Η Τουρκία εντείνει την προσπάθειά της να επιστρέψει στο πρόγραμμα των F-35, επιστρατεύοντας πλέον και ισχυρό lobbying στην Ουάσινγκτον.
Το τουρκικό υπουργείο Εθνικής Άμυνας υπέγραψε ετήσια σύμβαση ύψους 2,4 εκατ. δολαρίων με την Ballard Partners, εταιρεία που διαθέτει ισχυρές διασυνδέσεις με το πολιτικό περιβάλλον του Ντόναλντ Τραμπ. Η συμφωνία προβλέπει αμοιβή 200.000 δολαρίων τον μήνα και περιλαμβάνει κυβερνητικές σχέσεις, στρατηγική συμβουλευτική, εκπροσώπηση στην Ουάσινγκτον και ενημέρωση της Άγκυρας για τις εξελίξεις στο Κογκρέσο.
Η επιλογή της εταιρείας μόνο τυχαία δεν είναι. Η Άγκυρα γνωρίζει ότι ο δρόμος για τα F-35 περνά πλέον όχι μόνο από τον Λευκό Οίκο αλλά και από το Κογκρέσο.
Γιατί η Τουρκία «καίγεται» για τα F-35
Για την Άγκυρα, τα F-35 δεν είναι απλώς ένα ακόμη οπλικό σύστημα.
Η επιστροφή στο πρόγραμμα θα έδινε στην τουρκική Πολεμική Αεροπορία πρόσβαση σε μαχητικά πέμπτης γενιάς, αλλά ταυτόχρονα θα αποτελούσε ένα ισχυρό μήνυμα ότι η Τουρκία επαναφέρει τις αμυντικές της σχέσεις με τις ΗΠΑ σε στρατηγική τροχιά.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, καθώς η Τουρκία επιδιώκει τα τελευταία χρόνια να ενισχύσει την αεροπορική της ισχύ, ενώ παράλληλα προσπαθεί να διατηρήσει τον ρόλο της ως σημαντικού παράγοντα μέσα στο ΝΑΤΟ.
Η Άγκυρα διεκδικεί μάλιστα και έξι F-35 που είχαν κατασκευαστεί για την Τουρκία, αλλά παραμένουν στις ΗΠΑ και δεν παραδόθηκαν ποτέ.
Το λάθος που εξακολουθεί να πληρώνει η Άγκυρα
Το μεγάλο πρόβλημα έχει όνομα: S-400.
Η Τουρκία απομακρύνθηκε από το πρόγραμμα των F-35 το 2019, μετά την απόφασή της να αγοράσει το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα S-400.
Η Ουάσινγκτον θεώρησε ότι η παρουσία του ρωσικού συστήματος στην Τουρκία δημιουργούσε απαράδεκτο κίνδυνο για την ασφάλεια της τεχνολογίας των F-35. Η Άγκυρα όχι μόνο αποκλείστηκε από το πρόγραμμα, αλλά βρέθηκε αντιμέτωπη και με αμερικανικές κυρώσεις.
Έτσι δημιουργήθηκε ένα εξαιρετικά δύσκολο δίλημμα.
Η Τουρκία θέλει να κρατήσει τους S-400 ως απόδειξη της στρατηγικής αυτονομίας της, αλλά ταυτόχρονα θέλει να επιστρέψει στο αμερικανικό πρόγραμμα των F-35.
Και τα δύο μαζί, όμως, παραμένουν εξαιρετικά δύσκολο να συμβιβαστούν.
Ο Τραμπ ως πιθανό «κλειδί»
Η σημερινή συγκυρία προσφέρει στην Άγκυρα ένα παράθυρο ευκαιρίας.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει αφήσει θετικά μηνύματα για την πιθανότητα επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα και έχει εμφανιστεί διατεθειμένος να συζητήσει την άρση των εμποδίων.
Το πρόβλημα είναι ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ δεν κρατά μόνος του το κλειδί.
Το Κογκρέσο εξακολουθεί να έχει καθοριστικό ρόλο και οι νομοθετικοί περιορισμοί που συνδέονται με τους S-400 παραμένουν σε ισχύ. Γι’ αυτό και η Άγκυρα επιχειρεί τώρα να επηρεάσει το αμερικανικό πολιτικό περιβάλλον με πολύ πιο οργανωμένο τρόπο.
