Μεγάλη έρευνα της «Κ» για τον τουρισμό: Ρεκόρ στις αφίξεις, απαγορευτικές διακοπές για τους Έλληνες

Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι ο ελληνικός τουρισμός αντέχει. Οι εισπράξεις αυξάνονται, οι αεροπορικές αφίξεις παραμένουν ανοδικές και η Ελλάδα εξακολουθεί να θεωρείται ασφαλής προορισμός. Την ίδια ώρα, όμως, οι Έλληνες κόβουν ημέρες, αλλάζουν προορισμούς, αποφεύγουν τα ακτοπλοϊκά και μαγειρεύουν στις διακοπές για να βγει ο λογαριασμός.

Του Δημήτρη Δραγώγια

Η Ελλάδα μπαίνει στον Ιούλιο του 2026 με μια τουριστική εικόνα που, με την πρώτη ματιά, μοιάζει εξαιρετικά θετική. Τα αεροδρόμια κινούνται ανοδικά, οι βασικοί νησιωτικοί προορισμοί κρατούν, οι εισπράξεις αυξάνονται και ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, παρότι προκαλεί αβεβαιότητα, δεν έχει οδηγήσει μέχρι στιγμής σε γενικευμένη κατάρρευση της ζήτησης.

Όμως η δεύτερη ανάγνωση είναι πιο σύνθετη. Ο τουρισμός πηγαίνει καλά ως εθνικός λογαριασμός, όχι απαραίτητα ως κοινωνική εμπειρία. Γιατί ενώ οι ξένοι συνεχίζουν να αγοράζουν Ελλάδα, συχνά μέσω οργανωμένων πακέτων, οι Έλληνες βλέπουν τις διακοπές στα νησιά να μετατρέπονται σε άσκηση οικονομικής αντοχής.

Τα πιο πρόσφατα επίσημα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, που δημοσιεύθηκαν στις 22 Ιουνίου και αφορούν τον Απρίλιο, δείχνουν αύξηση των ταξιδιωτικών εισπράξεων κατά 9,5% τον Απρίλιο και κατά 36,9% στο τετράμηνο Ιανουαρίου–Απριλίου 2026. Στο ίδιο διάστημα, η εισερχόμενη ταξιδιωτική κίνηση αυξήθηκε κατά 27,1%, ενώ οι εισπράξεις έφτασαν τα 2,79 δισ. ευρώ. Η μέση δαπάνη ανά ταξίδι, μάλιστα, αυξήθηκε στο τετράμηνο κατά 8,6%, παρότι τον Απρίλιο υποχώρησε οριακά κατά 1%.

Στην αεροπορική κίνηση, τα ακόμη πιο πρόσφατα στοιχεία του ΙΝΣΕΤΕ για το πεντάμηνο Ιανουαρίου–Μαΐου δείχνουν ότι οι διεθνείς αεροπορικές αφίξεις στα κυριότερα αεροδρόμια της χώρας ανήλθαν σε 6,6 εκατομμύρια, αυξημένες κατά 5% ή κατά περίπου 316.000 επιβάτες σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025. Ο Μάιος, ο μήνας που ουσιαστικά ανοίγει τη θερινή σεζόν, έκλεισε με άνοδο 3,4%, μετά την οριακή κάμψη του Απριλίου.

Η εικόνα, ωστόσο, δεν είναι ομοιόμορφη. Η Κρήτη εμφανίζεται ως ο μεγάλος κερδισμένος του πρώτου πενταμήνου, με 1,2 εκατομμύρια διεθνείς αφίξεις και αύξηση 13,8%, ενώ τα Ιόνια Νησιά κατέγραψαν 603.000 αφίξεις και αύξηση 10,1%. Στις Κυκλάδες η άνοδος ήταν 6,8%, όμως η Σαντορίνη κινήθηκε οριακά πτωτικά, ενώ στα Δωδεκάνησα η εικόνα ήταν μικτή: η Ρόδος είχε μικρή άνοδο, αλλά η Κως κατέγραψε μείωση 4,5%.

