Η αμερικανική κυβέρνηση ανακοίνωσε χθες Τετάρτη ότι προχωρά στην επιβολή νέων τελωνειακών δασμών, ύψους 25%, σε ορισμένο αριθμό βραζιλιάνικων προϊόντων, έπειτα από έρευνα που διενεργήθηκε από τον αντιπρόσωπο για το εμπόριο (USTR) του Λευκού Οίκου, δυνάμει νόμου του 1974.
Αντιδρώντας σχεδόν αμέσως, η προεδρία της Βραζιλίας απέρριψε τους «παράνομους» δασμούς και διεμήνυσε πως θα ακολουθήσουν μέτρα «αμοιβαιότητας», στο πλαίσιο νόμου που είχε εγκριθεί από το κοινοβούλιο της χώρας την περασμένη χρονιά.
Οι νέοι επιπλέον δασμοί θα τεθούν σε ισχύ την Τετάρτη 22η Ιουλίου, ώστε να δοθεί το χρονικό περιθώριο για «να εφαρμοστούν από το σύστημα των τελωνείων», διευκρίνισε στον Τύπο αμερικανός αξιωματούχος.
Η Ουάσιγκτον είχε αρχίσει να διενεργεί το 2025 έρευνα, μεταξύ άλλων για εμπορικές πρακτικές που πρόσαπτε στην Μπραζίλια και κατ’ αυτήν είναι αθέμιτες. Η Βραζιλία, η μεγαλύτερη λατινοαμερικάνικη οικονομία, έγινε έτσι ο πρώτος στόχος των νέων επιπρόσθετων δασμών των ΗΠΑ.
Εξαιρούνται ωστόσο από τους δασμούς προϊόντα που δεν παράγονται στις ΗΠΑ, ώστε να αποφευχθεί τυχόν «αρνητικός αντίκτυπος στις αλυσίδες εφοδιασμού, ή στην οικονομία»: σε αυτά συμπεριλαμβάνονται «φρούτα, όπως τα πορτοκάλια, κάποια ενεργειακά προϊόντα και κάποια ανταλλακτικά για αεροσκάφη», διευκρίνισε ο αμερικανός αξιωματούχος που μίλησε στον Τύπο.
Η έρευνα που άρχισε το 2025 αφορούσε διάφορα ζητήματα, από τον αγώνα κατά της διαφθοράς ως την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας, περνώντας από τις συνέπειες της παράνομης αποψίλωσης των δασών.
Ωστόσο οι νέοι δασμοί παίρνουν επίσης υπόψη αποφάσεις της βραζιλιάνικης δικαιοσύνης για την ψηφιακή οικονομία, καθώς η Ουάσιγκτον διατείνεται ότι εγείρουν «αθέμιτους εμπορικούς φραγμούς», όπως αποφάσεις που αφορούσαν ιστότοπους κοινωνικής δικτύωσης και είχαν σκοπό τη «λογοκρισία συγκεκριμένου πολιτικού λόγου» ή την «επιβολή υποχρεώσεων (σ.σ. κατά τον νόμο) σε περίπτωση μη τήρησης» αποφάσεων.
Στα τέλη Φεβρουαρίου, το αμερικανικό ανώτατο δικαστήριο ακύρωσε μεγάλο μέρος των δασμών που είχε αναγγείλει ο αμερικανός πρόεδρος, κρίνοντας πως ο ρεπουμπλικάνος βασίστηκε σε αντισυνταγματική ερμηνεία του νόμου για να τους δικαιολογήσει. Ωστόσο η απόφαση δεν αφορούσε δασμούς σε ιδιαίτερους τομείς δραστηριότητας, όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, ο χάλυβας, το αλουμίνιο κι ο χαλκός.
Κρίσιμο προεκλογικό ζήτημα
Η Ουάσιγκτον κατηγορεί εξάλλου τη Βραζιλία πως εκείνη εφαρμόζει επιλεκτικά δασμούς, ευνοώντας προϊόντα από το Μεξικό και την Ινδία σε βάρος αμερικανικών, κάτι που φέρνει σε «μειονεκτική θέση» εταιρείες των ΗΠΑ και αντίκειται προς «διεθνείς υποχρεώσεις» της πελώριας χώρας της Λατινικής Αμερικής.
Οι τελωνειακοί δασμοί που επέβαλαν οι ΗΠΑ ήταν, ήδη προτού επιβληθούν, μέγα πολιτικό διακύβευμα στη Βραζιλία, καθώς πλησιάζουν στον ορίζοντα οι προεδρικές εκλογές του Οκτωβρίου.
Ο πρόεδρος Λουίς Ινάσιου Λούλα ντα Σίλβα κατηγόρησε στην αρχή του μήνα τον αντίπαλό του Φλάβιου Μπολσονάρου, γιο του προκατόχου του Ζαΐχ Μπολσονάρου, πως ζήτησε από τις ΗΠΑ να «αναβάλουν» για μετά τις εκλογές την εφαρμογή των –ακόμη πιθανών τότε– νέων δασμών.
Ο πολιτικός της δεξιάς Μπολσονάρου πήγε στις αρχές Ιουλίου στην Ουάσιγκτον για να συμμετάσχει σε δημόσια ακρόαση των υπηρεσιών του USTR, στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης για το ζήτημα. Αξιοποίησε την ευκαιρία για να επιχειρηματολογήσει πως τυχόν νέοι δασμοί θα ωφελούσαν τον απερχόμενο πρόεδρο της κεντροαριστεράς, υποψήφιο για την επανεκλογή του.
Ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει μετατρέψει τους τελωνειακούς δασμούς σε βασικό οικονομικό του όπλο — επέβαλε δασμούς σε ουσιαστικά όλα τα εισαγόμενα προϊόντα αφότου επέστρεψε στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο του 2025.
Στο στόχαστρό του μπήκε ειδικά η Βραζιλία: σε κάποια από τα προϊόντα της επιβλήθηκαν δασμοί ως και 50% μετά την καταδίκη του πρώην προέδρου Μπολσονάρου για απόπειρα πραξικοπήματος, έπειτα από κατ’ αυτόν πολιτική δίκη.
Εξαιτίας του πληθωριστικού αντίκτυπου των δασμών πάντως η Ουάσιγκτον ακύρωσε κάποιους, σε αγροτικά ή κτηνοτροφικά προϊόντα, όπως το βοδινό κρέας, ο καφές ή οι τομάτες που εξάγει η Βραζιλία.
Σύμφωνα με δεδομένα του USTR, οι εξαγωγές των ΗΠΑ στη Βραζιλία είχαν αξία 54 και πλέον δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2025 και οι εισαγωγές 40 δισεκ. δολαρίων το ίδιο διάστημα.
