Αν έχετε κάνει πολλά ταξίδια με αεροπλάνο, θα γνωρίζετε ήδη πόσο συχνές είναι οι αναταράξεις. Πιθανόν όμως να έχετε ζήσει και σίγουρα θα έχετε ακούσει κάποια ιστορία όπου έγιναν τόσο έντονες, ώστε έσπειραν τον φόβο στην καμπίνα. Πού οφείλονται όμως και πόσο επικίνδυνες είναι τελικά;
Όπως απαντά το National Geographic σε ένα άρθρο του, οι αναταράξεις προκαλούνται από χαοτικές δίνες αέρα, όταν επιδρούν σε αυτόν διάφορες δυνάμεις. Ας τον φανταστούμε σαν μια στήλη καπνού, που ξαφνικά αλλάζει σχήμα π.χ. από μια ριπή ανέμου.
Αυτό μπορεί να συμβεί σε οποιοδήποτε υψόμετρο, ακόμα και στο επίπεδο του εδάφους. Συνήθως, προκαλείται από τρεις παράγοντες: από βουνά, αεροχειμάρρους και καταιγίδες.
Στην περίπτωση των βουνών, ο αέρας σκάει πάνω στους ορεινούς όγκους δημιουργώντας κύματα περίπου όπως τα θαλάσσια. Τα αέρια κύματα προκαλούν αναταράξεις σε αεροσκάφη όπως τα θαλάσσια κύματα στα πλοία.
Οι αεροχείμαρροι είναι ρεύματα αέρα, συνήθως οριζόντια, που μεταβάλλουν την ταχύτητα του ανέμου, επιβραδύνοντάς την και προκαλώντας αναταράξεις.
Αλλά το πιο εντυπωσιακό είναι το φαινόμενο που παρατηρούμε στις καταιγίδες: ακόμα και αν δεν συμβαίνουν ακριβώς στο σημείο όπου πετάμε, τα κύματα που δημιουργούν στην ατμόσφαιρα τα σύννεφα καταιγίδας μπορεί να οδηγήσουν σε αναταράξεις εκατοντάδες, έως και χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.
Το πιο εντυπωσιακό είναι το φαινόμενο που παρατηρούμε στις καταιγίδες: ακόμα και αν δεν συμβαίνουν ακριβώς στο σημείο όπου πετάμε, τα κύματα που δημιουργούν στην ατμόσφαιρα τα σύννεφα καταιγίδας μπορεί να οδηγήσουν σε αναταράξεις εκατοντάδες, έως και χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.
Οι σοβαρές αναταράξεις όταν είναι ξαφνικές μπορεί να προκαλέσουν τραυματισμούς σε επιβάτες που δεν φορούν τη ζώνη τους – ιδιαίτερα αν δεν έχουν προλάβει οι αεροσυνοδοί να τους προειδοποιήσουν. Στο διάστημα 2009-2023 έχουν καταγραφεί τραυματισμοί σε 40 επιβάτες και 166 μέλη πληρώματος.
Γιατί όμως δεν μπορεί ένας πιλότος να αποφύγει τις αναταράξεις;
Επειδή τα μοντέλα καιρού δεν είναι αρκετά ευαίσθητα ώστε να τις προβλέψουν στη κλίμακα ενός αεροπλάνου, οπότε ακόμα και ένας πιλότος μπορεί να βρεθεί προ εκπλήξεως. Τα καλά νέα είναι ότι οι ειδικοί έχουν αρχίσει να επεξεργάζονται και να εφαρμόζουν πιο εξελιγμένα μοντέλα ώστε τουλάχιστον τα μέλη ενός πληρώματος να προλαβαίνουν να απευθύνουν προς τους επιβάτες τις αντίστοιχες προειδοποιήσεις.
Ένας από αυτούς τους ειδικούς είναι ο Robert Sharman, συνεργάτης του αμερικανικού Εθνικού Κέντρου Ατμοσφαιρικών Ερευνών (NCAR), που σχολιάζει στο National Geographic: «Πλέον κατανοούμε καλύτερα την ατμόσφαιρα και οι ικανότητες υπολογισμού που έχουμε μας επιτρέπουν να περιγράψουμε καλύτερα τις αναταράξεις. Οι αναταράξεις είναι εκ φύσεως τόσο χαοτικές, που χρειάζεσαι πολύ ισχυρή υπολογιστική δύναμη για να τις προβλέψεις προτού συμβούν. Αυτή η στρατηγική παρακολούθησης είναι μια επανάσταση για εμάς».
«Πλέον κατανοούμε καλύτερα την ατμόσφαιρα και οι ικανότητες υπολογισμού που έχουμε μας επιτρέπουν να περιγράψουμε καλύτερα τις αναταράξεις. Οι αναταράξεις είναι εκ φύσεως τόσο χαοτικές, που χρειάζεσαι πολύ ισχυρή υπολογιστική δύναμη για να τις προβλέψεις προτού συμβούν»
Αναταράξεις σημαίνει κίνδυνος πτώσης του αεροπλάνου;
«Κάποτε μια επιβάτιδα μπροστά μου άρχισε να ουρλιάζει ότι θα πεθάνουμε όλοι, γιατί είδε το φτερό του αεροπλάνου να λυγίζει» θυμάται η μηχανικός αεροναυπηγικής Marilyn Smith. «Αλλά είναι καλό να βλέπεις το φτερό να λυγίζει. Αν ήταν τόσο σκληρό ώστε να μην το κάνει, το αεροπλάνο θα ήταν πιθανότατα υπερβολικά βαρύ για να πετάει. Όλα σε ένα αεροπλάνο έχουν ελεγχθεί με λεπτομέρεια εκατοστού για να μην παρουσιάσουν βλάβες». Επομένως, μπορεί ένα ελαφρύ αεροπλάνο να είναι ευαίσθητο σε αναταράξεις, αλλά στην πραγματικότητα μάς κρατάει ασφαλείς.
Μπορεί ένα ελαφρύ αεροπλάνο να είναι ευαίσθητο σε αναταράξεις, αλλά στην πραγματικότητα μάς κρατάει ασφαλείς.
Πώς θα μειώσουμε τον κίνδυνο αναταράξεων ως επιβάτες;
Η επί 21 χρόνια αεροσυνοδός Heather Poole, συγγραφέας του βιβλίου «Cruising Attitude», λέει ότι οι αναταράξεις επιδεινώνονται στη διάρκεια της ημέρας, οπότε είναι προτιμότερες οι πιο πρωινές πτήσεις. Επίσης, γίνονται πιο έντονα αισθητές στα πίσω καθίσματα του αεροπλάνου, σύμφωνα με το marieclaire.gr. Ωστόσο, η πιο σημαντική συμβουλή είναι να κρατάμε όσο το δυνατόν δεμένη τη ζώνη μας ακόμα και όταν σβήσει η φωτεινή ένδειξη, ώστε σε περίπτωση αιφνίδιων αναταράξεων, να μην κινδυνεύσουμε από τραυματισμούς.
