02:53, Πέμπτη
11 Αυγούστου 2022

Τέχνη και τεχνολογία κρατούν άσβεστη τη μνήμη

Το Πολεμικό Μουσείο ανέκαθεν αποτελούσε σήμα κατατεθέν της «καρδιάς» της Αθήνας, με τους διαβάτες της Βασιλίσσης Σοφίας, Αθηναίους και τουρίστες, να σταματούν για να χαζέψουν τα «αρχαία» Mirage και F-86 που κοσμούν τον κήπο του. Χιλιάδες έχουν περάσει τις πύλες του για να δουν να ζωντανεύει μπροστά στα μάτια τους η Ιστορία μας, τα ανδραγαθήματα των Ελλήνων από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, που αποτυπώνονται στα 25.000 περίπου εκθέματα του μουσείου. Στολές και πανοπλίες, μακεδονικές σάρισες, επαναστατικά καριοφίλια και τυφέκια του ’40 δίπλα σε χειρόγραφα της περιόδου των Βαλκανικών Πολέμων και φωτογραφίες του Μεγάλου Πολέμου.

Συνέντευξη στον ΓΙΑΝΝΗ ΚΟΡΩΝΑΙΟ

Ωστόσο, ένα μουσείο, ακόμα και πολεμικό, δεν είναι μόνο τα εκθέματα, τα κειμήλια εθνικών αγώνων, το πλούσιο φωτογραφικό και κινηματογραφικό υλικό. Πρόκειται για έναν ζωντανό οργανισμό που αλλάζει, εκσυγχρονίζεται και ενισχύει την εξωστρέφειά του συνεχώς, που οι άνθρωποί του αντιλαμβάνονται τις εποχές και το διαμορφώνουν ώστε να ταιριάζει με αυτές. Αυτό, προφανώς, ήταν και το σκεπτικό όταν ανατέθηκε η τύχη του Πολεμικού Μουσείου στον πρώην υφυπουργό και βουλευτή Αναστάσιο Λιάσκο, έναν άνθρωπο ο οποίος γνωρίζει όσο λίγοι να «φτιάχνει» μουσειακούς χώρους και να αναπαριστά ιστορικά γεγονότα στο σήμερα. Αρκεί να θυμηθεί κάποιος πως, όταν ήταν βουλευτής Ευβοίας με τη Νέα Δημοκρατία, ο τότε πρόεδρος της Βουλής Απόστολος Κακλαμάνης, ιστορικό στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, τον είχε διορίσει υπεύθυνο των εκθέσεων της Βουλής λόγω των «ειδικών γνώσεών» του.

Εδώ και 20 μήνες πρόεδρος στο ΔΣ, ο κ. Λιάσκος υποδέχθηκε την «Political» για μια ξενάγηση στο Μουσείο αλλά και έναν μίνι απολογισμό των όσων έχουν γίνει εδώ και περίπου ενάμιση χρόνο. Και δεν είναι υπερβολή να ειπωθεί πως έγινε μια μικρή «κοσμογονία», από τις κτιριακές εγκαταστάσεις μέχρι τις αλλαγές στη «στρατιωτική» νοοτροπία με λιγότερη… στολή στους χώρους του μουσείου. Και αυτό απαίτησε πολλή δουλειά. «Έπρεπε να μας δείτε με τα μέλη του ΔΣ, ανώτερους στρατιωτικούς, με φόρμες και παραλλαγής να βάφουμε τοίχους και να στοκάρουμε πόρτες», αστειεύεται στην παρατήρηση της «Political» για τις εγκαταστάσεις του ΠΜ που μετρούν μισό αιώνα.

