Στον ΟΗΕ προσέφυγε η Κυπριακή Δημοκρατία, καταγγέλλοντας ως παράνομο το σχέδιο της Τουρκίας για την κατασκευή υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου που θα συνδέει τις τουρκικές ακτές με τα κατεχόμενα.
Σε επιστολή προς τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες, η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Μαρία Μιχαήλ, χαρακτηρίζει το μνημόνιο που υπέγραψαν στις 10 Ιουλίου 2026 η Τουρκία και οι τουρκοκυπριακές αρχές «παράνομο» και υποστηρίζει ότι παραβιάζει το διεθνές δίκαιο και τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας για την Κύπρο.
Η Λευκωσία υποστηρίζει ότι το τουρκοκυπριακό καθεστώς δεν διαθέτει διεθνή νομική προσωπικότητα και, συνεπώς, δεν έχει αρμοδιότητα να συνάπτει διεθνείς συμφωνίες ή να εγκρίνει έργα που επηρεάζουν το κυπριακό έδαφος, τα χωρικά ύδατα, την ΑΟΖ ή την υφαλοκρηπίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Έρευνες κατά μήκος της σχεδιαζόμενης διαδρομής
Στην επιστολή της, η κυπριακή κυβέρνηση επισημαίνει ότι οι προετοιμασίες για την υλοποίηση του έργου φαίνεται να έχουν ήδη αρχίσει.
Η Τουρκία εξέδωσε τον Ιούλιο NAVTEX για σεισμικές έρευνες στην Ανατολική Μεσόγειο, με το Oruç Reis να πραγματοποιεί έρευνες κατά μήκος της σχεδιαζόμενης διαδρομής του αγωγού. Η σχετική NAVTEX είχε ισχύ έως τις 30 Αυγούστου.
Η Λευκωσία αναγνωρίζει ότι οι αρχικές δραστηριότητες πραγματοποιούνται εντός τουρκικών χωρικών υδάτων, υποστηρίζει όμως ότι αποδεικνύουν την πρόθεση της Άγκυρας να προχωρήσει στην υλοποίηση του έργου.
Αγωγός 101 χιλιομέτρων και δύο κατευθύνσεων
Το σχέδιο προβλέπει την κατασκευή αγωγού μήκους περίπου 101 χιλιομέτρων, από το Αναμούρ της επαρχίας Μερσίνης έως την περιοχή του ηλεκτροπαραγωγού σταθμού Τεκνετζίκ, κοντά στην Κερύνεια.
Περίπου 97 χιλιόμετρα της διαδρομής θα είναι υποθαλάσσια και τέσσερα χιλιόμετρα χερσαία, ενώ προβλέπονται δύο παράλληλοι αγωγοί διαμέτρου 22 ιντσών. Η υποδομή θα είναι αμφίδρομη, επιτρέποντας τη μεταφορά φυσικού αερίου τόσο από την Τουρκία προς τα κατεχόμενα όσο και προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Η Άγκυρα παρουσιάζει το έργο ως σημαντικό για την ενεργειακή ασφάλεια και την ηλεκτροπαραγωγή στα κατεχόμενα, αφήνοντας παράλληλα ανοιχτό το ενδεχόμενο μελλοντικής μεταφοράς φυσικού αερίου από την Ανατολική Μεσόγειο προς την Τουρκία και, στη συνέχεια, προς την Ευρώπη. (Anadolu Ajansı)
Η Λευκωσία βλέπει ευρύτερη στρατηγική διάσταση
Για την Κυπριακή Δημοκρατία, ωστόσο, το ζήτημα υπερβαίνει κατά πολύ την ενεργειακή ασφάλεια των κατεχομένων.
Η κυπριακή κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η δημιουργία μιας ακόμη μόνιμης υποδομής μεταξύ Τουρκίας και κατεχόμενων περιοχών εντάσσεται σε μια ευρύτερη πολιτική της Άγκυρας για την εδραίωση της οικονομικής, πολιτικής και στρατηγικής εξάρτησης των κατεχομένων από την Τουρκία.
Στην επιστολή προς τον Γκουτέρες γίνεται επίσης αναφορά στον ήδη λειτουργούντα υποθαλάσσιο αγωγό μεταφοράς νερού από την Τουρκία προς τα κατεχόμενα, με τη Λευκωσία να υποστηρίζει ότι τα δύο έργα δεν μπορούν να εξετάζονται απομονωμένα.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί, σύμφωνα με την κυπριακή πλευρά, ο αμφίδρομος σχεδιασμός του νέου αγωγού. Η Λευκωσία εκτιμά ότι η υποδομή θα μπορούσε μελλοντικά να χρησιμοποιηθεί για τη μεταφορά φυσικού αερίου από θαλάσσιες περιοχές όπου η Κυπριακή Δημοκρατία ασκεί κυριαρχικά δικαιώματα.
Προειδοποίηση για νέα τετελεσμένα
Η κυπριακή κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η κατασκευή του αγωγού χωρίς τη συγκατάθεσή της θα συνιστούσε παραβίαση της κυριαρχίας και των δικαιωμάτων της, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που απορρέουν από το Δίκαιο της Θάλασσας.
Παράλληλα, προειδοποιεί ότι η δημιουργία νέων υποδομών στην περιοχή θα μπορούσε να λειτουργήσει ως νέο τετελεσμένο, σε μια περίοδο κατά την οποία καταβάλλονται προσπάθειες για την επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό.
Η Λευκωσία ζητά από τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ να στείλει σαφές μήνυμα στην Τουρκία ώστε να συμμορφωθεί με το διεθνές δίκαιο, να σεβαστεί την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας και να απόσχει από την υλοποίηση του αγωγού και κάθε συναφή δραστηριότητα.
Η νέα καταγγελία έρχεται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη συγκυρία για το Κυπριακό, καθώς η ενεργειακή αντιπαράθεση προστίθεται στις ήδη έντονες διαφωνίες Αθήνας και Λευκωσίας με την Άγκυρα για τις θαλάσσιες ζώνες και τις ενεργειακές δραστηριότητες στην Ανατολική Μεσόγειο. Η ΕΕ έχει επίσης καλέσει την Τουρκία να σέβεται την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας.
