Η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, μια από τις πιο εμβληματικές προσωπικότητες του ελληνικού θεάτρου και κινηματογράφου μιλάει στην Karfitsa.
Με την εξαιρετική της ερμηνευτική δύναμη και την αφοσίωσή της στην τέχνη, η Κ. Καραμπέτη έχει αφήσει ανεξίτηλο το αποτύπωμά της στο θέατρο και τον κινηματογράφο. Το ίδιο κάνει και στη μουσική παράσταση με τον τίτλο «Οι ποιητές μας τραγουδούν» , όπου συμμετέχει μαζί με τον σπουδαίο τραγουδιστή, Μανώλη Μητσιά. Την Τετάρτη 28 Αυγούστου η παράσταση θα παρουσιαστεί στο θέατρο Κήπου, στη Θεσσαλονίκη και η Κ. Καραμπέτη ξεδίπλωσε μερικές σκέψεις της τόσο για την παράσταση όσο και για την τέχνη ευρύτερα.
Συνέντευξη στη Φιλίππα Βλαστού
-Η ποίηση μεγάλων Ελλήνων ποιητών είναι στο επίκεντρο της παράστασης. Πώς βιώνετε τη διαδικασία της ερμηνείας των μελοποιημένων ποιημάτων; Τι συναισθήματα σας προκαλεί;
Είμαστε τυχεροί ως έθνος που έχουμε αυτήν την τεράστια πολιτιστική κληρονομιά, μεγάλους ποιητές και σπουδαία ποίηση που έχει διακριθεί διεθνώς, με δύο βραβεία Νόμπελ, για τον Γιώργο Σεφέρη και τον Οδυσσέα Ελύτη, δύο βραβεία Λένιν, για τον Γιάννη Ρίτσο και τον Κώστα Βάρναλη και δεκάδες άλλες διακρίσεις σ’ όλον τον κόσμο, καθώς και σπουδαίους συνθέτες που μελοποίησαν πολλά ποιήματα, κληροδοτώντας μας αριστουργήματα. Στην παράστασή μας, εκτός από τα τραγούδια που ερμηνεύει μοναδικά ο Μανώλης Μητσιάς, ακούγονται και ποιήματα κορυφαίων ποιητών μας που άλλα έχουν μελοποιηθεί και άλλα όχι και που τα διαβάζω εγώ. Όλα μαζί συμβάλλουν στον στόχο της βραδιάς να φέρουν στο κοινό την υψηλή αισθητική απόλαυση και την ψυχική κάθαρση που προκαλεί η μεγάλη ποίηση. Η όλη διαδικασία μάς πλημμυρίζει καλλιτέχνες και θεατές με μια πληθώρα συναισθημάτων που επιδρά στις ψυχές μας με τρόπο λυτρωτικό. Η απήχηση της παράστασής μας στο κοινό μας, όπως τη βιώνουμε τόσο κατά τη διάρκειά της όσο και στο τέλος της, μέσα από τα συγκινημένα και συγκινητικά σχόλια που ακούμε, είναι για μας η μεγαλύτερη επιβράβευση.
-Συνεργάζεστε ξανά με τον Μανώλη Μητσιά. Ποια είναι η δυναμική αυτής της συνεργασίας και πώς επηρεάζει την ερμηνεία σας;
Με τον Μανώλη συνεργαζόμαστε από τον Δεκέμβριο του 2016. Στην αρχή είχαμε κάνει ένα αφιέρωμα στον Νίκο Γκάτσο, μιας και ο Μανώλης είχε τη μεγάλη τιμή να ερμηνεύσει πολλά τραγούδια σε στίχους δικούς του μελοποιημένους από τον Μάνο Χατζιδάκι, και που είχε τίτλο «Ο Γκάτσος που αγάπησα». Η ιδέα ήταν του Μανώλη κι εγώ δέχτηκα με χαρά την τιμητική του πρόταση. Μετά τη μεγάλη επιτυχία εκείνης της παράστασης, που μάλιστα παίχτηκε και στο Ηρώδειο και στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, σκεφτήκαμε να κάνουμε ένα αφιέρωμα σε όλη τη μελοποιημένη ποίηση κι έτσι το 2018 