Μια συνάντηση που ενδέχεται να επηρεάσει τις ισορροπίες της παγκόσμιας πολιτικής σκηνής προγραμματίζεται για την Πέμπτη στη Σεντζέν της Κίνας. Ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ θα υποδεχθεί τον Αμερικανό ομόλογό του Ντόναλντ Τραμπ και τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, σε μια σπάνια τριμερή συνάντηση των ηγετών τριών από τις ισχυρότερες χώρες του κόσμου.
Η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί στο περιθώριο της συνόδου κορυφής της Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας και Ειρηνικού (APEC), με το Πεκίνο να κάνει λόγο για συνομιλίες «ιστορικής σημασίας».
Παρότι η ατζέντα παραμένει ανοιχτή, η παρουσία των τριών ηγετών στο ίδιο τραπέζι έχει ήδη πυροδοτήσει συζητήσεις για το ενδεχόμενο μιας νέας γεωπολιτικής αναδιάταξης. Ορισμένοι αναλυτές χρησιμοποιούν μάλιστα τον όρο «Γιάλτα 2.0», παραπέμποντας στη διάσκεψη του 1945 που καθόρισε τη μεταπολεμική διεθνή τάξη.
Μια ιστορική συνάντηση χωρίς συμφωνημένη ατζέντα
Η Κίνα ήταν η τελευταία από τις τρεις χώρες που επιβεβαίωσε επισήμως την τριμερή συνάντηση, αποφεύγοντας ωστόσο να ανακοινώσει συγκεκριμένα θέματα συζήτησης.
Σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει τις προετοιμασίες, οι τρεις πλευρές συμφώνησαν να μην υπάρξει προκαθορισμένη ατζέντα, μια ασυνήθιστη επιλογή για την κινεζική διπλωματία, η οποία παραδοσιακά επιδιώκει αυστηρό προγραμματισμό στις επαφές υψηλού επιπέδου.
Η εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών, Μάο Νινγκ, δήλωσε ότι οι ηγέτες θα ανταλλάξουν απόψεις για τη διατήρηση της παγκόσμιας ειρήνης και τη στρατηγική σταθερότητα στις σχέσεις των μεγάλων δυνάμεων.
Όπως υπογράμμισε, η ενίσχυση της επικοινωνίας μεταξύ Κίνας, Ηνωμένων Πολιτειών και Ρωσίας μπορεί να συμβάλει στη διαχείριση των μεταξύ τους διαφορών και στη σταθεροποίηση των διεθνών σχέσεων.
Στο τραπέζι τα πυρηνικά, αλλά χωρίς μεγάλες προσδοκίες
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που ενδέχεται να απασχολήσουν τη συνάντηση είναι ο έλεγχος των πυρηνικών εξοπλισμών.
Ο Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να θέσει το θέμα του πυρηνικού αφοπλισμού και της μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο. Ωστόσο, η Ουάσιγκτον δεν αναμένει την επίτευξη άμεσης συμφωνίας.
Στόχος της αμερικανικής πλευράς είναι να ξεκινήσει ένας ουσιαστικός διάλογος μεταξύ των τριών πυρηνικών δυνάμεων, σε μια περίοδο αυξημένων διεθνών εντάσεων.
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, εξέφρασε την ελπίδα ότι η συνάντηση θα μπορούσε να οδηγήσει σε πραγματική πρόοδο στο ζήτημα του αφοπλισμού, χαρακτηρίζοντας μια τέτοια εξέλιξη σημαντικό επίτευγμα για τη διεθνή κοινότητα.
Το Πεκίνο, πάντως, έχει αποφύγει μέχρι σήμερα να συμμετάσχει σε αντίστοιχες τριμερείς διαπραγματεύσεις, επισημαίνοντας ότι τα πυρηνικά οπλοστάσια των ΗΠΑ και της Ρωσίας είναι πολύ μεγαλύτερα από το κινεζικό.
Η Ουκρανία μπορεί να μείνει εκτός συζήτησης
Παρά τη σημασία της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, παραμένει αβέβαιο αν το ζήτημα θα απασχολήσει ουσιαστικά την τριμερή.
Η Μόσχα φέρεται να επιθυμεί να τεθεί ο πόλεμος στο τραπέζι των συνομιλιών. Αντίθετα, Αμερικανοί αξιωματούχοι αναφέρουν ότι ο Τραμπ δεν σχεδιάζει να το συμπεριλάβει στις βασικές του προτεραιότητες.
Επιφυλακτική εμφανίζεται και η κινεζική πλευρά. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Σι Τζινπίνγκ δεν επιθυμεί να εμπλακεί σε μια εκτενή συζήτηση για την Ουκρανία, η οποία θα μπορούσε να δημιουργήσει νέες διπλωματικές πιέσεις στο Πεκίνο.
Την ίδια στιγμή, ο πόλεμος στο Ιράν και η ασφάλεια στη Μέση Ανατολή αναμένεται να αποτελέσουν μέρος των ευρύτερων προβληματισμών.
Η Κίνα, που διατηρεί στενούς οικονομικούς δεσμούς με την Τεχεράνη, έχει επιχειρήσει να διαδραματίσει διαμεσολαβητικό ρόλο, υποστηρίζοντας ότι η αποτροπή νέας κλιμάκωσης αποτελεί βασική προτεραιότητα.
«Γιάλτα 2.0»: Μπορούν τρεις ηγέτες να επανακαθορίσουν τον κόσμο;
Η σύγκριση με τη Διάσκεψη της Γιάλτας έχει ήδη αποκτήσει ιδιαίτερη δυναμική.