Η σύμβαση με την Ballard Partners εντάσσεται ακριβώς σε αυτή τη στρατηγική.
Η εταιρεία με τις «σωστές» διασυνδέσεις
Η Ballard Partners δεν είναι άγνωστη στην Άγκυρα.
Η εταιρεία, υπό τον Ρεπουμπλικανό παράγοντα της Φλόριντα Μπράιαν Μπάλαρντ, είχε συνεργαστεί με την Τουρκία και κατά την πρώτη προεδρία Τραμπ.
Στην ομάδα που έχει αναλάβει τώρα την τουρκική υπόθεση περιλαμβάνονται πρόσωπα με εμπειρία τόσο στο Κογκρέσο όσο και στην κυβέρνηση Τραμπ, μεταξύ των οποίων ο πρώην βουλευτής Ρόμπερτ Γουέξλερ και ο πρώην αξιωματούχος του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας Τόμας Μπούντρι.
Το μήνυμα είναι σαφές: η Άγκυρα θέλει να γνωρίζει τι συμβαίνει στην Ουάσινγκτον πριν αυτό μετατραπεί σε απόφαση εις βάρος της.
Τι μπορεί να κάνει με τους S-400
Στο παρασκήνιο των συνομιλιών βρίσκεται πλέον και το ερώτημα τι θα γίνει με τους S-400.
Ένα από τα σενάρια που έχουν συζητηθεί είναι η απομάκρυνση των συστημάτων από την Τουρκία, ακόμη και μέσω πώλησής τους σε τρίτη χώρα.
Έχουν αναφερθεί, μεταξύ άλλων, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ως πιθανός προορισμός.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να απομακρύνει ένα από τα βασικότερα εμπόδια για την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα. Για τον Ερντογάν, όμως, θα αποτελούσε και πολιτικά δύσκολη υποχώρηση, καθώς οι S-400 παρουσιάστηκαν επί χρόνια ως σύμβολο της ανεξάρτητης τουρκικής αμυντικής πολιτικής.
Η Άγκυρα δεν θέλει να χάσει το τρένο της πέμπτης γενιάς
Πίσω από την επιμονή της Τουρκίας βρίσκεται και ένας ευρύτερος στρατηγικός υπολογισμός.
Η αεροπορική ισχύς αποτελεί κρίσιμο στοιχείο της τουρκικής στρατηγικής στην Ανατολική Μεσόγειο, στο Αιγαίο και στη Μέση Ανατολή. Η Άγκυρα επενδύει παράλληλα στην ανάπτυξη του δικού της μαχητικού KAAN, όμως η επιχειρησιακή ωρίμανση ενός εγχώριου προγράμματος πέμπτης γενιάς απαιτεί χρόνο.
Τα F-35, αντίθετα, προσφέρουν μια ήδη διαθέσιμη και δοκιμασμένη τεχνολογία.
Γι’ αυτό και η Τουρκία δεν εγκαταλείπει την προσπάθεια.
Δύο πόρτες, ένας στόχος
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι πλέον ξεκάθαρη.
Η Άγκυρα επιχειρεί να αξιοποιήσει τη θετική στάση του Τραμπ, να επηρεάσει το Κογκρέσο, να διαπραγματευτεί το μέλλον των S-400 και να επαναφέρει την Τουρκία στο πρόγραμμα των F-35.
Το ποσό των 2,4 εκατ. δολαρίων για έναν χρόνο lobbying δείχνει πόσο ψηλά βρίσκεται το θέμα στην τουρκική ατζέντα.
Για την Άγκυρα, η επιστροφή στα F-35 δεν είναι απλώς μια αγορά μαχητικών.
Είναι η προσπάθεια να ξανανοίξει η πόρτα προς την αμερικανική αμυντική αρχιτεκτονική – χωρίς, όμως, να χρειαστεί να παραδεχθεί ότι η επιλογή των S-400 ήταν το λάθος που έκλεισε αυτή την πόρτα εξαρχής.