δημιουργήθηκε η παράσταση «Οι ποιητές μας τραγουδούν». Από τότε ξανασυναντιόμαστε κάθε χρόνο σε περιοδείες στην Ελλάδα και την Κύπρο και με ανανεωμένο ρεπερτόριο κάθε σεζόν. Είναι για μένα σπουδαία εμπειρία να είμαι δίπλα στον Μανώλη επί σκηνής και να βιώνω τόσο τα συναισθήματα που μου προκαλούν η σπουδαία φωνή του και η δωρική του ερμηνεία, όσο και η διάδραση με το κοινό, που συχνά φορτίζεται πολύ έντονα από τα γεγονότα της πολιτικής και κοινωνικής επικαιρότητας, όπως για παράδειγμα στις συναυλίες μας στην Κύπρο με αφορμή τη συμπλήρωση 50 χρόνων από την τουρκική εισβολή, ή με την έκρηξη τόσων πολεμικών συρράξεων γύρω μας. Όλα αυτά με επηρεάζουν βαθιά και η συγκίνησή μου επί σκηνής είναι τεράστια, ο κοινωνικός ρόλος της ποίησης άλλωστε είναι ευρύτατα αναγνωρισμένος. Επίσης επειδή συμμετέχω κι εγώ ερμηνευτικά σε κάποια τραγούδια, το να μαθητεύω τόσα χρόνια δίπλα σε έναν τέτοιο σπουδαίο ερμηνευτή με δίδαξε πολλά. Παρακολουθώ τις ανάσες του και τον τρόπο που υπηρετεί τη μελωδία και το ρυθμό του κάθε τραγουδιού και προσπαθώ να βελτιωθώ κι εγώ σ’ αυτόν τον τομέα, που δεν ήταν εξαρχής αντικείμενό μου. Και βέβαια επειδή ο Μανώλης είναι και ένας υπέροχος άνθρωπος με σπάνιο ήθος, αποτελεί πηγή συνεχούς έμπνευσης για όλους όσοι έχουμε την τύχη να τον συναναστρεφόμαστε.
-Η ποίηση ποιων από τους ποιητές που συμπεριλαμβάνονται στο πρόγραμμα σας συγκινεί ιδιαίτερα και γιατί;
Δυστυχώς μου είναι αδύνατον να έχω συγκεκριμένη απάντηση σ’ αυτό το ερώτημα. Είναι τόσο σπουδαίοι ποιητές όλοι τους, ποιον να πρωτοξεχωρίσεις, τον Σολωμό, τον Καβάφη, τον Σεφέρη, τον Ελύτη, τον Ρίτσο, τον Γκάτσο, τον Καββαδία, τον Μανώλη Αναγνωστάκη, τον Τάσο Λειβαδίτη, ποιον; Καθένας έχει τη μοναδικότητά του, και κάθε στιγμή, ανάλογα με τις ανάγκες και τη διάθεσή σου, σού προκαλείται η επιθυμία να καταφύγεις σε κάποιον άλλον κάθε φορά. Προτιμώ λοιπόν να τους απολαμβάνω και να τους τιμώ ως ένα σπάνιο και υπέροχο όλον. Άλλωστε υπάρχει στο πρόγραμμά μας μια πληθώρα θεμάτων, τόσο κοινωνικών και πολιτικών, που έχουν σχετιστεί άμεσα με τα μεγάλα γεγονότα της πρόσφατης ιστορίας μας και το συλλογικό μας ασυνείδητο, και που μας συγκινούν βαθιά μέσα στα λίγα λεπτά που διαρκεί ένα τραγούδι, όσο και υπαρξιακών, που μας συγκλονίζουν στη ρίζα της ψυχής, αλλά και των καθημερινών μικροπραγμάτων, εκεί όπου αρθρώνεται η ίδια η ζωή. Είναι ένας τεράστιος κήπος, ένας παράδεισος αισθήσεων, εικόνων, ακουσμάτων. Μεγάλη ευλογία.
-Εάν μπορούσατε να συναντήσετε έναν από τους ποιητές ή τους χαρακτήρες που έχετε ερμηνεύσει στη σκηνή, ποιον θα επιλέγατε και ποια ερώτηση θα του κάνατε;
Όλους μαζί και καθέναν ξεχωριστά, για να τους ρωτήσω αν τελικά κατάφεραν να αντιληφθούν το νόημα της ύπαρξής μας.
