«Κρατάμε χαμηλούς τόνους». Η φράση του Ντόναλντ Τραμπ για το Ιράν δεν μοιάζει με τον Τραμπ των προηγούμενων εβδομάδων. Και ίσως το σημαντικότερο στοιχείο δεν είναι αυτό που είπε, αλλά αυτό που δεν είπε.
Σε συνέντευξή του στο Axios την Κυριακή, ο Αμερικανός πρόεδρος απέφυγε τις νέες στρατιωτικές απειλές κατά της Τεχεράνης και έδωσε έμφαση στην οικονομική πίεση. Όπως είπε, η Ουάσινγκτον παρακολουθεί το Ιράν να αντιμετωπίζει τεράστιο πληθωρισμό και να «ξεμένει από χρήματα», υποστηρίζοντας ότι η αμερικανική πίεση έχει επιδεινώσει σημαντικά την οικονομική κατάσταση της χώρας.
Γιατί τώρα;
Η αλλαγή τόνου έρχεται μόλις λίγες ημέρες μετά την απόφαση του Τραμπ να ακυρώσει προγραμματισμένο νέο μεγάλο πλήγμα κατά του Ιράν, αφήνοντας χώρο για διπλωματική διέξοδο. Παράλληλα, οι διαπραγματεύσεις μέσω του Ομάν για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ φαίνεται να πλησιάζουν σε κρίσιμο σημείο, χωρίς όμως να έχει επιτευχθεί οριστική συμφωνία.
Και εδώ βρίσκεται ένα από τα μεγάλα ερωτήματα.
Μήπως η Ουάσινγκτον αγοράζει χρόνο;
Η εικόνα από το Πεντάγωνο είναι ανησυχητική. Τα αμερικανικά αποθέματα ορισμένων κρίσιμων πυραύλων και αναχαιτιστικών έχουν μειωθεί δραματικά έπειτα από μήνες πολεμικών επιχειρήσεων. Η αμερικανική αμυντική βιομηχανία πιέζεται πλέον να αυξήσει επειγόντως την παραγωγή, ενώ το Κογκρέσο δεν έχει ακόμη ξεμπλοκάρει την απαιτούμενη χρηματοδότηση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι ΗΠΑ «ξέμειναν από όπλα». Σημαίνει όμως ότι το κόστος μιας νέας μεγάλης στρατιωτικής επιχείρησης γίνεται πολύ υψηλότερο και περιορίζει τα περιθώρια κινήσεων της Ουάσινγκτον.
Το μεγάλο χαρτί: ο Ορμούζ
Την ίδια ώρα, η Τεχεράνη δηλώνει ότι μια συμφωνία με το Ομάν για τη δημιουργία νέων διαύλων ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ βρίσκεται στο τελικό στάδιο, αλλά απαιτεί προηγουμένως συγκεκριμένες κινήσεις από τις ΗΠΑ.
Το Ορμούζ είναι κρίσιμο: από εκεί περνά περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και LNG. Η επαναλειτουργία του θα μπορούσε να μειώσει την πίεση στις διεθνείς αγορές ενέργειας και να αποτελέσει την πρώτη πραγματική ένδειξη αποκλιμάκωσης.
Όμως η συμφωνία παραμένει εξαιρετικά δύσκολη. Το Ιράν ζητά ουσιαστικά ρόλο στον έλεγχο της διέλευσης και οικονομικά ανταλλάγματα, ενώ η Ουάσινγκτον επιμένει στην ελεύθερη ναυσιπλοΐα χωρίς τέλη.
Άρα, τι κάνει ο Τραμπ;
Η πιο πιθανή εικόνα αυτή τη στιγμή δεν είναι ότι ο Αμερικανός πρόεδρος «εγκαταλείπει» τη στρατιωτική επιλογή. Προσπαθεί να την κάνει λιγότερο άμεση.
Η οικονομική ασφυξία, ο αποκλεισμός, η πίεση στο Ιράν και οι διαπραγματεύσεις μέσω τρίτων μπορούν να του προσφέρουν κάτι που οι νέες αεροπορικές επιδρομές δεν του δίνουν: χρόνο και περιθώριο ελιγμών.
Και ο χρόνος είναι ιδιαίτερα χρήσιμος όταν ένας πόλεμος έχει ήδη καταναλώσει τεράστιες ποσότητες αμερικανικών πυρομαχικών και η Ουάσινγκτον προσπαθεί παράλληλα να ξαναγεμίσει τις αποθήκες της.
Γι’ αυτό και η σημερινή φράση του Τραμπ «κρατάμε χαμηλούς τόνους» μπορεί να είναι κάτι περισσότερο από μια διπλωματική ατάκα.
Μπορεί να σημαίνει προσωρινή παύση, αλλαγή τακτικής ή προσπάθεια εξόδου από έναν πόλεμο που αποδεικνύεται πολύ ακριβότερος και δυσκολότερος από όσο είχε αρχικά υπολογιστεί.
Και το πραγματικό τεστ θα είναι πλέον ο Ορμούζ: αν ανοίξει ξανά και αρχίσει να αποκαθίσταται η ναυσιπλοΐα, θα έχουμε την πρώτη σοβαρή ένδειξη ότι η «σιωπηλή» στροφή του Τραμπ οδηγεί πράγματι σε αποκλιμάκωση.