Η Μέση Ανατολή δεν «γκρέμισε» τη σεζόν, αλλά άλλαξε τον ρυθμό της

Το ερώτημα που απασχολεί την αγορά από την άνοιξη είναι αν ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή επηρεάζει τον ελληνικό τουρισμό. Η απάντηση, με βάση τα μέχρι τώρα στοιχεία, είναι: ναι, αλλά επιλεκτικά και όχι καταστροφικά.

Στην πρώτη φάση της κρίσης καταγράφηκε πάγωμα κρατήσεων και μετατόπιση της ζήτησης προς αργότερες αποφάσεις. Ανάλυση της Nelios για τις online κρατήσεις στα ελληνικά ξενοδοχεία έδειξε ότι, ενώ από την αρχή του έτους έως τις 27 Φεβρουαρίου οι κρατήσεις αυξάνονταν κατά 14,5% σε σχέση με το 2025, μετά την έναρξη της κρίσης, από 28 Φεβρουαρίου έως 30 Μαρτίου, πέρασαν σε πτώση σχεδόν 5%. Αντίστοιχα, τα online έσοδα από αύξηση 18,1% υποχώρησαν σε πτώση 2%.

Ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων, Γιάννης Χατζής, είχε περιγράψει τότε μια αγορά που δεν είχε δεχθεί άμεσο πλήγμα, αλλά παρακολουθούσε με ανησυχία τη διάρκεια της κρίσης. Όπως είχε δηλώσει, «το αρχικό πάγωμα στις κρατήσεις γρήγορα αποκαταστάθηκε από τη ζήτηση», επισημαίνοντας όμως ότι μια παρατεταμένη κρίση μπορεί να έχει οικονομικές συνέπειες, καθώς ο τουρισμός είναι ευαίσθητος στις διεθνείς αναταράξεις.

Στα τέλη Ιουνίου, η εικόνα δείχνει ότι η αγορά έχει ανακτήσει μέρος του χαμένου εδάφους. Ο ίδιος ο πρόεδρος της ΠΟΞ σημείωνε ότι από τον Απρίλιο και μετά η ζήτηση άρχισε να επανέρχεται, αλλά με πιο πιεσμένους όρους: ξενοδόχοι χαμήλωσαν τιμές, οι τουριστικοί πράκτορες έτρεξαν καμπάνιες και η σεζόν «θα κριθεί στο last minute».

Με άλλα λόγια, η Μέση Ανατολή δεν έφερε κύμα ακυρώσεων που να ανατρέπει τη χρονιά. Έφερε όμως αβεβαιότητα, καθυστέρηση αποφάσεων, πίεση στις τιμές και μεγαλύτερη ευαισθησία σε προορισμούς που συνδέονται με αγορές όπως το Ισραήλ ή με θαλάσσιες/αεροπορικές διαδρομές της Ανατολικής Μεσογείου.

Η ακρίβεια είναι ο πραγματικός εσωτερικός πόλεμος

Αν ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή είναι ο εξωτερικός κίνδυνος, η ακρίβεια είναι ο εσωτερικός. Και χτυπά κυρίως τον Έλληνα ταξιδιώτη.

Η ΕΛΣΤΑΤ κατέγραψε για τον Μάιο του 2026 ετήσιο πληθωρισμό 5,2%. Στην ομάδα «Ξενοδοχεία – Καφέ – Εστιατόρια» η αύξηση ήταν 8,5%, λόγω ανατιμήσεων σε εστιατόρια, ζαχαροπλαστεία, ταχυφαγεία, κυλικεία, ξενοδοχεία, μοτέλ και πανδοχεία.

Αυτό σημαίνει ότι ο Έλληνας δεν πληρώνει ακριβότερα μόνο το δωμάτιο. Πληρώνει ακριβότερα το καράβι, τη βενζίνη, την ταβέρνα, τον καφέ, το σούπερ μάρκετ, ακόμη και τη μικρή καθημερινή μετακίνηση μέσα στο νησί. Δεν είναι μία αύξηση· είναι αλυσίδα αυξήσεων.

Η έρευνα του ΙΕΛΚΑ για τις καλοκαιρινές διακοπές του 2026 είναι αποκαλυπτική. Ένας στους δύο καταναλωτές δηλώνει ότι δεν προγραμματίζει διακοπές, ενώ 45% όσων θα ταξιδέψουν δηλώνουν ότι θα μειώσουν τη δαπάνη τους. Οκτώ στους δέκα επιλέγουν πιο οικονομικούς τύπους διακοπών.

Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η αλλαγή στον χάρτη των προορισμών. Η ηπειρωτική Ελλάδα συγκεντρώνει 57% των προτιμήσεων, ενώ τα νησιά 38%. Η ίδια έρευνα συνδέει αυτή τη στροφή με την προσπάθεια αποφυγής των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων. Μόλις 14% επιλέγει ξενοδοχείο, ενώ 35% στρέφεται σε ενοικιαζόμενα δωμάτια.

Το μοντέλο των διακοπών αλλάζει: 41% δηλώνει ότι μαγειρεύει συχνά στις διακοπές και 70% ψωνίζει συστηματικά από σούπερ μάρκετ ή μίνι μάρκετ. Δηλαδή, ακόμη και όσοι φεύγουν, φεύγουν με κόφτη. Λιγότερες ταβέρνες, λιγότερα έξτρα, λιγότερες ημέρες, λιγότερη ανεμελιά.

Η μεγάλη εικόνα δεν είναι μόνο ελληνική εντύπωση. Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2024 το 46% των Ελλήνων ηλικίας 16 ετών και άνω δεν μπορούσε να αντέξει οικονομικά μία εβδομάδα διακοπών μακριά από το σπίτι, όταν ο μέσος όρος της Ε.Ε. ήταν 27%. Χειρότερη επίδοση είχε μόνο η Ρουμανία.

Πόσο κοστίζει μία εβδομάδα σε ελληνικό νησί

Το κόστος μιας εβδομάδας σε ελληνικό νησί εξαρτάται από τον μήνα, το νησί, το πότε έγινε η κράτηση, αν υπάρχει ΙΧ και το είδος διαμονής. Ωστόσο, με βάση τις τρέχουσες τιμές μετακίνησης και διαμονής, μπορεί να αποτυπωθεί ένα ρεαλιστικό καλάθι.

Για ένα ζευγάρι Ελλήνων που ταξιδεύει από Πειραιά προς δημοφιλή νησιά των Κυκλάδων, τα ακτοπλοϊκά χωρίς αυτοκίνητο ξεκινούν περίπου από 50 ευρώ ανά άτομο για Πάρο, από 46,50 ευρώ για Σαντορίνη και από περίπου 52 ευρώ για Νάξο, ανάλογα με το πλοίο και τη διαθεσιμότητα. Αυτό σημαίνει ότι μόνο τα εισιτήρια με επιστροφή για δύο άτομα μπορούν να κινηθούν περίπου από 190 έως 220 ευρώ, χωρίς ΙΧ. Με αυτοκίνητο, ο λογαριασμός ανεβαίνει αισθητά.

Υπάρχουν ασφαλώς και φθηνότεροι νησιωτικοί προορισμοί, κυρίως κοντινά νησιά ή γραμμές μικρών αποστάσεων. Ενδεικτικά, σε ορισμένα νησιά του Αργοσαρωνικού, του Ιονίου ή σε κοντινές γραμμές, τα εισιτήρια μπορούν να ξεκινούν ακόμη και κάτω από 20 ευρώ. Όμως αυτή δεν είναι η τυπική εικόνα για Κυκλάδες, Δωδεκάνησα ή πιο μακρινούς δημοφιλείς προορισμούς υψηλής ζήτησης.

Ενδεικτικός λογαριασμός για ζευγάρι Ελλήνων, 7 νύχτες σε νησί

Για τετραμελή οικογένεια, ακόμη και με συγκρατημένη κατανάλωση, ο λογαριασμός γίνεται πολύ βαρύτερος. Τα ακτοπλοϊκά, η ανάγκη για μεγαλύτερο δωμάτιο ή διαμέρισμα, το φαγητό και οι καθημερινές μετακινήσεις μπορούν να ανεβάσουν το κόστος μιας εβδομάδας σε νησί από 2.800 έως 4.700 ευρώ, ενώ σε ακριβούς προορισμούς ή με ΙΧ μπορεί εύκολα να ξεπεράσει τις 5.000 ευρώ.

