Ογδόντα τρία χρόνια μετά την εισβολή του Χίτλερ στην Πολωνία, την 1η Σεπτεμβρίου 1939, η πολωνική πολιτική ηγεσία ανακοίνωσε με τον πιο επίσημο τρόπο ότι η Βαρσοβία θα διεκδικήσει από το Βερολίνο το ποσό των 1,32 τρισεκατομμυρίων ευρώ ως πολεμικές επανορθώσεις (https://apnews.com 1/9/2022).
Του ΝΟΤΗ ΜΑΡΙΑ*
Όπως τόνισε ο ηγέτης του κυβερνώντος κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS) Jaroslaw Kaczynski (https://www.ft.com 1/9/2022), η Πολωνία με βάση σχετική έκθεση του πολωνικού κοινοβουλίου που δόθηκε στη δημοσιότητα την 1η Σεπτεμβρίου 2022 προχωρά πλέον άμεσα στη διεκδίκηση του παραπάνω αστρονομικού ποσού.
Η έκθεση του πολωνικού κοινοβουλίου για το «κόστος της ναζιστικής κατοχής της Πολωνίας το διάστημα 1939-1945» απαρτίζεται από τρεις τόμους (https://www.france24.com 1/9/2022) με αποδεικτό υλικό για τις θηριωδίες των ναζί στην Πολωνία καθώς και για τις καταστροφές της χώρας από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής. Μάλιστα, για τον σκοπό αυτόν εργάστηκαν συστηματικά επί πέντε τουλάχιστον χρόνια 30 ιστορικοί, οικονομολόγοι, νομικοί και άλλοι ειδικοί (https://www.euronews.com 1/9/2022).
Πλέον, μετά την επίσημη ανακοίνωση της διεκδίκησης εκ μέρους της Βαρσοβίας των πολεμικών επανορθώσεων, αναμένεται η επίδοση στη Γερμανία σχετικής Ρηματικής Διακοίνωσης εκ μέρους της πολωνικής κυβέρνησης.
Βέβαια, η Γερμανία πιστή στην πάγια τακτική της, διά στόματος Μπέρμποκ (https://www.theguardian.com 2/9/2022) αλλά και Σολτς (https://notesfrompoland.com/ 7/9/2022), απέρριψε τις πολωνικές διεκδικήσεις λέγοντας ότι δεν υφίσταται θέμα καταβολής των πολεμικών επανορθώσεων στην Πολωνία, γιατί το θέμα έχει δήθεν κλείσει νομικά.
Από πολωνικής πλευράς στη συνέχεια απορρίφθηκε ως απαράδεκτη και νομικά αβάσιμη η παραπάνω δήλωση Σολτς και δηλώθηκε ότι η Πολωνία θα προχωρήσει στη διεκδίκηση των πολεμικών επανορθώσεων με κάθε πολιτικό, διπλωματικό και νομικό μέσο.
Η επίσημη έναρξη της διεκδίκησης των πολεμικών επανορθώσεων εκ μέρους της Πολωνίας επανέφερε στο προσκήνιο το ζήτημα των πολεμικών επανορθώσεων που οφείλει να καταβάλει η Γερμανία λόγω των ναζιστικών θηριωδιών κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Πρόκειται για μια εξέλιξη η οποία εξ αντικειμένου ενισχύει και τη θέση της χώρας μας σε σχέση με τη διεκδίκηση των οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα, οφειλές που ως γνωστόν αφορούν τις πολεμικές επανορθώσεις, το αναγκαστικό κατοχικό δάνειο, την αποζημίωση των συγγενών των θυμάτων που δολοφονήθηκαν από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής, την επιστροφή των κλαπέντων από τους ναζί αρχαιολογικών θησαυρών καθώς και την καταβολή των πολεμικών επανορθώσεων λόγω του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Όπως έχουμε ήδη αναλύσει στις 17 Απριλίου 2019, η Ολομέλεια της ελληνικής Βουλής συζήτησε την από 2016 έκθεση της αρμόδιας διακομματικής κοινοβουλευτικής επιτροπής για τη διεκδίκηση των γερμανικών οφειλών.
Σύμφωνα με την έκθεση (σελ. 47), το συνολικό ποσό των οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα ανέρχεται σε 269.547.005.854, πλέον τόκων.
Σημειωτέον δε ότι στο παραπάνω ποσό των 269,5 δισ. ευρώ, που ξεπερνά τα 300 δισ. ευρώ με τους τόκους, δεν περιλαμβάνονται οι απαιτήσεις των ιδιωτών για τις σφαγές, τις δολοφονίες, τις εκτελέσεις, τις αναπηρίες και την καταναγκαστική εργασία σε Ελλάδα και στα γερμανικά στρατόπεδα συγκέντρωσης και εργοστάσια.
Για τον λόγο αυτόν, άλλωστε, από τη δική μου πλευρά με συστηματικό τρόπο ήδη από το 2014 τουλάχιστον άρχισα σχετική συνεργασία με Πολωνούς βουλευτές και ευρωβουλευτές για τον συντονισμό της δράσης Ελλάδας και Πολωνίας σε σχέση με την καταβολή εκ μέρους της Γερμανίας των πολεμικών επανορθώσεων.