Τα 3 διοράματα που σηματοδοτούν σημαντικές περιόδους της πολεμικής μας ιστορίας

«Στο πλαίσιο της αναβάθμισης και της εξωστρέφειας του Πολεμικού Μουσείου, αναμορφώσαμε καταρχάς τον εκθεσιακό του χώρο φτιάχνοντας τρία διοράματα τα οποία σηματοδοτούν αντίστοιχες σημαντικές περιόδους της πολεμικής μας ιστορίας. Το ένα είναι το διόραμα ορεινού πολέμου στην Πίνδο το 1940, με τους μαχητές και τη γυναίκα της Πίνδου, το άλλο είναι αφιερωμένο στις επετειακές δράσεις των 200 χρόνων για την Επανάσταση του ’21 και απεικονίζει με πολύ συγκινητικό τρόπο την Έξοδο του Μεσολογγίου με 25 περίπου κούκλες, όπου ο επισκέπτης βλέπει μπροστά του ζωντανά την τραγικότητα της Εξόδου και το έπος σε όλη του τη διάσταση, και το τρίτο διόραμα είναι το ελληνικό εκστρατευτικό σώμα της Κορέας, που το χρηματοδότησε η πρεσβεία της Κορέας σε σύμπραξη που κάναμε μαζί τους», τονίζει ο κ. Λιάσκος, αναφέροντας τα τρία διοράματα για τα οποία όλοι στο μουσείο είναι υπερήφανοι.

Στο πλαίσιο των εορτασμών για τα 200 χρόνια από την εθνεγερσία, ο πρόεδρος του μουσείου πήγε ένα βήμα παραπέρα. «Αποφασίσαμε και δημιουργήσαμε μια σειρά παιχνιδιών για το 1821 μαζί με μια επιφανή εταιρεία που κάνει επιτραπέζια παιχνίδια. Αυτά που δόθηκαν στο Μουσείο, στο πλαίσιο της συμφωνίας, τα προώθησε στην ελληνική ομογένεια και σε ιδρύματα εντός της Ελλάδας. Εκτός αυτού κάναμε εκθέσεις για το 1821 σε περίπου 40 δήμους σε όλη τη χώρα αλλά και στο εξωτερικό, με κορυφαία την έκθεση της Αυστραλίας, όπου συμμετείχε όλη η ομογένεια, ο πρωθυπουργός, ο αρχηγός της αντιπολίτευσης, και ο δήμαρχος του Σίδνεϊ», μας λέει σχετικά.

Το μνημείο Φιλελλήνων

Μία ακόμη δράση είναι το Μνημείο των Φιλελλήνων, για το οποίο ο κ. Λιάσκος λέει: «Επίσης, σε συνεργασία με την Εταιρεία για τον Φιλελληνισμό, δημιουργούμε στη Βασιλίσσης Σοφίας το Μνημείο των Φιλελλήνων, στο οποίο θα αναγράφονται όλα τα ονόματα των Φιλελλήνων, συνολικά 1.470. Για αυτή τη δράση είμαι πολύ περήφανος και ευχαριστώ τον πρόεδρο της Ένωσης Φιλελλήνων που χρηματοδοτεί το μνημείο, εφόσον ήταν υποχρέωση από τη Δ’ Εθνοσυνέλευση του 1829 επί Καποδίστρια, όπου στο Η’ ψήφισμα γραφόταν ρητά: “Όταν το έθνος δυνηθεί οικονομικά, οφείλει να ανεγείρει μνημείο εις τους Φιλέλληνας, αναγράφοντας τα ονόματα όλων”. Μνημεία Φιλελλήνων βλέπουμε κατά καιρούς αλλά ποτέ δεν έγινε αυτό το τάμα με την αναγραφή όλων των ονομάτων».

Επέκταση μουσειακών χώρων και το σπίτι του Ζέρβα

Μπορεί το Πολεμικό Μουσείο στην Αθήνα να είναι σημείο αναφοράς για την πρωτεύουσα, όμως Ελλάδα δεν είναι μόνο η Αθήνα. Το Πολεμικό Μουσείο έχει παρουσία τόσο στη Θεσσαλονίκη όσο και σε πόλεις της περιφέρειας και είναι στόχος της νέας διοίκησης να αυξηθούν τα παραρτήματά του σε όλη την επικράτεια.

