Μετά από 13 χρόνια παρατηρήσεων και επεξεργασίας δεδομένων, οι αστρονόμοι ολοκλήρωσαν και έδωσαν στη δημοσιότητα τον μεγαλύτερο δισδιάστατο χάρτη του Σύμπαντος που έχει δημιουργηθεί μέχρι σήμερα.
Ο νέος χάρτης των DESI Legacy Imaging Surveys καταγράφει σχεδόν 4 δισεκατομμύρια ουράνια αντικείμενα και καλύπτει περίπου τα τρία τέταρτα του νυχτερινού ουρανού. Το εντυπωσιακό ψηφιακό αρχείο αποτελείται από 5,6 τρισεκατομμύρια pixels, συνδυάζοντας περισσότερες από 263.000 τηλεσκοπικές λήψεις.
Ένα τεράστιο ψηφιακό «παράθυρο» στο Σύμπαν
Ο χάρτης δημιουργήθηκε από διεθνή ομάδα επιστημόνων, με παρατηρήσεις που συγκεντρώθηκαν επίπερισσότερο από μία δεκαετία από επίγεια τηλεσκόπια στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Χιλή, ενώ αξιοποιήθηκαν και υπέρυθρα δεδομένα από τη διαστημική αποστολή WISE της NASA.
Στο τελικό αρχείο αποτυπώνονται αστέρια, γαλαξίες, μαύρες τρύπες, αστεροειδείς και άλλα κοσμικά αντικείμενα, με τις εικόνες να καταγράφουν τη θέση και τη φωτεινότητά τους. Τα δεδομένα στο ορατό και το εγγύς υπέρυθρο φως επιτρέπουν στους επιστήμονες να εξετάσουν ακόμη και περιοχές που είναι δύσκολο να παρατηρηθούν λόγω της σκόνης του Γαλαξία μας.
Η κλίμακα του εγχειρήματος είναι τέτοια ώστε ολόκληρος ο χάρτης δεν μπορεί ουσιαστικά να αποτυπωθεί ως μία συμβατική εικόνα. Αντίθετα, οι χρήστες μπορούν να τον εξερευνούν ψηφιακά, κάνοντας μεγέθυνση από μια τεράστια πανοραμική εικόνα του ουρανού μέχρι μεμονωμένους γαλαξίες και άλλα αντικείμενα.
Η βάση για τον τρισδιάστατο χάρτη του DESI
Η βάση για τον τρισδιάστατο χάρτη του DESIΟ χάρτης δεν αποτελεί απλώς ένα εντυπωσιακό αστρονομικό αρχείο. Δημιουργήθηκε αρχικά ως βασικό εργαλείο για το Dark Energy Spectroscopic Instrument (DESI).
Η δισδιάστατη απεικόνιση επιτρέπει στους επιστήμονες να εντοπίζουν και να επιλέγουν τους κατάλληλους γαλαξίες και κβάζαρ για παρατήρηση από το DESI. Το όργανο στη συνέχεια μετρά το φάσμα του φωτός τους και, μέσω της ερυθρομετατόπισης, υπολογίζει τις αποστάσεις τους. Με αυτόν τον τρόπο η επίπεδη εικόνα του ουρανού μετατρέπεται σε έναν τρισδιάστατο χάρτη της κοσμικής δομής. (Space)
Το DESI έχει ήδη χαρτογραφήσει περισσότερους από 47 εκατομμύρια γαλαξίες και κβάζαρ, δημιουργώντας τον μεγαλύτερο υψηλής ανάλυσης τρισδιάστατο χάρτη του Σύμπαντος μέχρι σήμερα. Τα δεδομένα του χρησιμοποιούνται μεταξύ άλλων για τη μελέτη της σκοτεινής ενέργειας και της ιστορίας διαστολής του Σύμπαντος.
Ένα εργαλείο για την επόμενη γενιά της αστρονομίας
Η αξία του νέου χάρτη ξεπερνά την αποστολή DESI. Προηγούμενες εκδόσεις των Legacy Surveys έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί σε περισσότερες από 1.800 επιστημονικές εργασίες, ενώ η νέα έκδοση αναμένεται να βοηθήσει στην αναζήτηση σπάνιων κοσμικών φαινομένων, στη μελέτη της εξέλιξης των γαλαξιών, αλλά και στην αξιοποίηση τεχνητής νοημοσύνης για την ανάλυση τεράστιων αστρονομικών βάσεων δεδομένων. (Space)
Τα δεδομένα είναι πλέον δημόσια διαθέσιμα, επιτρέποντας όχι μόνο στους ερευνητές αλλά και στο κοινό να εξερευνήσει ένα τεράστιο τμήμα του ορατού και εγγύς υπέρυθρου ουρανού.
Έπειτα από 13 χρόνια δουλειάς, εκατοντάδες χιλιάδες παρατηρήσεις και σχεδόν τέσσερα δισεκατομμύρια καταγεγραμμένα αντικείμενα, ο νέος χάρτης προσφέρει ίσως την πιο λεπτομερή μέχρι σήμερα δισδιάστατη εικόνα της κοσμικής μας γειτονιάς — και ταυτόχρονα αποτελεί τη βάση για να κατανοήσουμε το Σύμπαν σε τρεις διαστάσεις.