-Ποιος ήταν ο ρόλος των μεγάλων συνθετών όπως ο Μίκης Θεοδωράκης και ο Μάνος Χατζιδάκις στη διαμόρφωση της σύγχρονης ελληνικής ταυτότητας μέσω της μελοποιημένης ποίησης;
Τεράστιος. Είχα την τύχη να ζήσω την εφηβεία μου, μια τρυφερή ηλικία αποφασιστικής σημασίας για την εξέλιξη του καθενός μας, στα χρόνια της μεταπολίτευσης. Τότε η γενιά μου βίωσε την εκρηκτική αναγέννηση ενός κόσμου χαμένου μέσα στα σκοτάδια της δικτατορίας. Ανακαλύψαμε μαζικά τις απαγορευμένες μουσικές, τους απαγορευμένους ποιητές, τις απαγορευμένες ταινίες. Τότε, και κυρίως μέσα από τους καταπληκτικούς δίσκους όχι μόνο των δύο μεγάλων συνθετών μας που αναφέρατε, αλλά και του Σταύρου Ξαρχάκου, του Διονύση Σαββόπουλου, του Θάνου Μικρούτσικου, του Γιάννη Μαρκόπουλου, του Δήμου Μούτση, του Χρήστου Λεοντή, του Ηλία Ανδριόπουλου και άλλων, μας αποκαλύφτηκε το όραμα μιας άλλης Ελλάδας και ενός υπέροχου καινούργιου κόσμου γεμάτου φως, ελπίδες και συγκλονιστικές υποσχέσεις. Τότε νιώσαμε περήφανοι για την ανακάλυψη της εθνικής μας ταυτότητας και μιας σπουδαίας ελληνικότητας. Μέσα από τους δίσκους της μελοποιημένης μας ποίησης μάς δόθηκε η αφορμή να ψάξουμε και να γνωρίσουμε βαθύτερα τους ποιητές μας και να διερευνήσουμε τις μέχρι τότε άγνωστές μας ποιότητες του ελληνικού πολιτισμού.
-Οι νέες γενιές πιστεύετε απομακρύνονται από το έργο των μεγάλων συνθετών και ποιητών της χώρας μας;
Δεν είμαι σε θέση να γνωρίζω τι ακριβώς συμβαίνει και συνήθως προσπαθώ να αποφεύγω τις γενικεύσεις. Ναι, δυστυχώς υπάρχει μια διάχυτη αίσθηση ότι συμβαίνει αυτή η απομάκρυνση, αλλά είμαι σίγουρη ότι υπάρχουν και πολλοί νέοι, που είτε από οικογενειακή παιδεία είτε από προσωπικό ενδιαφέρον συνεχίζουν να σκύβουν πάνω από τα σπουδαία έργα της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Άλλωστε τα έργα αυτά είναι αιώνια και θα συνεχίσουν να είναι και στο μέλλον σημείο αναφοράς σε μια άλλη Ελλάδα. Είναι όμως κρίμα που τα ΜΜΕ στη συντριπτική τους πλειονότητα προβάλλουν άλλα πρότυπα και άλλες μουσικές, που καμιά σχέση δεν έχουν με την ποιότητα εκείνη.
-Σε μια εποχή όπου το θέατρο και η τέχνη αντιμετωπίζουν πολλές προκλήσεις, τι είναι αυτό που συνεχίζει να σας εμπνέει και να σας κινητοποιεί να ανεβαίνετε στη σκηνή;
Η συνειδητοποίηση εδώ και χρόνια της μεγάλης ανάγκης που έχουμε όλοι μας να βρούμε στήριξη και καταφύγιο στην τέχνη. Ζώντας σ’ έναν κόσμο που ταλανίζεται διαρκώς από τεράστιες κρίσεις, που η αξία της ανθρώπινης ζωής και των ανθρώπινων δικαιωμάτων βάλλεται από παντού, που οι έννοιες ελευθερία, δικαιοσύνη, ισότητα, αλληλεγγύη έχουν χάσει το νόημά τους, σε έναν κόσμο όπου χάνονται οι ηθικές αξίες και επικρατεί το κυνήγι του κέρδους ως μόνος αυτοσκοπός και εις βάρος της ύπαρξης των άλλων, η τέχνη υπάρχει για να μας υπενθυμίζει την αληθινή μας υπόσταση και την ανθρωπιά μας, τη γνώση ότι όλοι είμαστε φτιαγμένοι από το υλικό των ονείρων, και ότι ο πόνος, η χαρά, ο έρωτας, η απώλεια, η αγάπη, η ζωή και ο θάνατος είναι κοινοί τόποι για όλους μας. Η τέχνη είναι το σημείο συνάντησης με τους άλλους και με τον εαυτό μας. Και από τους λίγους χώρους αντίστασης που μας απέμειναν. Είναι λοιπόν για μένα, προνόμιο και χρέος να την υπηρετώ.
