Μία από τις μεγαλύτερες αγροτικές απάτες στην ιστορία της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποκαλύπτεται μέσα από την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) να έχει ήδη οδηγήσει 70 υποθέσεις ενώπιον της ελληνικής Δικαιοσύνης. Σύμφωνα με τα έως τώρα στοιχεία, από το 2017 έως το 2024 ένα οργανωμένο δίκτυο φέρεται να υπέβαλλε χιλιάδες ψευδείς αιτήσεις για κοινοτικές ενισχύσεις, με τα ποσά της απάτης να υπολογίζονται στα 320 εκατομμύρια ευρώ.
Διευρυμένος ορισμός… διευρυμένη κομπίνα
Η αφετηρία της απάτης εντοπίζεται το 2017, όταν η Ε.Ε. διεύρυνε τον ορισμό των βοσκοτόπων, εντάσσοντας και θαμνώδεις ή ημιδασικές εκτάσεις. Το νομικό αυτό “παράθυρο” σχεδόν διπλασίασε τις επιλέξιμες εκτάσεις στην Ελλάδα, κάτι που εκμεταλλεύτηκαν, σύμφωνα με την EPPO, στελέχη του ΟΠΕΚΕΠΕ σε συνεργασία με τεχνικές εταιρείες και πρόθυμους αιτούντες.
Το βασικό κόλπο ήταν απλό: δήλωναν ψευδώς ιδιοκτησίες ή μισθώσεις σε ορεινές και δύσβατες περιοχές, χωρίς καν να απαιτούνται έγγραφα. Αρκούσε ένας αριθμός σε μια φόρμα.
Από την Κρήτη… έως τη Βόρεια Μακεδονία
Πληθώρα ύποπτων αιτήσεων προέρχονταν από την Κρήτη, η οποία το 2020 απορρόφησε το 66% των συνολικών αγροτικών ενισχύσεων της χώρας. Όμως το δίκτυο δεν περιορίστηκε καν εντός συνόρων: σε 34 περιπτώσεις δηλώθηκαν εκτάσεις σε χώρες εκτός Ε.Ε., όπως η Βόρεια Μακεδονία. Ακόμη και πρώην υπάλληλος του ΥπΑΑΤ φέρεται να έχει δηλώσει 450 στρέμματα κοντά στα ελληνοαλβανικά σύνορα, τα οποία ουδέποτε του ανήκαν.
Κακοδιαχείριση με ονοματεπώνυμο
Καθοριστικό ρόλο στην ενορχήστρωση της απάτης φαίνεται να είχαν στελέχη και μέλη του Δ.Σ. του ΟΠΕΚΕΠΕ, με πλήρη πρόσβαση σε δεδομένα, που τους επέτρεπαν να αποφεύγουν τον εντοπισμό διπλοεγγραφών και να κατανέμουν τεχνητά τις δηλώσεις. Έτσι, ίδιοι βοσκότοποι “μοιράζονταν” κάθε χρόνο σε νέους “ιδιοκτήτες”, χωρίς οι έλεγχοι να καταγράφουν πρόβλημα.
Η υπόθεση προκάλεσε τεράστια αντίδραση στις Βρυξέλλες, με αποτέλεσμα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επιβάλει στην Ελλάδα πρόστιμο 283 εκατ. ευρώ τον Μάρτιο του 2024 για κακοδιαχείριση των κοινοτικών κονδυλίων.
Οι πραγματικοί αγρότες… με άδεια χέρια
Την ίδια ώρα, χιλιάδες πραγματικοί αγρότες και κτηνοτρόφοι βρέθηκαν χωρίς πληρωμές – ή με δραστικά μειωμένες – στις τελευταίες εκκαθαρίσεις επιδοτήσεων. Κι αυτό διότι τα κονδύλια που τους αναλογούσαν είχαν απορροφηθεί από το παρακρατικό κύκλωμα των ψευδοδικαιούχων.
Η πλήρης έκταση της απάτης αποκαλύπτεται σταδιακά, με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία να κάνει λόγο για καλά οργανωμένο σύστημα, που απαιτεί «πλήρη διαφάνεια και τιμωρία των υπευθύνων». Την ίδια στιγμή, η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης δεσμεύεται για εκ βάθρων εξυγίανση του ΟΠΕΚΕΠΕ, με αξιολόγηση προσωπικού, ψηφιακή παρακολούθηση των εκτάσεων και ενίσχυση των διασταυρωτικών ελέγχων.