Τον Φεβρουάριο του 1945, ο Φράνκλιν Ρούζβελτ, ο Ουίνστον Τσόρτσιλ και ο Ιωσήφ Στάλιν συναντήθηκαν στην Κριμαία, διαμορφώνοντας σημαντικές πτυχές της μεταπολεμικής τάξης.
Ογδόντα ένα χρόνια αργότερα, η συνάντηση των Σι, Τραμπ και Πούτιν πραγματοποιείται σε ένα διαφορετικό διεθνές περιβάλλον, με την Ουκρανία, την Ταϊβάν και τη Μέση Ανατολή να αποτελούν βασικές εστίες γεωπολιτικής έντασης.
Η Ρωσία έχει εκφράσει την επιθυμία για τη διαμόρφωση μιας νέας διεθνούς αρχιτεκτονικής ασφάλειας, η οποία θα αντανακλά περισσότερο τις δικές της επιδιώξεις.
Ωστόσο, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι ο συμβολισμός της τριμερούς ενδέχεται να αποδειχθεί ισχυρότερος από τα πρακτικά αποτελέσματά της.
Ο Ράιαν Χας, του Ινστιτούτου Brookings, εκτιμά ότι ο Σι θα επωφεληθεί από το διεθνές κύρος που προσδίδει στην Κίνα ο ρόλος της διοργανώτριας, ακόμη και αν η συνάντηση δεν οδηγήσει σε ουσιαστικές αποφάσεις.
Ο Σι Τζινπίνγκ και το μεγάλο διπλωματικό στοίχημα
Για τον Κινέζο πρόεδρο, η συνάντηση αποτελεί μια ευκαιρία να παρουσιάσει την Κίνα ως κεντρικό παράγοντα της παγκόσμιας διπλωματίας.
Το γεγονός ότι ο Πούτιν και ο Τραμπ θα βρεθούν στο ίδιο τραπέζι με οικοδεσπότη τον Σι ενισχύει τη διεθνή εικόνα του Πεκίνου, ανεξάρτητα από την έκβαση των συνομιλιών.
Ωστόσο, η πρωτοβουλία συνοδεύεται και από κινδύνους.
Μια συζήτηση που θα επικεντρωνόταν στους πολέμους της Ουκρανίας και του Ιράν θα μπορούσε να πιέσει την Κίνα να αναλάβει σαφέστερες πολιτικές δεσμεύσεις, κάτι που μέχρι σήμερα έχει προσπαθήσει να αποφύγει.
Ο καθηγητής Ντα Γουέι, του Πανεπιστημίου Τσινγκχουά, εκτιμά ότι ο Σι θα επιδιώξει να επικεντρώσει τις συνομιλίες στη διεθνή σταθερότητα και στην ενίσχυση της διπλωματικής συνεργασίας.
Η ξεχωριστή ατζέντα Τραμπ και Σι
Πέρα από την τριμερή συνάντηση, ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει και η προγραμματισμένη διμερής επαφή του Ντόναλντ Τραμπ με τον Σι Τζινπίνγκ.
Στο επίκεντρο αναμένεται να βρεθούν οι εμπορικές σχέσεις των δύο χωρών και η εφαρμογή της εκεχειρίας στον εμπορικό πόλεμο, η οποία συμφωνήθηκε τον Οκτώβριο του 2025.
Η Ουάσιγκτον κατηγορεί το Πεκίνο ότι δεν τηρεί πλήρως τις δεσμεύσεις του για τις εξαγωγές σπάνιων γαιών, υλικών με καθοριστική σημασία για την τεχνολογία και τη βιομηχανία.
Η Κίνα απορρίπτει τις κατηγορίες, ενώ η συμφωνημένη εμπορική εκεχειρία αναμένεται να λήξει στις 10 Ιανουαρίου.
Η συνάντηση θα είναι η τρίτη μεταξύ των δύο προέδρων μέσα στο 2026, ενώ ακόμη μία αναμένεται τον Δεκέμβριο, στη σύνοδο της G20 στο Μαϊάμι.
Η Ασία στο επίκεντρο της παγκόσμιας διπλωματίας
Πριν από τις συνομιλίες στην Κίνα, ο Τραμπ αναμένεται να επισκεφθεί τη Μανίλα για τη σύνοδο κορυφής της ASEAN.
Εκεί θα συναντηθεί με ηγέτες της Νοτιοανατολικής Ασίας, σε μια περίοδο κατά την οποία οι χώρες της περιοχής επιδιώκουν να διατηρήσουν ισορροπίες ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα.
Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται επαφές για ζητήματα εμπορίου, ασφάλειας και στρατηγικών επενδύσεων, ενώ ιδιαίτερη σημασία αποκτούν οι σχέσεις της Ουάσιγκτον με τις Φιλιππίνες και τους εταίρους της στην περιοχή του Ινδοειρηνικού.
Παράλληλα, στο περιθώριο της APEC αναμένονται επαφές του Σι με άλλους ηγέτες, μεταξύ των οποίων ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ, ενώ παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο συνάντησης με την πρωθυπουργό της Ιαπωνίας, Σανάε Τακαΐτσι, παρά την ένταση στις σχέσεις Πεκίνου και Τόκιο.
Η ίδια η σύνοδος της APEC αναμένεται να επικεντρωθεί στην ασφάλεια των εφοδιαστικών αλυσίδων, στην τεχνητή νοημοσύνη και στο διεθνές εμπόριο.
Ωστόσο, τα βλέμματα της διεθνούς κοινότητας θα στραφούν αναπόφευκτα στην εικόνα των τριών ηγετών.
Το ερώτημα που μένει να απαντηθεί είναι αν η συνάντηση στη Σεντζέν θα αποτελέσει την αφετηρία μιας ουσιαστικής διπλωματικής προσέγγισης ή αν θα μείνει στην ιστορία κυρίως για τον συμβολισμό της.




