Γράφει ο Μαμμάντωβ Ρασίντ, Πρόεδρος Συλλόγου Ελληνοαζερικής Φιλίας “QALA”
Στις 30 Μαρτίου-3 Απριλίου 1918 στο Μπακού και σε διάφορες περιοχές της επαρχίας του Μπακού, καθώς και στο Σαμαχί, Γκουμπά, Κχατζμάζ, Λανκαράν, Χατζιγκαμπούλ, Σαλιάν, Ζανγκαζούρ, Καραμπάχ, Ναχτσιβάν και σε άλλες πόλεις οι ένοπλες ομάδες Μπολσεβίκων και εθνικιστών Αρμενίων Ντασκάνων διέπραξαν σφαγές εναντίων των Αζερμπαϊτζανών. Σύμφωνα με επίσημες πηγές, ως αποτέλεσμα της γενοκτονίας, περίπου 12.000 Αζερμπαϊτζανοί σκοτώθηκαν και δεκάδες χιλιάδες αγνοούνται.
Κατά τη διάρκεια της τριήμερης σφαγής, Αρμένιοι μαχητές, με τη βοήθεια των Μπολσεβίκων, έκαναν επιδρομές σε γειτονιές που κατοικούνταν από Αζερμπαϊτζανούς, σκοτώνοντας ανθρώπους από παιδιά έως ενήλικες. Ένας Γερμανός ονόματι Kulner, ο οποίος ήταν μάρτυρας εκείνων των τρομερών ημερών, έγραψε το 1925 τα εξής για τα γεγονότα στο Μπακού: <<Λίγες μέρες μετά τη σφαγή, τα αυτιά, οι μύτες, το στομάχι και τα γεννητικά όργανα 87 Αζερμπαϊτζανών ξεθάφτηκαν από έναν λάκκο. Οι Αρμένιοι δεν λυπήθηκαν τα παιδιά, ούτε τους ηλικιωμένους>>. Το κάρφωμα νεαρών γυναικών στον τοίχο ενώ ήταν ζωντανές και το κάψιμο ενός νοσοκομείου της πόλης που φιλοξενούσε 2.000 άτομα που αναζητούσαν καταφύγιο από τις αρμενικές επιθέσεις είναι μεταξύ αυτών των φρικιαστικών γεγονότων.
Ο Αμερικανός Λέοναρντ Ράμσντεν Χάρτιλ έγραψε ένα βιβλίο «Οι άνθρωποι ήταν έτσι» βασισμένο στα απομνημονεύματα του Αρμένιου αξιωματικού Οβανές Απρεσιάν, ο οποίος ήταν ένας από τους ενεργούς συμμετέχοντες στη σφαγή των Αζερμπαϊτζάν στο Γιερεβάν, το Σαρούρ-Νταραλαγιάζ, το Σουρμαλί, το Καρς και άλλες περιοχές. Κατά τη διάρκεια μιας συνομιλίας με τον συγγραφέα του βιβλίου, ο Οβανές Απρεσιάν σημείωσε ότι πέτυχαν τους στόχους τους με τη βοήθεια Αρμενίων, Βρετανών και Ρώσων, σημειώνοντας ότι είκοσι πέντε χιλιάδες Αζερμπαϊτζανοί σκοτώθηκαν μόνο κατά τη σφαγή του Μαρτίου στο Μπακού.
Στα αποσπάσματα από τα αρχεία της Επιτροπής Ερευνών Έκτακτης Ανάγκης της κυβέρνησης της Λαϊκής Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν, που υπήρχε το 1918-1920 αναγράφονται τα εξής:
Τον Μάρτιο-Απρίλιο του 1918, περίπου 8.000 πολίτες σκοτώθηκαν στο Σαμαχί. Τα περισσότερα πολιτιστικά μνημεία, συμπεριλαμβανομένου του Τζαμιού Τζουμά του Σαμαχί, κάηκαν και καταστράφηκαν. 28 χωριά της περιοχής Τζαβανσίρ, 17 χωριά της περιοχής Τζαμπραγιίλ κάηκαν ολοσχερώς, οι κάτοικοι σκοτώθηκαν. Στις 29 Απριλίου 1918, κοντά στο Γκιουμρί, 3.000 Αζερμπαϊτζανοί, κυρίως γυναίκες, παιδιά και ηλικιωμένοι, σκοτώθηκαν σε ενέδρα. Οι αρμενικές ένοπλες δυνάμεις κατέστρεψαν 115 χωριά του Αζερμπαϊτζάν στην περιοχή Ζανγκαζούρ, σκότωσαν 3257 άνδρες, 2276 γυναίκες και 2196 παιδιά. Συνολικά, 10.068 Αζερμπαϊτζάνοι σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν στο δυστύχημα και 50.000 Αζερμπαϊτζάν έγιναν πρόσφυγες. 135.000 Αζερμπαϊτζανοί που ζούσαν σε 199 χωριά της επαρχίας Ερεβάν πέθαναν και τα χωριά καταστράφηκαν. Αρμενικές ένοπλες ομάδες βάδισαν τότε στο Καραμπάχ, μεταξύ 1918 και 1920, 150 χωριά καταστράφηκαν στο ορεινό τμήμα του Καραμπάχ και ο πληθυσμός εξοντώθηκε.
Η 31η Μαρτίου έχει οριστεί ως Ημέρα Γενοκτονίας των Αζερμπαϊτζανών, με Διάταγμα του Προέδρου της Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν Χεϊντάρ Αλίγιεβ, στις 31 Μαρτίου 1998.
(Τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν τον συντάκτη τους, χωρίς να συμπίπτουν κατ’ ανάγκη με την άποψη της Karfitsa)
