Επισήμως στη Βουλή βρίσκεται πλέον η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, με την κυβέρνηση να ανοίγει τη συζήτηση για μια σειρά θεσμικών παρεμβάσεων που, όπως υποστηρίζει, ανταποκρίνονται στις ανάγκες της σύγχρονης εποχής.
Η πρόταση κατατέθηκε με τις υπογραφές 155 βουλευτών της κυβερνητικής πλειοψηφίας και περιλαμβάνει αλλαγές που αγγίζουν κρίσιμους τομείς της δημόσιας ζωής, από τη λειτουργία της Δικαιοσύνης και τη δημόσια διοίκηση έως την ανώτατη εκπαίδευση και την εκλογική διαδικασία.
1. Νέο πλαίσιο για την ευθύνη υπουργών
Μεταξύ των σημαντικότερων παρεμβάσεων είναι η τροποποίηση του άρθρου 86 περί ευθύνης υπουργών. Η πρόταση προβλέπει μεγαλύτερη συμμετοχή της Δικαιοσύνης στη διερεύνηση σχετικών υποθέσεων και περιορισμό του ρόλου της Βουλής στις διαδικασίες προκαταρκτικής εξέτασης.
Παράλληλα, προωθείται αλλαγή στον τρόπο επιλογής της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων, με τη διαδικασία να περνά μέσα από ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή.
2. Ανοίγει η συζήτηση για τα μη κρατικά πανεπιστήμια
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει και η πρόταση για το άρθρο 16, καθώς προβλέπεται η δυνατότητα λειτουργίας ιδρυμάτων ανώτατης εκπαίδευσης από νομικά πρόσωπα δημοσίου ή ιδιωτικού χαρακτήρα, υπό κρατική εποπτεία και με πλήρη αυτοδιοίκηση.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα βασικά πεδία πολιτικής αντιπαράθεσης κατά τη διάρκεια της αναθεωρητικής διαδικασίας.
3. Εξαετής θητεία για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας
Η κυβερνητική πρόταση προβλέπει επίσης μία μόνο θητεία έξι ετών για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, με στόχο – σύμφωνα με την αιτιολόγηση – την ενίσχυση της θεσμικής ανεξαρτησίας και του υπερκομματικού χαρακτήρα του αξιώματος.
4. Αξιολόγηση στο Δημόσιο
Στο πεδίο της δημόσιας διοίκησης, προτείνεται η συνταγματική κατοχύρωση της αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων, με έμφαση στην αποδοτικότητα και την αποτελεσματικότητα των υπηρεσιών.
Ταυτόχρονα, προβλέπεται η θεσμική θωράκιση της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας μέσω συνταγματικής κατοχύρωσης.
5. Τεχνητή Νοημοσύνη και περιβάλλον
Η πρόταση εισάγει για πρώτη φορά ειδικές αναφορές στις προκλήσεις που δημιουργεί η Τεχνητή Νοημοσύνη, δίνοντας έμφαση στην προστασία των ατομικών δικαιωμάτων και των δημοκρατικών εγγυήσεων.
Παράλληλα, ενισχύονται οι προβλέψεις που αφορούν την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης και την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.
6. Επιστολική ψήφος για όλους
Στις αλλαγές περιλαμβάνεται και η δυνατότητα καθολικής εφαρμογής της επιστολικής ψήφου, όχι μόνο για τους Έλληνες του εξωτερικού αλλά και για τους εκλογείς που βρίσκονται εντός της χώρας.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη ρύθμιση θα διευκολύνει τη συμμετοχή των πολιτών στις εκλογικές διαδικασίες και θα ενισχύσει τη δημοκρατική εκπροσώπηση.
Με την κατάθεση της πρότασης ξεκινά ουσιαστικά ένας νέος κύκλος πολιτικής συζήτησης για το μέλλον του Συντάγματος, με το ενδιαφέρον να στρέφεται πλέον στις θέσεις που θα διατυπώσουν τα υπόλοιπα κόμματα και στις συναινέσεις που μπορούν να διαμορφωθούν στη Βουλή.
