Σε μια βαθιά τομή στο σύστημα εξωτερικής βοήθειας των Ηνωμένων Πολιτειών προχωρά η κυβέρνηση Τραμπ, με την απόφαση να καταργηθούν όλες οι θέσεις του Οργανισμού για τη Διεθνή Ανάπτυξη (USAID) στο εξωτερικό έως τις 30 Σεπτεμβρίου και ο έλεγχος των προγραμμάτων να περάσει απευθείας στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
Χρήστος Μυτιλινιός
Η κίνηση, που ανακοινώθηκε μέσω τηλεγραφήματος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ το οποίο αποκάλυψε ο Guardian, εντάσσεται στο πλαίσιο μιας ευρύτερης αναδιάρθρωσης με στόχο την απλοποίηση των διαδικασιών και την ενίσχυση του κρατικού ελέγχου στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ.
Νέο μοντέλο διακυβέρνησης
Σύμφωνα με το τηλεγράφημα, που φέρει την υπογραφή του Υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, από τις 15 Ιουνίου η διαχείριση των προγραμμάτων που έως τώρα υλοποιούσε η USAID περνά απευθείας στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
Η απόφαση αφορά χιλιάδες θέσεις σε πάνω από 100 χώρες, ενώ οι πρεσβείες των ΗΠΑ έχουν ήδη λάβει οδηγία να προετοιμαστούν για την οργανωτική μετάβαση εντός τεσσάρων μηνών.
Αναγκαία εξυγίανση
Η πρωτοβουλία του Προέδρου Τραμπ έρχεται σε συνέχεια της προηγούμενης περικοπής του 83% των προγραμμάτων της USAID, στο πλαίσιο του σχεδίου «υπουργείο κυβερνητικής αποτελεσματικότητας» (Doge). Όπως υπενθύμισε πρόσφατα ο κ. Ρούμπιο, από τα 6.200 προγράμματα της υπηρεσίας, ήδη 5.200 έχουν τερματιστεί, ενώ τα υπόλοιπα έχουν ενσωματωθεί στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
Η απόφαση αυτή δεν έρχεται εν κενώ. Τα τελευταία χρόνια, η USAID είχε εξελιχθεί σε έναν παγκόσμιο μηχανισμό διανομής χρηματοδοτήσεων με ελάχιστο ουσιαστικό έλεγχο από την εκάστοτε πολιτική ηγεσία. Χώρες με σαφή αντι-αμερικανικό προσανατολισμό ή με διαβλητά καθεστώτα είχαν επωφεληθεί δυσανάλογα από κονδύλια που, σε πολλές περιπτώσεις, δεν κατέληγαν εκεί όπου είχαν αρχικά προβλεφθεί.
Στην Ουάσινγκτον, διπλωματικοί κύκλοι σημειώνουν ότι η νέα πολιτική σηματοδοτεί μια επιστροφή στον θεσμικό έλεγχο και ένα μήνυμα ότι οι ΗΠΑ σκοπεύουν να αντιμετωπίσουν με σοβαρότητα και διαφάνεια τη χρήση του εργαλείου της εξωτερικής βοήθειας.
Διεθνείς αντιδράσεις
Η απόφαση προκαλεί ήδη αντιδράσεις στο εξωτερικό, κυρίως από οργανώσεις και κυβερνήσεις που είχαν βασιστεί σε προγράμματα της USAID. Στην Ουάσινγκτον, ωστόσο, κυβερνητικές πηγές σημειώνουν ότι η εποχή του «πάρτι» διεθνώς με τα αμερικανικά κονδύλια οφείλει να λάβει τέλος και ότι οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να ασκούν διεθνή πολιτική με τα εργαλεία που ελέγχει πλήρως η εκλεγμένη κυβέρνησή τους.
Όπως σχολιάζουν γνώστες του φακέλου, η νέα αυτή κίνηση εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική επαναπροσδιορισμού του ρόλου της διεθνούς παρουσίας των ΗΠΑ, με λιγότερη διάχυτη γραφειοκρατία και περισσότερο στοχευμένη ισχύ.
