Μια νέα δολοφονία υποψηφίου πολιτικού προσώπου συγκλονίζει το ήδη τεταμένο πολιτικό κλίμα του Μεξικού. Το βράδυ της Κυριακής 11 Μαΐου, η Γεσένια Λάρα Γκουτιέρες, υποψήφια δήμαρχος με το κυβερνών κόμμα Morena στον δήμο Τεχιστέπεκ της πολιτείας Βερακρούς, εκτελέστηκε εν ψυχρώ μπροστά στα μάτια υποστηρικτών και καμερών κινητών τηλεφώνων.
Το περιστατικό δεν είναι μεμονωμένο. Αντιθέτως, προστίθεται σε μια μακρά λίστα πολιτικών δολοφονιών που συνιστούν, πλέον, δομικό κίνδυνο για τη δημοκρατία της χώρας ενόψει των ομοσπονδιακών εκλογών του 2025.
Ριπές μέσα στο πλήθος: Η σκηνή της επίθεσης
Η Λάρα Γκουτιέρες συμμετείχε σε προεκλογική πομπή, χαιρετώντας πολίτες ανάμεσα σε σημαίες, χειροκροτήματα και συνθήματα. Η ατμόσφαιρα ήταν πανηγυρική μέχρι τη στιγμή που πάνω από 15 πυροβολισμοί έσκισαν τον αέρα. Τα βίντεο που κατέγραψαν παρευρισκόμενοι δείχνουν σκηνές χάους: κόσμος να τρέχει, φωνές πανικού και την υποψήφια να σωριάζεται στο έδαφος.
Η ίδια σκοτώθηκε επί τόπου, μαζί με τρία ακόμη άτομα. Δύο σοβαρά τραυματίες μεταφέρθηκαν σε νοσοκομεία, χωρίς ακόμη να είναι γνωστή η κατάσταση της υγείας τους.
Οι δράστες εξαφανίστηκαν μέσα στο πλήθος, ενώ η τοπική εισαγγελία ανακοίνωσε την έναρξη ποινικής έρευνας. Μέχρι στιγμής δεν έχουν γίνει συλλήψεις.
Δεύτερη δολοφονία μέσα σε λίγες ημέρες
Η επίθεση αυτή έρχεται μόλις δέκα ημέρες μετά την εν ψυχρώ δολοφονία άλλου υποψηφίου του κόμματος Morena, αυτή τη φορά στη δημοτική κοινότητα Coxquihui. Το κοινό στοιχείο και των δύο επιθέσεων είναι η στόχευση προσώπων του ίδιου κυβερνητικού πολιτικού χώρου, γεγονός που προκαλεί εύλογες πολιτικές και κοινωνικές ερμηνείες.
Όπως σημειώνουν τοπικοί αναλυτές, «η προεκλογική περίοδος στο Μεξικό έχει πλέον μετατραπεί σε αγώνα επιβίωσης», με πολιτικούς και δημοτικούς αξιωματούχους να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της εγκληματικής βίας.
661 επιθέσεις το 2024 – μια θλιβερή κανονικότητα
Η οργάνωση Data Cívica, που παρακολουθεί την πολιτική βία στο Μεξικό, κατέγραψε 661 επιθέσεις μέσα στο 2024, από τις οποίες οι περισσότερες είχαν στόχο δημοτικούς υποψηφίους, δημάρχους και τοπικά στελέχη. Το φαινόμενο δεν περιορίζεται πλέον στις διαβόητες πολιτείες της Σιναλόα ή της Μιτσοακάν, αλλά έχει επεκταθεί σχεδόν πανεθνικά.
Η χώρα αντιμετωπίζει ένα εφιαλτικό μείγμα οργανωμένου εγκλήματος, διαφθοράς και πολιτικής ρευστότητας, με τα καρτέλ να ελέγχουν δήμους, να «χρηματοδοτούν» υποψηφίους και να δολοφονούν όσους θεωρούν εμπόδιο στα συμφέροντά τους.
Εκλογές 2025: Πολιτική επισφάλεια και θεσμικό κενό
Το εκλογικό έτος 2025 είναι κομβικής σημασίας για τη χώρα, καθώς πρόκειται να διεξαχθούν ομοσπονδιακές, πολιτειακές και δημοτικές εκλογές. Η αποχώρηση του προέδρου Αντρές Μανουέλ Λόπες Ομπραδόρ (AMLO) από την ηγεσία της χώρας εντείνει την αβεβαιότητα.
Η βία δημιουργεί κενά αντιπροσώπευσης: ολοένα και περισσότεροι υποψήφιοι παραιτούνται υπό απειλή ή εκτελούνται, ενώ το κεντρικό κράτος δεν καταφέρνει να εγγυηθεί ούτε την ασφάλεια ούτε τη νομιμότητα της διαδικασίας.
Η δημοκρατία στο Μεξικό “αιμορραγεί”, και κανείς δεν δείχνει να μπορεί να τη σταματήσει.
Μια διεθνής σιωπή που στοιχίζει
Παρά την οξύτητα του προβλήματος, η διεθνής κοινότητα παραμένει παθητική. Ο ΟΗΕ έχει καταδικάσει επανειλημμένα την πολιτική βία στο Μεξικό, αλλά χωρίς κυρώσεις ή ουσιαστική πίεση, η πραγματικότητα δεν αλλάζει.
Ακόμα και οι Ηνωμένες Πολιτείες, με ισχυρά στρατηγικά συμφέροντα στην περιοχή, αποφεύγουν να συγκρουστούν με το σύστημα εξουσίας, δεδομένης της ανάγκης για συνεργασία σε θέματα μετανάστευσης και εμπορίου.
Η περίπτωση της Γεσένια Λάρα δεν είναι απλώς ένα τραγικό γεγονός. Είναι ο καθρέφτης μιας χώρας όπου το δικαίωμα στην πολιτική συμμετοχή εξαρτάται πλέον από την άδεια του οργανωμένου εγκλήματος.
