Το Κάιρο επιλέγει προς το παρόν τη στρατηγική ευελιξία – Οι σχέσεις με Αθήνα και Λευκωσία, οι δεσμοί με το Ριάντ και η προσέγγιση με την Άγκυρα
Η Αίγυπτος επέλεξε να μην ενταχθεί, τουλάχιστον στην παρούσα φάση, στη νέα αμυντική συμφωνία που υπέγραψαν στις 7 Αυγούστου στη Μέκκα η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν.
Η απόφαση του Καΐρου έχει ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς η συμφωνία προβλέπει ότι μια ένοπλη επίθεση εναντίον οποιουδήποτε από τα τρία κράτη θα θεωρείται επίθεση εναντίον και των τριών, δημιουργώντας έναν μηχανισμό συλλογικής άμυνας με εμφανείς ομοιότητες με τη λογική του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ. Παράλληλα προβλέπονται κοινές στρατιωτικές ασκήσεις, στενότερος συντονισμός και συνεργασία σε τομείς όπως τα drones, ο ηλεκτρονικός πόλεμος, η τεχνητή νοημοσύνη και η αμυντική βιομηχανία.
Γιατί το Κάιρο κρατά αποστάσεις
Η Αίγυπτος βρίσκεται σε μια ιδιαίτερα σύνθετη θέση. Από τη μία πλευρά, τα τελευταία χρόνια έχει βελτιώσει σημαντικά τις σχέσεις της με την Τουρκία, ενώ οι δύο χώρες επιδιώκουν στενότερη συνεργασία και στον αμυντικό τομέα.
Από την άλλη, το Κάιρο έχει οικοδομήσει στρατηγικές σχέσεις με την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία, ιδιαίτερα σε θέματα ενέργειας, ασφάλειας και Ανατολικής Μεσογείου.
Μια πλήρης ένταξη σε έναν αμυντικό μηχανισμό στον οποίο η Τουρκία αποτελεί ιδρυτικό μέλος θα μπορούσε επομένως να περιορίσει τα περιθώρια ελιγμών της αιγυπτιακής εξωτερικής πολιτικής.
Το Κάιρο φαίνεται να προτιμά να διατηρεί ανοιχτά όλα τα κανάλια επικοινωνίας, αποφεύγοντας να προσδεθεί σε ένα συγκεκριμένο περιφερειακό στρατόπεδο.
Και το Ριάντ έχει τις δικές του επιφυλάξεις
Η σχέση με τη Σαουδική Αραβία αποτελεί επίσης σημαντική παράμετρο.
Το Κάιρο διατηρεί στενούς οικονομικούς και πολιτικούς δεσμούς με το Ριάντ, αλλά δεν φαίνεται διατεθειμένο να μετατρέψει αυτή τη σχέση σε μια δεσμευτική στρατιωτική συμμαχία που θα μπορούσε να επηρεάσει την ανεξαρτησία των επιλογών του.
Την ίδια ώρα, η Αίγυπτος διατηρεί στενές σχέσεις και με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ επιχειρεί να ενισχύσει τον ρόλο της ως αυτόνομου περιφερειακού παράγοντα.
Η πόρτα πάντως δεν έχει κλείσει
Η απουσία της Αιγύπτου από την ιδρυτική συμφωνία δεν σημαίνει ότι αποκλείεται η μελλοντική συμμετοχή της.
Η Τουρκία έχει ήδη αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο διεύρυνσης της συμφωνίας και έχει αναφέρει ειδικά την Αίγυπτο ως πιθανό μελλοντικό μέλος. Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι ο νέος μηχανισμός δεν δημιουργήθηκε για να αντικαταστήσει υφιστάμενες συμμαχίες ούτε στρέφεται εναντίον συγκεκριμένης χώρας.
Αυτό επιτρέπει στο Κάιρο να περιμένει και να αξιολογήσει πώς θα εξελιχθεί στην πράξη η νέα συμμαχία πριν λάβει οριστικές αποφάσεις.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Για την Αθήνα, η επιλογή της Αιγύπτου έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Η Ελλάδα και η Αίγυπτος έχουν αναπτύξει τα τελευταία χρόνια ένα ισχυρό στρατηγικό πλέγμα συνεργασίας, μαζί με την Κυπριακή Δημοκρατία, στην Ανατολική Μεσόγειο. Παράλληλα, η Αθήνα διατηρεί στενές σχέσεις και με τη Σαουδική Αραβία.
Η απόφαση του Καΐρου να μην ενταχθεί άμεσα στη συμφωνία της Μέκκας δείχνει ότι, παρά την προσέγγιση με την Άγκυρα, δεν είναι διατεθειμένο να εγκαταλείψει τις υφιστάμενες περιφερειακές ισορροπίες του.
Και αυτό ίσως είναι το σημαντικότερο στοιχείο της εξέλιξης: η Αίγυπτος δεν απορρίπτει τη νέα περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφάλειας, αλλά επιλέγει προς το παρόν να παραμείνει εκτός των δεσμευτικών στρατιωτικών σχημάτων, διατηρώντας τη δυνατότητα να κινηθεί προς περισσότερες από μία κατευθύνσεις.
Η συμφωνία της Μέκκας, πάντως, φαίνεται να σηματοδοτεί μια ευρύτερη προσπάθεια των περιφερειακών δυνάμεων να ενισχύσουν την αμυντική τους αυτονομία σε μια περίοδο αυξημένων εντάσεων στη Μέση Ανατολή.