Ομολογουμένως, πάντως, η πολωνική πλευρά ξεκίνησε στο ζήτημα αυτό ιδιαίτερα μουδιασμένα, όπως διαπίστωσα στις 13 Φεβρουαρίου 2014, όταν επισκεπτόμενος τη Βαρσοβία συναντήθηκα με ορισμένους Πολωνούς βουλευτές του PiS, στο πλαίσιο των εργασιών σεμιναρίου που διοργανώθηκε εκεί από την Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης (ΚΣΣΕ) για τον ρόλο των εθνικών κοινοβουλίων στην εφαρμογή των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Στη συνέχεια βρέθηκα ξανά στην πολωνική πρωτεύουσα το διήμερο 1-2 Σεπτεμβρίου 2015, προκειμένου να συμμετάσχω στις εκδηλώσεις τιμής και μνήμης για την 71η επέτειο από την εξέγερση της Βαρσοβίας κατά των ναζιστικών στρατευμάτων κατοχής (https://www.neakriti.gr 4/9/2015).
Ως γνωστόν, η εξέγερση της Βαρσοβίας ξεκίνησε την 1η Αυγούστου 1944 και κράτησε 63 ημέρες, τελείωσε όμως άδοξα για τον μαχόμενο πολωνικό λαό με 200.000 νεκρούς και χιλιάδες τραυματίες, ενώ 700.000 άμαχοι εκδιώχθηκαν από την πόλη που καταστράφηκε ολοσχερώς από τις δυνάμεις της Βέρμαχτ.
Στο πλαίσιο, λοιπόν, των παραπάνω εκδηλώσεων συναντήθηκα με επιζήσασες και επιζήσαντες μαχητές της εξέγερσης της Βαρσοβίας, ξεναγήθηκα στο εκπληκτικό «Μουσείο της Εξέγερσης της Βαρσοβίας» και συμμετείχα ως ομιλητής σε διήμερο συνέδριο που διοργάνωσε η Ομάδα των Ευρωπαίων Αντιφεντεραλιστών με θέμα «τις Πολεμικές Επανορθώσεις και την Τιμωρία των εγκληματιών πολέμου».
Θα πρέπει να επισημανθεί, πάντως, ότι με βάση τις τότε τοποθετήσεις των διάφορων Πολωνών ευρωβουλευτών, η Πολωνία σχεδίαζε να διεκδικήσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια για πολεμικές επανορθώσεις και 5,5 τρισ. δολάρια για την αποζημίωση των συγγενών των θυμάτων των χιλιάδων Πολωνών που εκτελέστηκαν κατά τη γερμανική κατοχή.
Για τον λόγο αυτόν οι Πολωνοί ευρωβουλευτές μέλη της Ομάδας των Ευρωπαίων Αντιφεντεραλιστών συνεργάστηκαν μαζί μου, προκειμένου να αξιοποιήσουν τις εμπειρίες από τον αγώνα του ελληνικού λαού για το ζήτημα των γερμανικών αποζημιώσεων και των εν γένει οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα.
Στη συνέχεια με την Ομάδα των Ευρωπαίων Αντιφεντεραλιστών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πραγματοποίησα μαζί με Πολωνούς ευρωβουλευτές στις 20 Οκτωβρίου 2016 επίσκεψη τιμής και μνήμης στους χώρους μαρτυρίου των ναζιστικών στρατοπέδων συγκέντρωσης του Άουσβιτς και του Μπιρκενάου στην Πολωνία (Λαμιακός Τύπος 26/10/2016, notismarias@gmail.com 26/10/2016), όπου και διατρανώσαμε όλοι μαζί την απόφασή μας για συνέχιση του αγώνα μας για τη διεκδίκηση των γερμανικών αποζημιώσεων.
Ακολούθησε η συμμετοχή Πολωνών ευρωβουλευτών σε εκδηλώσεις που διοργάνωσα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τις γερμανικές αποζημιώσεις.
Τέλος, τον Αύγουστο του 2017, με αφορμή τις τότε πρώτες δηλώσεις Πολωνών αξιωματούχων για διεκδίκηση καταβολής πολεμικών επανορθώσεων εκ μέρους της Γερμανίας, δημοσίευσα άρθρο με τίτλο «Ελλάδα – Πολωνία Συμμαχία για τις γερμανικές αποζημιώσεις» (https://www.patris.gr 21/8/2017) που όπως αποδεικνύεται από τις εξελίξεις τελικά παραμένει ακόμη και σήμερα εξαιρετικά επίκαιρο.
Οψόμεθα, λοιπόν, για τη συνέχεια.
* Καθηγητής Θεσμών της ΕΕ στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, Πρόεδρος του Κόμματος ΕΛΛΑΔΑ – Ο ΑΛΛΟΣ ΔΡΟΜΟΣ, πρώην Ευρωβουλευτής
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ POLITICAL
