Η Ειδομένη δεν σταμάτησε ποτέ να είναι πέρασμα

ΜΠΟΥΛΟΥΚΙΑ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΠΡΟΣΠΑΘΟΥΝ ΚΑΘΕ ΜΕΡΑ ΝΑ ΔΙΑΣΧΙΣΟΥΝ ΤΑ ΣΥΝΟΡΑ 

ΡΕΠΟΡΤΑΖ Κώστας Καντούρης 

Μία οικογένεια Αφγανών, τέσσερις άντρες, δύο γυναίκες και τρία παιδιά, μωρά, περπατούν στον χωματόδρομο, παράλληλα με τις γραμμές του σιδηρόδρομου. Ειδομένη, Σεπτέμβριος 2021. Πέντε χρόνια πριν ήταν χιλιάδες όσοι περπατούσαν σε εκείνον τον δρόμο, που είχε μετατραπεί στην κεντρική οδική αρτηρία του μεγαλύτερου καταυλισμού προσφύγων στην Ευρώπη.  

Τα γεγονότα στο Αφγανιστάν ζωντάνεψαν μνήμες της έκρηξης του πολέμου στη Συρία. Και του πρωτοφανούς σε μέγεθος προσφυγικού κύματος που ακολούθησε στην Ελλάδα τη διετία 2015- 16. Τότε όταν την ημέρα από το σημείο των συνόρων στο ακριτικό χωριό μπορεί να περνούσαν περισσότεροι από 3.000 πρόσφυγες. «Μπορεί να μην γίνει όπως ήταν, με τον καταυλισμό, όμως πρόσφυγες θα έρθουν. Εδώ είναι άλλωστε». Ένας ηλικιωμένος από την Ειδομένη κάθεται στο μπαλκόνι του σπιτιού του και πίνει τον πρωινό του καφέ. Δεν ξέχασε τους επισκέπτες που είχε πριν έξι χρόνια, όταν χιλιάδες κατατρεγμένοι περνούσαν έξω από την πόρτα του. Τώρα είναι λίγοι, όμως εξακολουθούν να περνούν. Η Ειδομένη δεν σταμάτησε να είναι ποτέ πέρασμα.  

Μπορεί η αστυνομία πλέον να μην ανακοινώνει τους ακριβείς αριθμούς των προσφύγων και μεταναστών, όπως και των διακινητών τους, που εντοπίζει στη χώρα, όμως στην περιοχή της Ειδομένης… έχει κίνηση. «Πάντα είχε» απαντά με νόημα αξιωματικός της ΕΛ.ΑΣ. Ήταν κυρίως μετανάστες από το Πακιστάν, το Μαρόκο και την Αλγερία, οι οποίοι προσπαθούσαν διαρκώς να περάσουν τα σύνορα και να συνεχίσουν το ταξίδι τους στην Ευρώπη. Τώρα αρχίζουν να είναι πρόσφυγες από το Αφγανιστάν. Έφυγαν για να γλιτώσουν από τους Ταλιμπάν; Όχι, ήταν στην Τουρκία και πλέον αποφάσισαν ότι δεν πρόκειται να επιστρέψουν στη χώρα τους. Γι’ αυτό πήραν τον δρόμο για να φτάσουν στην Κεντρική Ευρώπη. Μαζί με τα παιδιά και τις γυναίκες τους.  

Το προηγούμενο διάστημα, πριν την εισβολή των Ταλιμπάν στην Καμπούλ, στην περιοχή της Ειδομένης, στο πέρασμα για τη βαλκανική προσφυγική οδό, περνούσαν Αφγανοί, όμως οι αριθμοί ήταν λίγοι. Κυρίως ήταν νεαροί άντρες που έψαχναν καλύτερη τύχη. Τώρα η εικόνα άρχιζε να αλλάζει. Οι οικογένειες είναι περισσότερες. Και οι ανάγκες τους μεγαλύτερες.  

Μπαίνουν και συλλαμβάνονται 

Η εικόνα στην Ειδομένη λίγα θυμίζει από την εποχή του μεγάλου καταυλισμού. Τότε που στην περιοχή βρέθηκαν μέχρι και 15.000 πρόσφυγες. Ήταν 27 Μαΐου όταν ο καταυλισμός εκκενώθηκε εντελώς και όλοι οδηγήθηκαν στα κέντρα φιλοξενίας. Μοναδικό κοινό από τις δύο εικόνες είναι ο μεγάλος συρμάτινος φράχτης που είχαν στήσει οι αρχές του γειτονικού κράτους.  

Αυτόν τον φράχτη και τις τρύπες που έχουν ανοίξει διασχίζουν καθημερινά πολλοί μετανάστες στην περιοχή της Ειδομένης, του Χαμηλού και των άλλων συνοριακών χωριών. Οι περισσότεροι συλλαμβάνονται και επαναπροωθούνται στην Ελλάδα από τις αστυνομικές αρχές της Βόρειας Μακεδονίας. Γύρω στις 11 το πρωί η εικόνα είναι κλασική και επαναλαμβανόμενη στην περιοχή του σιδηροδρομικού σταθμού. Από τη μία πλευρά ομάδες μεταναστών και προσφύγων επιστρέφουν στα ελληνικά εδάφη. Άλλοι θα μείνουν στα εγκαταλειμμένα κτίρια ή στην ύπαιθρο για να προσπαθήσουν το πρωί της επόμενης ημέρας να περάσουν πάλι τα σύνορα. Μέχρι ο διακινητής που έχουν πληρώσει να καταφέρει να τους περάσει από τα μπλόκα της ελληνικής αστυνομίας αρχικά και της αστυνομίας του γειτονικού κράτους στη συνέχεια. Συνήθως συλλαμβάνονται τρεις και τέσσερις φορές. Και επαναπροωθούνται. Μέχρι να ξεφύγουν και να φτάσουν στο Κόσσοβο.  

Παραδίπλα, στα παλιά κτίρια του σταθμού, την ίδια ώρα συγκεντρώνονται μπουλούκια νεαροί μετανάστες κυρίως από το Πακιστάν. Περιμένουν να περάσει το εμπορικό τρένο που θα κατευθυνθεί στη Γευγελή. Σκαρφαλώνουν ανάμεσα στα βαγόνια. Περνούν το σύνορα και πηδούν στα χωράφια για να εξαφανιστούν. Μέχρι και αυτοί να βρουν διακινητές να τους οδηγήσουν βορειότερα. Άλλους στη Σερβία και άλλους στο Κόσσοβο, για να φύγουν μέσω Αλβανίας και μετά Μαυροβουνίου. «Κάθε μέρα τους βλέπουμε. Περνούν και φεύγουν, χωρίς να δημιουργούν προβλήματα. Ανησυχούμε μήπως μετά τα όσα συμβαίνουν το Αφγανιστάν επαναληφθεί αυτό που έγινε εδώ. Όμως τώρα είμαστε έτοιμοι», λένε οι κάτοικοι του ακριτικού χωριού.