Γιατί ο ξένος συχνά πληρώνει αλλιώς

Εδώ βρίσκεται η βασική διάκριση. Ο ξένος τουρίστας συχνά δεν αγοράζει «κομμάτι κομμάτι» τις διακοπές του. Αγοράζει πακέτο. Πτήση, ξενοδοχείο, μεταφορά και πολλές φορές γεύματα είναι ενσωματωμένα στην ίδια τιμή. Η easyJet holidays, για παράδειγμα, διαφημίζει για την Ελλάδα 7ήμερες beach holidays από 289 λίρες ανά άτομο και 7ήμερες all inclusive διακοπές από 359 λίρες ανά άτομο, με βάση δύο ενήλικες που μοιράζονται δωμάτιο και με τιμές που αλλάζουν ανάλογα με διαθεσιμότητα και ημερομηνίες.

Αντίστοιχα, η TUI περιγράφει το all inclusive πακέτο ως μοντέλο στο οποίο τα βασικά κόστη —πτήσεις, ξενοδοχείο, γεύματα και ποτά— είναι ήδη καλυμμένα. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι ξένοι κάνουν πάντα φθηνές διακοπές. Σημαίνει όμως ότι έχουν μεγαλύτερη προβλεψιμότητα κόστους και συχνά πρόσβαση σε τιμές που έχουν κλειστεί χονδρικά από tour operators.

Ο Έλληνας, αντίθετα, μπαίνει στην ίδια αγορά από την πιο ακριβή πόρτα: πληρώνει ακτοπλοϊκά σε περίοδο αιχμής, δωμάτιο σε λιανική τιμή, φαγητό καθημερινά, καύσιμα ή τοπικές μετακινήσεις και όλα αυτά σε μισθούς που δεν έχουν ακολουθήσει το κόστος των διακοπών.

Το παράδοξο του 2026

Το παράδοξο είναι ότι ο ελληνικός τουρισμός μπορεί να πηγαίνει καλά και, ταυτόχρονα, οι Έλληνες να δυσκολεύονται να κάνουν διακοπές στην ίδια τους τη χώρα. Τα δύο δεν αναιρούνται. Συνυπάρχουν.

Το 2026 επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα παραμένει ισχυρός διεθνής προορισμός. Ο τουρισμός έχει μεγάλη συμβολή στην οικονομία: σύμφωνα με το ΙΝΣΕΤΕ, η άμεση συμβολή του τουρισμού το 2025 έφτασε τα 32,4 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου 13% του ΑΕΠ, ενώ η συνολική άμεση και έμμεση συμβολή εκτιμάται μεταξύ 71,3 και 85,9 δισ. ευρώ.

Αλλά το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο πόσοι έρχονται. Είναι ποιος μπορεί να μείνει, ποιος μπορεί να πληρώσει και ποιος τελικά αποκλείεται. Γιατί όταν ο ξένος αγοράζει πακέτο με πτήση και διατροφή, ενώ ο Έλληνας χρειάζεται έναν μισθό – ή και παραπάνω – για μία εβδομάδα σε νησί, τότε ο τουρισμός δεν είναι απλώς οικονομικό μέγεθος. Είναι και κοινωνικός καθρέφτης.

Η φετινή σεζόν, μέχρι το τέλος Ιουνίου, δεν δείχνει τουριστική κρίση. Δείχνει ανθεκτικότητα, αυξημένες εισπράξεις, άνοδο αφίξεων και ισχυρή διεθνή ζήτηση. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή επηρεάζει την ψυχολογία, τις κρατήσεις της τελευταίας στιγμής, τις αερομεταφορές και ορισμένες αγορές, αλλά δεν έχει ανατρέψει συνολικά την εικόνα.

Η πραγματική κρίση βρίσκεται αλλού: στο ελληνικό πορτοφόλι. Για πολλούς Έλληνες, τα νησιά δεν είναι πια αυτονόητη καλοκαιρινή επιλογή. Είναι προϋπολογισμός, θυσία, υπολογιστικό φύλλο. Η χώρα γεμίζει τουρίστες, αλλά ένα μεγάλο μέρος των κατοίκων της μετρά αν αντέχει να γίνει τουρίστας στον ίδιο του τον τόπο.