Το όπλο που θεωρείται μία από τις σημαντικότερες ασπίδες απέναντι σε βαλλιστικούς πυραύλους βρίσκεται πλέον σε έλλειψη. Ο λόγος; Ο πόλεμος στην Ουκρανία και η διευρυνόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχουν εκτοξεύσει τη ζήτηση, την ώρα που η παραγωγή δεν μπορεί να ακολουθήσει τον ρυθμό κατανάλωσης.
Το Patriot, που χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στον Πόλεμο του Κόλπου το 1991, είναι ένα κινητό σύστημα αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας, σχεδιασμένο να εντοπίζει και να καταστρέφει εχθρικά αεροσκάφη, πυραύλους cruise και βαλλιστικούς πυραύλους. Ανάλογα με τον τύπο του αναχαιτιστικού πυραύλου, μπορεί να αντιμετωπίσει ακόμη και ιδιαίτερα προηγμένες απειλές.
Πώς λειτουργεί;
Μια τυπική συστοιχία Patriot διαθέτει ραντάρ, κέντρο ελέγχου, εκτοξευτές, γεννήτριες και οχήματα υποστήριξης.
Το σύστημα χρησιμοποιεί διαφορετικούς τύπους αναχαιτιστικών. Οι παλαιότεροι PAC-2 καταστρέφουν τον στόχο με έκρηξη και θραύσματα, ενώ οι νεότεροι PAC-3 χρησιμοποιούν την τεχνολογία «hit-to-kill»: ο αναχαιτιστής χτυπά απευθείας τον εισερχόμενο πύραυλο.
Το ραντάρ του Patriot μπορεί να εντοπίζει και να παρακολουθεί ταυτόχρονα μεγάλο αριθμό στόχων σε αποστάσεις άνω των 150 χιλιομέτρων. Το σύστημα έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντικό στην Ουκρανία, όπου έχει χρησιμοποιηθεί ακόμη και εναντίον ρωσικών πυραύλων Kinzhal, που η Μόσχα χαρακτηρίζει υπερηχητικούς.
Πόσο διαδεδομένο είναι;
Patriot χρησιμοποιούν σήμερα 19 χώρες, μεταξύ τους οι ΗΠΑ, Γερμανία, Πολωνία, Ουκρανία, Ιαπωνία, Σαουδική Αραβία, Κατάρ και Αίγυπτος.
Η ζήτηση όμως έχει πλέον ξεπεράσει κατά πολύ τις δυνατότητες παραγωγής.
Μόνο μια καινούργια συστοιχία Patriot κοστίζει πάνω από 1 δισ. δολάρια, ενώ ένας αναχαιτιστής PAC-3 εκτιμάται ότι κοστίζει περίπου 4-5 εκατ. δολάρια.
Και εδώ βρίσκεται το πρόβλημα
Σύμφωνα με εκτίμηση του Center for Strategic and International Studies (CSIS), περίπου 65% των αμερικανικών αναχαιτιστικών Patriot καταναλώθηκαν μεταξύ Φεβρουαρίου και Ιουλίου.
Τα αμερικανικά αποθέματα εκτιμάται ότι μειώθηκαν από περίπου 2.330 αναχαιτιστές πριν από τον πόλεμο με το Ιράν σε λιγότερους από 850.
Παράλληλα, τα αποθέματα των χωρών του Κόλπου έχουν επίσης περιοριστεί σημαντικά, ενώ αρκετές ευρωπαϊκές χώρες έχουν στείλει Patriot στην Ουκρανία.
Και η Ουκρανία βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με ιδιαίτερα οξύ πρόβλημα: οι Patriot είναι ουσιαστικά το μόνο σύστημα που διαθέτει και μπορεί να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά ορισμένους από τους βαλλιστικούς πυραύλους που χρησιμοποιεί η Ρωσία. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει προειδοποιήσει ότι τα αποθέματα της χώρας έχουν σχεδόν εξαντληθεί.
Η Αμερική προσπαθεί τώρα να ξαναγεμίσει τις αποθήκες
Η Ουάσινγκτον έχει ήδη αρχίσει να πιέζει την αμυντική βιομηχανία να αυξήσει δραστικά την παραγωγή.
Τον Ιούλιο, ο αμερικανικός στρατός ανέθεσε στη Lockheed Martin σύμβαση ύψους έως 58,6 δισ. δολαρίων για την παραγωγή αναχαιτιστικών Patriot. Παράλληλα, νέα συμφωνία με Lockheed Martin και Northrop Grumman προβλέπει αύξηση της παραγωγικής ικανότητας για τους Patriot έως και τρεις φορές.
Το πρόβλημα όμως είναι ότι δεν μπορείς να παράγεις έναν PAC-3 σε λίγες εβδομάδες. Η δημιουργία νέων γραμμών παραγωγής, η εξασφάλιση εξαρτημάτων και πρώτων υλών και η εκπαίδευση προσωπικού απαιτούν χρόνο.
Και αυτό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο της σημερινής εικόνας: Ο κόσμος καταναλώνει πυραύλους με ρυθμό πολέμου, αλλά η αμυντική βιομηχανία εξακολουθεί να παράγει με ρυθμούς ειρήνης.
Γι’ αυτό η έλλειψη Patriot δεν αφορά πλέον μόνο την Ουκρανία. Αφορά ταυτόχρονα την αμερικανική στρατιωτική ετοιμότητα, την ευρωπαϊκή άμυνα και την ασφάλεια της Μέσης Ανατολής.
Και καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται ενώ η σύγκρουση με το Ιράν έχει ήδη καταναλώσει τεράστιες ποσότητες αμερικανικών πυραύλων, το ερώτημα γίνεται όλο και πιο δύσκολο: Πόσο γρήγορα μπορούν οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους να ξαναγεμίσουν τις αποθήκες τους — πριν χρειαστούν ξανά τους Patriot;
