Η εύθραυστη εκεχειρία ανάμεσα στο Ιράν και τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν προκάλεσε μόνο νέα ένταση στη Μέση Ανατολή, αλλά αποκάλυψε και τις βαθιές ρωγμές στο εσωτερικό του ιρανικού καθεστώτος. Οι πιο ακραίοι κύκλοι κατηγορούν πλέον την πολιτική ηγεσία ότι επιχειρεί ένα «σιωπηλό πραξικόπημα», εγκαταλείποντας τις αρχές της Ισλαμικής Επανάστασης, την ώρα που ο νέος Ανώτατος Ηγέτης, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, εξακολουθεί να απουσιάζει από τη δημόσια ζωή.
Σύμφωνα με το CNN, οι εσωτερικές αντιπαραθέσεις έγιναν εμφανείς ακόμη και στην κηδεία του Αλί Χαμενεΐ. Ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν αποδοκιμάστηκε από μέρος του συγκεντρωμένου πλήθους, με διαδηλωτές να φωνάζουν συνθήματα όπως «Θάνατος στους ξεπουλημένους». Ανάλογη ήταν η υποδοχή και για τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, ο οποίος είχε πρωταγωνιστικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις με την Ουάσιγκτον. Ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας αναγκάστηκε να αποχωρήσει από την τελετή, αφού δέχθηκε αποδοκιμασίες και επίθεση με πέτρες.
Κατηγορίες για «σιωπηλό πραξικόπημα»
Οι επιθέσεις κατά των κορυφαίων κυβερνητικών στελεχών αντικατοπτρίζουν την αυξανόμενη επιρροή μιας θεωρίας που διακινείται στους υπερσυντηρητικούς κύκλους του καθεστώτος. Σύμφωνα με αυτήν, όσοι διαπραγματεύθηκαν τη συμφωνία με τις ΗΠΑ επιχειρούν να μεταβάλουν τον χαρακτήρα της Ισλαμικής Δημοκρατίας, παρακάμπτοντας τον νέο Ανώτατο Ηγέτη και τις αρχές της επανάστασης του 1979.
Η απουσία του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ από τη δημόσια σκηνή τροφοδοτεί τη φημολογία και τις εσωτερικές συγκρούσεις. Μέχρι στιγμής δεν έχει απευθυνθεί στον ιρανικό λαό ούτε έχει εμφανιστεί να ασκεί ενεργά τα καθήκοντά του, γεγονός που ενισχύει τις εικασίες γύρω από τον πραγματικό συσχετισμό δυνάμεων στην Τεχεράνη.
Στο στόχαστρο Πεζεσκιάν, Γκαλιμπάφ και Αραγτσί
Με τον νέο Ανώτατο Ηγέτη να παραμένει εκτός δημοσιότητας, ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν, ο πρόεδρος της Βουλής Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί έχουν αναδειχθεί στα βασικά πρόσωπα της πολιτικής ηγεσίας.
Οι σκληροπυρηνικοί τους κατηγορούν ότι συγκεντρώνουν υπερβολική εξουσία και επιχειρούν να ενισχύσουν τον ρόλο του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας εις βάρος τόσο του Ανώτατου Ηγέτη όσο και του Κοινοβουλίου.
Ο αναλυτής Άρας Αζίζι εκτιμά ότι η παρατεταμένη απουσία του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ έχει επιτρέψει στον Γκαλιμπάφ και τους συμμάχους του να αναλάβουν ουσιαστικά τη διαχείριση της χώρας, γεγονός που έχει εντείνει τις κατηγορίες περί «πραξικοπήματος».
Οι υπερσυντηρητικοί πιέζουν για συνέχιση της σύγκρουσης
Η κηδεία του Αλί Χαμενεΐ εξελίχθηκε σε επίδειξη ισχύος των πιο αδιάλλακτων υποστηρικτών του καθεστώτος, οι οποίοι απαίτησαν εκδίκηση για τη δολοφονία του και απέρριψαν κάθε προσπάθεια συνεννόησης με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η κατάρρευση της εκεχειρίας, μετά τις επιθέσεις των Φρουρών της Επανάστασης στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ και τα αμερικανικά αντίποινα, ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τη θέση τους. Οι υπερσυντηρητικοί ζητούν πλέον την οριστική εγκατάλειψη κάθε συμφωνίας με την Ουάσιγκτον, ενώ δεν λείπουν ακόμη και δημόσιες απειλές κατά του προέδρου Πεζεσκιάν.
Στην ίδια γραμμή κινείται και το υπερσυντηρητικό Μέτωπο Αντοχής (Τζεμπχέ-γε Παϊνταρί), τα στελέχη του οποίου θεωρούν ότι αποτελούν τους θεματοφύλακες της Ισλαμικής Επανάστασης και αντιτίθενται σε οποιαδήποτε προσέγγιση με τη Δύση.
Κοινός παρονομαστής η άρση των κυρώσεων
Παρά τη σφοδρή εσωτερική αντιπαράθεση, οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν ότι το ιρανικό καθεστώς εξακολουθεί να παραμένει ενωμένο ως προς τον βασικό στρατηγικό του στόχο: τον τερματισμό του πολέμου με όρους που θα οδηγήσουν στην άρση των διεθνών κυρώσεων και θα διατηρήσουν τον έλεγχο της Τεχεράνης στα Στενά του Ορμούζ.
Ωστόσο, η απουσία του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ από τη δημόσια ζωή, η αυξημένη επιρροή των Φρουρών της Επανάστασης και η ενίσχυση των υπερσυντηρητικών δημιουργούν ένα ιδιαίτερα ασταθές πολιτικό σκηνικό, με τις εσωτερικές αντιπαραθέσεις να εξελίσσονται πλέον σε έναν ακόμη παράγοντα αστάθειας για το Ιράν.
