Σήμα κινδύνου εκπέμπει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) για το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα, καθώς οι δασμολογικές πολιτικές των Ηνωμένων Πολιτειών και η αυξημένη πολιτική αβεβαιότητα υπό τον Ντόναλντ Τραμπ δημιουργούν αστάθεια, απώλεια εμπιστοσύνης και μετατοπίσεις κεφαλαίων. Στην εξαμηνιαία Έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας που δημοσίευσε η ΕΚΤ, γίνεται λόγος για «θεμελιώδη αλλαγή καθεστώτος», η οποία υπονομεύει ιστορικά «ασφαλή» επενδυτικά καταφύγια όπως τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα και το δολάριο.
Η κεντρική τράπεζα της ευρωζώνης αναγνωρίζει ότι η αντιφατική στάση των ΗΠΑ στο εμπόριο, σε συνδυασμό με την πολιτική μεταβλητότητα, οδηγεί τους επενδυτές να ζητούν υψηλότερα ασφάλιστρα κινδύνου για τα αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία, κάτι που έχει συστημικές επιπτώσεις στις παγκόσμιες ροές κεφαλαίων. Όπως σημειώνει η έκθεση, αυτό το φαινόμενο θα μπορούσε να πυροδοτήσει νέα κρίση εμπιστοσύνης στο διεθνές νομισματικό σύστημα.
Ευρωζώνη υπό πίεση – η αβεβαιότητα θολώνει τις προοπτικές
Η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ παραδέχθηκε πρόσφατα ότι τα κέρδη του ευρώ «είναι αντιφατικά», όμως οφείλονται και στην πτωτική δυναμική της αμερικανικής οικονομικής εικόνας. Παράλληλα, ο πρόεδρος της Bundesbank, Γιοακίμ Νάγκελ, προειδοποίησε ότι το χρηματοπιστωτικό σύστημα χρειάζεται σταθερές αγορές κρατικού χρέους και ότι οι αμφιβολίες για τα αμερικανικά ομόλογα δεν αποτελούν καλό οιωνό.
Το τοπίο επιβαρύνουν περαιτέρω η ανομοιογένεια στις εκτιμήσεις κινδύνου και η ευάλωτη θέση της τεχνολογικής υπερσυγκέντρωσης στη Wall Street. Οι αποτιμήσεις θεωρούνται «τεταμένες», ενώ υπάρχει υποεκτίμηση της πιθανότητας δυσμενών σεναρίων, κάτι που η ΕΚΤ βλέπει ως δομικό κίνδυνο για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και αλυσίδες εφοδιασμού.
Σημαντικό στοιχείο είναι ότι η αβεβαιότητα δεν περιορίζεται πλέον μόνο στους δασμούς. Ο αντιπρόεδρος της ΕΚΤ Λουίς ντε Γκίντος υπογράμμισε ότι βρισκόμαστε μπροστά σε ευρύτερη γεωπολιτική μετατόπιση, η οποία αγγίζει τη ρύθμιση των αγορών, την εθνική ασφάλεια και τις εναλλακτικές μορφές χρηματοδότησης.
Κίνδυνος μετάδοσης από τα κρυπτονομίσματα – η διπλή απειλή
Ειδική αναφορά γίνεται στην έκθεση στον αυξανόμενο ρόλο των stablecoins και τη διασύνδεσή τους με την παραδοσιακή τραπεζική. Η ΕΚΤ ζητά αυστηρή παρακολούθηση και προειδοποιεί για «πιθανά κανάλια μετάδοσης κρίσης» λόγω της αλματώδους ανάπτυξης του οικοσυστήματος των ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων.
Παράλληλα, εκφράζεται έντονη ανησυχία από τους διοικητές των ευρωπαϊκών κεντρικών τραπεζών σχετικά με την ελαστική στάση των ΗΠΑ απέναντι στην κρυπτογράφηση και τη μη τραπεζική χρηματοδότηση. Ο Γάλλος Βιλερουά ντε Γκαλό μάλιστα δήλωσε χαρακτηριστικά ότι οι ΗΠΑ «σπέρνουν τους σπόρους της επόμενης παγκόσμιας κρίσης».
Η ΕΚΤ ετοιμάζει σειρά σεναρίων ενόψει των νέων προβλέψεων που θα παρουσιαστούν τον Ιούνιο, όταν αναμένεται να μειώσει για όγδοη φορά το βασικό επιτόκιο στο 2%, σε μια προσπάθεια να τονώσει την ευρωπαϊκή οικονομία χωρίς να υπονομεύσει την ευστάθεια του τραπεζικού συστήματος.
Αβέβαιο μέλλον χωρίς πυξίδα
Το κεντρικό μήνυμα της έκθεσης είναι σαφές: η χρηματοπιστωτική σταθερότητα της ευρωζώνης απειλείται, όχι από τις δικές της αντοχές, αλλά από την απροβλεψιμότητα των ΗΠΑ. Η μετακίνηση του επενδυτικού ενδιαφέροντος από το δολάριο, οι κραδασμοί στα ομόλογα και οι πολιτικές Τραμπ συνθέτουν ένα περιβάλλον επικίνδυνων ανισορροπιών.
Και όσο οι αγορές αγωνιούν για το επόμενο βήμα, η Ευρώπη καλείται να διασφαλίσει τη δική της θωράκιση – πολιτική, οικονομική και νομισματική. Διότι ο πραγματικός κίνδυνος, όπως υπενθυμίζει η ΕΚΤ, δεν είναι ο αιφνίδιος κλονισμός, αλλά η παρατεταμένη αβεβαιότητα χωρίς απάντηση.
