Ο καθηγητής Πυρηνικής Φυσικής και Οπλικών Επιστημών και Διευθυντής του τομέα Φυσικών Επιστημών της Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων και Διευθυντής του Κέντρου Ελέγχου Όπλων και Εκρήξεων Δρ. Θεόδωρος Λιόλιος εξηγεί στην “Κ” τι είναι τα Shahed-136, τα φθηνά drone του Ιρακ που στοιχίζουν λιγότερο κι από ένα αυτοκίνητο, πως δρουν πλήττοντας στόχους και αν “απειλούν” και τη χώρα μας.
Ρεπορτάζ: Πάνος Μανής
Τι είναι τα Shahed-136 και ποιος είναι ο βασικός τους ρόλος στο πεδίο επιχειρήσεων σήμερα;
Το Shahed 136 είναι ιρανικό drone τύπου «loitering munition», δηλαδή περιφερόμενο πυρομαχικό που λειτουργεί ως καμικάζι. Σχεδιάστηκε για πλήγματα ακριβείας σε σταθερούς στόχους, όπως εγκαταστάσεις, αποθήκες καυσίμων και στρατιωτικές βάσεις. Έχει χαμηλό κόστος σε σύγκριση με πυραύλους cruise, επιτρέποντας μαζική χρήση για κορεσμό αεράμυνας. Η φιλοσοφία του βασίζεται στην ασύμμετρη αποτροπή, προσφέροντας σε ένα κράτος δυνατότητα πλήγματος μεγάλων αποστάσεων με σχετικά απλά μέσα και περιορισμένες τεχνολογικές απαιτήσεις.
Ποιες είναι οι βασικές τεχνικές δυνατότητες και το επιχειρησιακό βεληνεκές του συγκεκριμένου συστήματος;
Το Shahed-136 εκτιμάται ότι διαθέτει εμβέλεια που μπορεί να φτάνει έως περίπου 2.000 χιλιόμετρα, ανάλογα με το προφίλ πτήσης. Πετά σε χαμηλό ύψος για αποφυγή ραντάρ, με ταχύτητα γύρω στα 150–190 χλμ/ώρα. Φέρει εκρηκτική κεφαλή δεκάδων κιλών, ικανή να προκαλέσει σοβαρές ζημιές σε κρίσιμες υποδομές. Η καθοδήγησή του βασίζεται σε συστήματα δορυφορικής πλοήγησης και προγραμματισμένες συντεταγμένες, γεγονός που το καθιστά αποτελεσματικό έναντι σταθερών στόχων αλλά λιγότερο κατάλληλο για κινούμενους.
Πώς επηρεάζουν τα Shahed-136 τη στρατηγική ισορροπία σε περιφερειακές συγκρούσεις και συστήματα αεράμυνας;
Η χρήση φθηνών, μαζικών drones όπως το Shahed-136 μπορεί να πιέσει σημαντικά τα συστήματα αεράμυνας. Όταν εκτοξεύονται πολλαπλά ταυτόχρονα, επιδιώκουν κορεσμό, εξαντλώντας ακριβά αντιαεροπορικά βλήματα. Αυτό δημιουργεί ανισορροπία κόστους υπέρ του επιτιθέμενου. Παράλληλα, αναγκάζει τα κράτη να επενδύουν σε πολυεπίπεδη άμυνα, συνδυάζοντας ραντάρ, ηλεκτρονικό πόλεμο και αντιαεροπορικά συστήματα μικρού βεληνεκούς. Έτσι, μεταβάλλεται η στρατηγική εξίσωση, ενισχύοντας τη σημασία της τεχνολογικής προσαρμογής και της ταχείας ανίχνευσης.
Ποιες είναι οι βασικές μέθοδοι αντιμετώπισης και άμυνας απέναντι σε drones τύπου Shahed-136;
Η αντιμετώπιση τέτοιων drones βασίζεται σε συνδυασμό τεχνολογιών. Τα ραντάρ χαμηλού ύψους βοηθούν στον έγκαιρο εντοπισμό, ενώ τα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου μπορούν να παρεμβάλουν σήματα πλοήγησης. Παράλληλα, αντιαεροπορικά συστήματα μικρού και μέσου βεληνεκούς αναλαμβάνουν την τελική αναχαίτιση. Η χρήση κινητών μονάδων και αποκεντρωμένων αισθητήρων αυξάνει την αποτελεσματικότητα άμυνας. Επιπλέον, η ενίσχυση παθητικών μέτρων προστασίας, όπως σκλήρυνση υποδομών και διασπορά στόχων, μειώνει την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα επιθέσεων κορεσμού.
Ποιες οι επιπτώσεις μια τέτοιας επίθεσης στην Ελλάδα;
Σε προσομοίωση υποθετικής έκρηξης Shahed 136 στην πλατεία Συντάγματος
Με βάση τα δύο στιγμιότυπα (μοντέλο TNT Blast – 50 kg TNT στο κέντρο της Πλατεία Συντάγματος), η εκτίμηση υπερπίεσης κατανέμεται σε τρεις κύριες ζώνες:
Ζώνη ≥ 8 psi (Καταστροφές δομικών στοιχείων) – ~16,3 m
-
Πλήρης καταστροφή ελαφρών κατασκευών.
-
Σοβαρές δομικές βλάβες σε κτίρια πολύ κοντά στο σημείο μηδέν.
-
Θανάσιμοι τραυματισμοί σε ακτίνα άμεσης έκθεσης.
-
Καταστροφή υαλοπινάκων και εκτόξευση θραυσμάτων με υψηλή ταχύτητα.
Στην εικόνα, η ζώνη αυτή περιορίζεται στον άμεσο πυρήνα της πλατείας.
Ζώνη ≥ 5 psi (Σοβαρές ζημιές) – ~21,3 m
-
Εκτεταμένες ζημιές σε προσόψεις.
-
Θραύση υαλοπινάκων.
-
Πιθανή μερική κατάρρευση ελαφρών δομικών στοιχείων.
-
Υψηλή πιθανότητα σοβαρών τραυματισμών από ωστικό κύμα και θραύσματα.
Η ζώνη καλύπτει σημαντικό τμήμα του κεντρικού χώρου συγκέντρωσης κοινού.
Ζώνη ≥ 1 psi (Θραύση υαλοπινάκων) – ~66,7 m
-
Εκτεταμένο σπάσιμο τζαμιών σε γύρω κτίρια.
-
Κίνδυνος τραυματισμών από ιπτάμενα θραύσματα.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ KARFITSA
Όταν η λίμνη γίνεται θάλασσα – Η κλιματική αλλαγή και υπεράρδευση «αλμυρίζουν» τη Βιστωνίδα
