Σε μια αναμενόμενη μακρά προεκλογική περίοδο, εκλογές την άνοιξη 2027,και ειδικά όταν το πολιτικό σύστημα χαρακτηρίζεται από υψηλή ρευστότητα και αστάθεια, οι πολίτες θα βομβαρδίζονται καθημερινά από έναν τεράστιο όγκο δημοσκοπήσεων.
Του Θανάση Παπαμιχαήλ*
Αυτός ο αδιάκοπος καταιγισμός μετρήσεων πρόθεσης ψήφου λειτουργεί ως διυλιστήριο πληροφοριών,
αλλά και ως παράγοντας ψυχολογικής πίεσης, ο οποίος δύναται να αλλοιώσει την ουσιαστική πολιτική
κρίση στην κάλπη.
Αρχικά, οι δημοσκοπήσεις διαμορφώνουν κλίμα.
Σε ένα ρευστό πολιτικό τοπίο όπου οι παραδοσιακοί κομματικοί δεσμοί έχουν χαλαρώσει
και το εκλογικό σώμα είναι πιο ευμετάβολο, τα ποσοστά των μετρήσεων συχνά λειτουργούν
ως αυτοεκπληρούμενες προφητείες.
Το φαινόμενο της “συστράτευσης με τον νικητή”, ωθεί πολλούς ψηφοφόρους να κατευθυνθούν προς κόμματα που φαίνεται να προηγούνται, όχι απαραίτητα λόγω ιδεολογικής ταύτισης, αλλά από την επιθυμία να βρίσκονται στην πλευρά της πλειοψηφίας.
Από την άλλη, ο κίνδυνος της αποστράτευσης καραδοκεί για τα κόμματα που εμφανίζονται χαμηλά σταθερά, οδηγώντας δυνητικά σε αποχή.
Επιπλέον, η υπερβολική ενασχόληση με τα ποσοστά αποπροσανατολίζει τη δημόσια συζήτηση.
Αντί η προεκλογική περίοδος να επικεντρωθεί σε προγραμματικές θέσεις, ιδεολογικές αντιπαραθέσεις και κρίσιμα ζητήματα καθημερινότητας, μετατρέπεται συχνά σε ένα ατέρμονο κυνηγητό ποσοστιαίων μονάδων και τακτικισμών.
Ο ψηφοφόρος καταλήγει να αντιμετωπίζει την πολιτική περισσότερο ως ιπποδρομία ή στοίχημα και λιγότερο ως διαδικασία ουσιαστικής δημοκρατικής επιλογής.
Ωστόσο, η επίδραση δεν είναι απόλυτη.
Σε συνθήκες έντονης ρευστότητας, ένα μεγάλο ποσοστό των πολιτών διατηρεί τον σκεπτικισμό του,
αμφισβητώντας την εγκυρότητα ή την αντικειμενικότητα των μετρήσεων.
Οι αναποφάσιστοι, που συχνά αποτελούν το “κλειδί” των εκλογών, τείνουν να λαμβάνουν τις τελικές τους αποφάσεις τις τελευταίες ημέρες, επηρεαζόμενοι περισσότερο από τα debates, τα προσωπικά διλήμματα και τα πραγματικά τους συμφέροντα παρά από τα νούμερα των προηγούμενων εβδομάδων.
Τελικά, ο παρατεταμένος δημοσκοπικός πυρετός σε ένα ρευστό πολιτικό σύστημα δεν καθορίζει εξ ολοκλήρου το εκλογικό αποτέλεσμα, αλλά αναμφίβολα λειτουργεί ως τοξικό φίλτρο στην κριτική σκέψη.
Η πραγματική πρόκληση για τον σύγχρονο πολίτη είναι η αποστασιοποίηση από τον θόρυβο των αριθμών,
ώστε η ψήφος του στην κάλπη να αποτελεί προϊόν συνειδητής πολιτικής επιλογής και όχι αντίδραση σε τεχνητά διαμορφωμένα κλίματα.
Ο Θανάσης Παπαμιχαήλ είναι Επικοινωνιολόγος-Συγγραφέας Οδηγών Πολιτικής Αυτοβελτίωσης