«Το μουσείο είχε από καταβολής του τέσσερα παρατήματα. Θεσσαλονίκη, Τρίπολη, Ναύπλιο και Χανιά. Το Πολεμικό Μουσείο των Χανίων είχε καεί, είχε υποστεί εκτεταμένες ζημιές και είχε αφεθεί στην τύχη του εδώ και μια δεκαετία. Αναστηλώσαμε το μουσείο των Χανίων σε συνεργασία με την υπουργό Πολιτισμού, μετεγκαθιστώντας το στο παλιό βενετσιάνικο φρούριο των Χανίων, στους παλιούς βενετσιάνικους στρατώνες.

Δημιουργήσαμε, εκτός από τα Χανιά, νέα παραρτήματα σε Καλαμάτα, Ρέθυμνο, Χαλκίδα, όπου έχω παραχωρήσει όλη τη συλλογή μου από το προσωπικό μου μουσείο, όπως επίσης διαμορφώνουμε με χορηγία του εφοπλιστή Θανάση Μαρτίνου το σπίτι του Ζέρβα στο Μεταξουργείο, που είχε δοθεί από τη χήρα του από το 2006 και ήταν παράρτημα του Πολεμικού Μουσείου, ως Μουσείο Εθνικής Αντίστασης ΕΔΕΣ, με προεδρικό διάταγμα του Καρόλου Παπούλια. Είχε μείνει κι αυτό έτσι και τώρα επισκευάσαμε το σπίτι και το κάναμε Μουσείο Εθνικής Αντίστασης. Άρα, λοιπόν, από τα τρία που είχε το μουσείο, φτιάξαμε αλλά πέντε και δρομολογήσαμε και άλλα δύο, στην Κοζάνη και τη Λαμία, τα οποία και αυτά σε πολύ σύντομα χρονικό διάστημα θα ολοκληρωθούν».

Και τουριστικό προϊόν τα πολεμικά εκθέματα

Γνωρίζοντας πολύ καλά τις διεθνείς τάσεις στον μουσειακό κόσμο, ο πρόεδρος του Πολεμικού Μουσείου ξεδιπλώνει το όραμά του για τον στρατιωτικό μουσειακό τουρισμό, μια ιδέα που του είχε «καρφωθεί» από τη θητεία του στο υπουργείο Τουρισμού. «Επιδιώκουμε να αναβαθμίσουμε τη θεματική τουριστική ενότητα του ιστορικού στρατιωτικού τουρισμού. Ο όρος διεθνώς είναι military tourism, υπάρχουν χώρες και περιοχές που ζουν από αυτό το είδος τουρισμού και στην Ελλάδα, δυστυχώς, ήταν άγνωστος, με μια ιστορία 3.000 χρόνων. Έπειτα από συνεργασία με το υπουργείο Άμυνας, το υπουργείο Πολιτισμού και το υπουργείο Τουρισμού, υπογράψαμε τον περασμένο Μάιο πρωτόκολλο συνεργασίας με φορέα υλοποίησης το Πολεμικό Μουσείο για τη διαμόρφωση της θεματικής ενότητας του military tourism. Ήδη συνεργαζόμαστε με τον ΕΟΤ, για να “κρεμάσουμε” στα ράφια των εκθέσεών του στο εξωτερικό σχηματοποιημένα το προϊόν, με παρουσία των μουσείων, μνημείων, νεκροταφείων, πεδία μαχών, σε όλες τις περιόδους της ελληνικής ιστορίας, έτσι ώστε να μπορεί να πουλιέται το προϊόν αυτό σε ενδιαφερόμενους τουριστικούς οδηγούς στο εξωτερικό και να επισκέπτονται την Ελλάδα, δημιουργώντας έξτρα εισόδημα στη σκηνική οικονομία. Είμαι πραγματικά πολύ περήφανος γιατί ήταν δική μου ιδέα, από το υπουργείο Τουρισμού ενδιαφερόμουν, και τώρα υλοποιείται».

