Ευρωπαϊκή «κόκκινη κάρτα» στον Ερντογάν
Οι τουρκικές εταιρείες δεν επιτρέπεται να συμμετέχουν σε κοινές προμήθειες του SAFE (Security Action for Europe), καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει συνάψει καμία συμφωνία με την Τουρκία στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας, όπως ξεκαθάρισε ο επίτροπος της ΕΕ για την Άμυνα και το Διάστημα Άντριους Κουμπίλιους, απαντώντας σε ερώτηση των ευρωβουλευτών του Δημοκρατικού Συναγερμού (ΕΛΚ) Λουκά Φουρλά και Μιχάλη Χατζηπαντέλα, όπως ενημέρωσε το Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΚΥΠΕ).
Οι διευκρινίσεις αυτές αποσαφηνίζουν για άλλη μια φορά την κατάσταση. Στη συνέντευξή του στον ΣΚΑΪ στις 23 Ιουλίου ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης είχε δηλώσει για την Τουρκία όσον αφορά το χρηματοδοτικό εργαλείο SAFE ότι «όσο επιμένει σε casus belli απέναντι στην Ελλάδα και εγείρει ζητήματα γκρίζων ζωνών στο Αιγαίο, η Τουρκία δεν πρόκειται να μπει στο πρόγραμμα. Η Ελλάδα δεν θα το επιτρέψει».
Αυστηροί όροι
Σε σχετικό δελτίο Τύπου, το οποίο εκδόθηκε από τον Δημοκρατικό Συναγερμό, διαβάζουμε ότι «οι ευρωβουλευτές έθεσαν ενώπιον της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τη συνεχιζόμενη, εδώ και 51 χρόνια, κατοχή ευρωπαϊκού εδάφους από την Τουρκία, καθώς και την αδιάλλακτη και προκλητική ρητορική της χώρας προς την Κύπρο και την Ελλάδα.
Ο επίτροπος τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει σε όλες τις δράσεις της τη διαφύλαξη των συμφερόντων ασφάλειας και άμυνας τόσο της ίδιας όσο και των κρατών-μελών της, συμπεριλαμβανομένης της Κυπριακής Δημοκρατίας».
Και αφού επισημαίνει ότι «το χρηματοδοτικό μέσο SAFE θέτει αυστηρούς όρους επιλεξιμότητας ώστε να διασφαλίζεται πως οι προμήθειες και τα έργα που υλοποιούνται στο πλαίσιο του μέσου εξυπηρετούν αποκλειστικά τους στόχους ασφάλειας και άμυνας της ΕΕ», λέει πως είναι «ιδιαίτερα σημαντικό» ότι «οντότητες εγκατεστημένες ή ελεγχόμενες από τρίτες χώρες -με εξαίρεση την Ουκρανία και τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών που είναι μέλη του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου- δεν επιτρέπεται να συμμετέχουν σε κοινές προμήθειες του SAFE, εκτός αν πληρούν πολύ συγκεκριμένες και αυστηρές προϋποθέσεις».
Τα λόγια του Άντριους Κουμπίλιους είναι χαρακτηριστικά: «Η ΕΕ δεν έχει συνάψει καμία συμφωνία με την Τουρκία για τα θέματα αυτά. Επομένως οι τουρκικές εταιρείες δεν επιτρέπεται να συμμετέχουν σε κοινές προμήθειες του SAFE».
Σύμφωνα με τον ΔΗΣΥ, «στην ερώτησή τους οι ευρωβουλευτές έθεσαν ενώπιον της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τη συνεχιζόμενη, εδώ και 51 χρόνια, κατοχή ευρωπαϊκού εδάφους από την Τουρκία, καθώς και την αδιάλλακτη και προκλητική ρητορική της χώρας προς την Κύπρο και την Ελλάδα».
Όπως πάντως αναφέρει η ΕΕ, μέχρι τις 29 Ιουλίου 2025 αρχικά «18 κράτη-μέλη εξέφρασαν ενδιαφέρον για πρόσβαση σε δάνεια μέσω του μηχανισμού SAFE, με τουλάχιστον 127 δισ. ευρώ σε πιθανές αμυντικές προμήθειες. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έλαβε την εκδήλωση ενδιαφέροντος από: Βέλγιο, Βουλγαρία, Τσεχία, Εσθονία, Ελλάδα, Ισπανία, Γαλλία, Κροατία, Ιταλία, Κύπρο, Λετονία, Λιθουανία, Ουγγαρία, Πολωνία, Πορτογαλία, Ρουμανία, Σλοβακία, Φινλανδία».
Τουρκικά «όνειρα καλοκαιρινής νυκτός»
Από την πλευρά της, η κυβέρνηση του Ταγίπ Ερντογάν προσπαθεί να δημιουργήσει την αίσθηση ύπαρξης δυνατοτήτων παράκαμψης της απαγόρευσης συμμετοχής της Τουρκίας στο SAFE.
Σύμφωνα με την τουρκική ΜΚΟ Ίδρυμα Οικονομικής Ανάπτυξης (KV – αποτελεί όργανο των Επιμελητηρίων Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κωνσταντινούπολης) που κάνει εδώ και δεκαετίες lobbying για την εισδοχή της Τουρκίας στην ΕΕ, η συμμετοχή της γείτονος στο SAFE:
«εξαρτάται από μια επίσημη συμφωνία που θα υπογραφεί με την ΕΕ βάσει του Άρθρου 17 του κανονισμού SAFE. Πρόσφατα η ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ για Εξωτερικές Υποθέσεις και Πολιτική Ασφαλείας Κάγια Κάλας δήλωσε ότι η Τουρκία θα συμπεριληφθεί σε προγράμματα χρηματοδότησης και κοινών προμηθειών της αμυντικής βιομηχανίας της ΕΕ, όπως το SAFE, μέσω επίσημων συμφωνιών συνεργασίας. Η Τουρκία υπέβαλε επίσημα την αίτησή της στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για ένταξη στο SAFE. Σε αυτό το πλαίσιο, αναμένεται απόφαση του Συμβουλίου Υπουργών της ΕΕ στα μεταγενέστερα στάδια της διαδικασίας».
Οι δε προσβλητικές αναφορές για την Κύπρο δεν λείπουν στο κείμενο της KV:
«Ενδέχεται να προκύψουν εμπόδια, όπως το γεγονός ότι ορισμένα κράτη-μέλη, όπως η Ελλάδα και η Ελληνική Διοίκηση της Νότιας Κύπρου, θα αντικατοπτρίζουν τα διμερή τους ζητήματα με την Τουρκία στη διαδικασία ένταξης στο SAFE και θα χρησιμοποιούν τα δικαιώματα αρνησικυρίας βάσει της αρχής της ομοφωνίας». Εν κατακλείδι, η Άγκυρα δεν θα συμμετάσχει στο SAFE, καθώς, όπως ξεκαθάρισε ο πρωθυπουργός, «η Ελλάδα δεν θα το επιτρέψει»
