί: «Οι μεγαλύτερες ζημιές εντοπίζονται στα συγκροτήματα γύρω από τα επίκεντρα των σεισμών: Κωνσταμονίτου, Παντελεήμονος, Κουτλουμουσίου, Δοχειαρίου, Βατοπεδίου, Χιλανδαρίου, Ζωγράφου, Ξενοφώντος, καθώς και σε διάφορα κτίρια στις Καρυές. Οι βλάβες αφορούν κυρίως ρωγμές σε καμάρες, τρούλους, λιθοδομές, πτώσεις καμινάδων και επιδεινώσεις παλαιότερων φθορών».
Πώς θα γίνει η αποκατάσταση
Οι προηγούμενες παρεμβάσεις σε μοναστηριακά κτίσματα αποτελούν «οδηγό» για τις νέες εργασίες. Οι τεχνικές περιλαμβάνουν:
• ενίσχυση θεμελίων με δομικά στοιχεία σκυροδέματος,
• αποκατάσταση λιθοδομών με αρμολόγημα ή ενέματα,
• τοποθέτηση ελκυστήρων σε καμπύλα στοιχεία,
• ενίσχυση θόλων με λεπτότοιχους μανδύες,
• ανακατασκευή ξύλινων πλαισίων και στεγών.
«Οι κατασκευές του Αγίου Όρους έχουν τη δική τους αντισεισμική τεχνολογία, ακόμη και χωρίς κανονισμούς», σημειώνει ο κ. Περτσινίδης. «Στόχος μας είναι να ενισχύσουμε χωρίς να αλλοιώσουμε το στατικό σύστημα».
Πρόληψη και προσεισμικός έλεγχος
Εξίσου σημαντική με την αποκατάσταση είναι η πρόληψη. Απαιτούνται τακτικοί έλεγχοι, αντικατάσταση φθαρμένων στοιχείων και προστασία από υγρασία και περιβαλλοντικούς παράγοντες.
Το έργο, όμως, είναι τεράστιο: υπολογίζεται ότι τα στατικά ανεξάρτητα κτίρια στο Άγιο Όρος φτάνουν τις 3.000–4.000.
Ο καθηγητής, Χρήστος Ιγνατάκης, επικεφαλής της Ομάδας Εργασίας του ΤΕΕ/ΤΚΜ, σημειώνει: «Ένα πρώτο βήμα ήταν η τοποθέτηση επιταχυνσιογράφων σε τέσσερις μονές: Σκήτη Αγίας Άννας, Μεγίστη Λαύρα, Σιμωνόπετρα και Βατοπαίδι. Έτσι αποκτήσαμε ακριβή στοιχεία για τις επιταχύνσεις και τις περιοχές που δέχθηκαν τη μεγαλύτερη σεισμική ενέργεια».
Οι σοβαρότερες ζημιές από τον σεισμό του Ιουνίου
– Ι.Μ. Δοχειαρίου: Ρηγματώσεις σε καμάρες, τόξα και λιθοδομές. Το καθολικό της Ι.Μονής Δοχειαρίου χρονολογείται στο β΄ μισό του 16ου αιώνα και αποτελεί ανακατασκευή παλαιότερου κτίσματος του 12ου αιώνα. Φέρει τοιχογραφίες του 1568 που αποδίδονται στον φημισμένο ζωγράφο της κρητικής σχολής, Τζώρτζη.
– Ι.Μ. Κουτλουμουσίου: Επιδείνωση παλαιότερων στατικά προβλήματα στη Λιτή του Καθολικού, σοβαρές βλάβες σε δύο παρεκκλήσια στην ανώτερη στάθμη της βόρειας πτέρυγας
-Ι.Μ. Βατοπαιδίου: Πτώση τμημάτων καμινάδων και ρωγμές στον παλαιό Ναό του Αγίου Ανδρέα και στον διάδρομο των γραφείων.
– Ι. Μ. Κωνσταμονίτου: Βαριές βλάβες σε καμινάδες, διαχωριστικές τοιχοποιίες και επιχρίσματα οροφών.
– Ι.Μ. Ζωγράφου: Βαριές βλάβες σε καμινάδες ενώ στον κοιμητηριακό Ναό, ρωγμές σε τρούλο, τύμπανο, τόξα, πεσσούς
– Ι.Μ. Χιλανδαρίου: Βαριές βλάβες σε καμινάδες ελαφριές βλάβες στο Καθολικό όπως θραύση υαλοπινάκων και πιθανή διεύρυνση ρωγμών σε υπέρθυρα. Πτώσεις επιχρισμάτων στην τοιχοποιία.
– Ι. Κελί Κοιμήσεως Θεοτόκου στις Καρυές: Εκτεταμένες ρωγμές στις φέρουσες λιθόκτιστες τοιχοποιίες. Προτείνεται η άμεση εκπόνηση γεωτεχνικής μελέτης και στατικής μελέτης αποκατάστασης των ζημιών του φέροντος οργανισμού.
– Ι. Κελί Αποτομής Τιμίου Προδρόμου, Ι.Μ. Ιβήρων: Η κακή κατάσταση του Ναού έχει επιβαρυνθεί σε άκρως επικίνδυνο βαθμό και απαιτούνται άμεσα μέτρα για την αποφυγή καταρρεύσεων. Η είσοδος οποιουδήποτε στον Ναό και η χρήση του εξώστη της πρόσοψης κρίνονται επικίνδυνες και πρέπει να απαγορευτούν.
Καθολικό Ι.Μ. Δοχειαρίου: Επιδείνωση υφιστάμενης ρηγμάτωσης τόξου
Βλάβες στον τρούλο Ι,Μ. Κουτλουμουσίου
Βλάβες τρούλων βόρειας πτέρυγας Ι.Μ. Κουτλουμουσίου
Τρούλος πύργου Ι.Μ. Παντελεήμονος Ρηγμάτωση περιοχής κλείδας
Βλάβες οπτοπλινθοδομής. Πύργος Ι.Μ. Παντελεήμονος
Αστοχία εκτός επιπέδου τοίχου πυροπροστασίας. Ι.Μ. Κωνσταμονίτου
Απώλεια επιχρίσματος σε ξυλόπηκτη τοιχοποιία. Ι.Μ. Κωνσταμονίτου
Τοποθέτηση νέων μεταλλικών ελκυστήρων Ι.Μ. Δοχειαρίου
Διάνοιξη οπής διέλευσης νέου μεταλλικού ελκυστήρα. Ι.Μ. Δοχειαρίου
Ενεμάτωση ρηγματώσεων σε τρούλο