Υπέρ της ειρήνης και του πολιτισμού

Το νόημα αλλά και το μήνυμα που στέλνεται από ένα μουσείο που φιλοξενεί όπλα, πυρομαχικά και στολές εκστρατείας σε καμία περίπτωση δεν είναι υπέρ του πολέμου. Είναι υπέρ της ειρήνης, του πολιτισμού, της προόδου και της δημιουργίας. «Θεωρώ ότι εδώ και είκοσι μήνες που βρισκόμαστε εδώ ως νέο ΔΣ, αναδείξαμε το Πολεμικό Μουσείο και τα παραρτήματά του ως πολιτιστικούς φορείς των Ενόπλων Δυνάμεων που πραγματικά καταδεικνύουν στην κοινωνία την αναγκαιότητά τους για να διασφαλίζονται τα αγαθά της ελευθερίας και της ασφάλειας. Δώσαμε μια πρωτοφανή εξωστρέφεια, διότι οι εκδηλώσεις που διοργανώσαμε ήταν τέτοιες που άπλωσαν σε όλο το εύρος της ελληνικής κοινωνίας την πολιτιστική παρουσία του Πολεμικού Μουσείου», εξηγεί ο κ. Λιάσκος και συνεχίζει: «Έχουμε πάρα πολλές ημερίδες, ομιλίες και εκθέσεις στο μουσείο, ιδιαίτερα για τα 200 χρόνια, παρότι η εποχή Covid μας περιόρισε κάπως, αλλά κατορθώσαμε με τα μέτρα ασφαλείας να κάνουμε τις εκθέσεις στο εξωτερικό. Ακόμα θα ήθελα να σας ενημερώσω ότι στο πλαίσιο της εξωστρέφειας και αναβάθμισης με το τμήμα κινηματογράφου που έχουμε μέσα στο μουσείο, δημιουργήσαμε, συσπειρώνοντας όλους τους αναβιωτές της Ελλάδας, μια σειρά κινηματογραφικών ταινιών και ντοκιμαντέρ όπως “Η ελληνική επανάσταση στον Μοριά” κ.ά.».

Η θέση της ειρήνης στο Πολεμικό Μουσείο είναι σημαντική. «Πέρσι έγινε εδώ η Παγκόσμια Ημέρα Ειρήνης, η ωδή για την ειρήνη, η οποία προσέλκυσε κόσμο που δεν ερχόταν ποτέ στο Πολεμικό Μουσείο, που ενθουσιάστηκε καθώς, όπως είπα τότε, επιφορτίζει διδακτικά τη νέα γενιά με τις άλλες γενιές στον πλανήτη να δημιουργήσουν έναν ειρηνικότερο κόσμο. Εδώ δεν είναι ένας χώρος που διδάσκει πόλεμο, αντίθετα διδάσκει τη διαδρομή των θυσιών επιφορτίζοντας αυτούς που παίρνουν να αγωνιστούν για την ειρήνη. Αυτό ήταν το μήνυμα και για αυτό έγινε η Παγκόσμια Ημέρα Ειρήνης στο μουσείο».

Έρχονται και άλλες δράσεις

Δύο προγράμματα, η ενεργειακή αναβάθμιση του μουσείου ύψους 5 εκατ. ευρώ και η ψηφιοποίηση ύψους 1 εκατ. ευρώ, η οποία θα δημοπρατηθεί και αυτή οσονούπω, ήταν απαραίτητα από σύστασης του μουσείου, σύμφωνα με τον πρόεδρο, που δεν σταματά να σκέφτεται το επόμενο βήμα. «Παρότι έχουμε έναν πολύ μικρό προϋπολογισμό, με μείωση λειτουργικών δαπανών αλλά και με επιστράτευση χορηγών, όπου έχουν έρθει πάνω από 20 εκατομμύρια ευρώ προς το μουσείο, κατορθώσαμε και δημιουργήσαμε όλες τις δράσεις που σας προανέφερα. Και θα δημιουργήσουμε κι άλλες».

Σχολιάζοντας το πάθος που τον διατρέχει όταν μιλά για το Πολεμικό Μουσείο αποχαιρετάμε τον πρόεδρο και τον στενό συνεργάτη του Γιώργο Καραχάλιο. Ως χαιρετισμός έρχεται η συμβουλή του: «Προτρέπω τον καθένα να βρίσκεται σε μια θέση που να του προφέρει ενθουσιασμό, αλλιώς σαπίζει και ανυπομονεί να φύγει».

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ POLITICAL