Μια νέα πολιτική για την επιστροφή αιτούντων άσυλο εκτός Ηνωμένου Βασιλείου ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ, επιβεβαιώνοντας ότι έχουν ξεκινήσει συνομιλίες με τρίτες χώρες για την εγκατάσταση «κέντρων επιστροφής» – μια πρακτική που φέρνει στη μνήμη το απορριφθέν σχέδιο για τη Ρουάντα, αλλά χωρίς τα ίδια χαρακτηριστικά.
Ο Βρετανός Πρωθυπουργός μίλησε από τα Τίρανα, στο περιθώριο συνάντησής του με τον Αλβανό ομόλογό του Έντι Ράμα, δηλώνοντας ότι πρόκειται για μια «πραγματική καινοτομία», που αποσκοπεί στην ταχύτερη και αποτελεσματικότερη επιστροφή όσων έχουν απορριφθεί τελεσίδικα από το σύστημα ασύλου του ΗΒ.
Χωρίς λεπτομέρειες το νέο σχέδιο – Ράμα «φρενάρει» τη φιλολογία για την Αλβανία
Ο Κιρ Στάρμερ δεν αποκάλυψε ποιες χώρες συμμετέχουν στις συνομιλίες, ενώ άφησε θολό το πώς ακριβώς θα λειτουργούν τα εν λόγω κέντρα, πού θα εδρεύουν και με ποιες νομικές εγγυήσεις. Εκπρόσωπός του διευκρίνισε πάντως ότι η λύση αφορά μόνο πρόσωπα που έχουν εξαντλήσει όλα τα νομικά μέσα παραμονής.
Ο Αλβανός Πρωθυπουργός Έντι Ράμα απέκλεισε ρητά το ενδεχόμενο να φιλοξενήσει τέτοιο κέντρο, παρά τη συμφωνία που έχει υπογράψει με την Ιταλία για δύο κέντρα υποδοχής στην αλβανική επικράτεια. «Αυτό το μοντέλο χρειάζεται χρόνο για να δοκιμαστεί», είπε, επισημαίνοντας πως είναι ακόμη άδειο και ενδέχεται να εφαρμοστεί σε άλλες χώρες της περιοχής, αλλά όχι στην Αλβανία.
Πολιτικές αντιδράσεις στο ΗΒ – Κριτική από Συντηρητικούς και ΜΚΟ
Η πρόταση Στάρμερ προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στη Βρετανία:
- Η επικεφαλής των Συντηρητικών Κέμι Μπάντενοχ χαρακτήρισε το σχέδιο «πιο αδύναμο» από εκείνο της Ρουάντα, λέγοντας ότι δεν θα αποτρέψει τις ροές και αφήνει περιθώριο «παραμονής μέσω ασύλου».
- Ο επικεφαλής του Refugee Council, Ένβερ Σάλομον, χαρακτήρισε την πρόταση «απάνθρωπη και ανεφάρμοστη», ζητώντας συντεταγμένο και ανθρωπιστικό επαναπατρισμό για όσους δεν δικαιούνται διεθνή προστασία.
Πίεση για αποτελέσματα εν μέσω ανόδου αφίξεων
Ο Στάρμερ έχει δεσμευθεί ότι θα μειώσει τόσο τη νόμιμη όσο και την παράτυπη μετανάστευση, με έμφαση στην πάταξη των διακινητών και την αλλαγή των κανόνων υπηκοότητας. Την ίδια στιγμή, ανακοίνωσε τη διακοπή προσλήψεων φροντιστών ηλικιωμένων από το εξωτερικό, προκαλώντας αντιδράσεις από τον τομέα υγείας.
Ωστόσο, τα δεδομένα δείχνουν αυξανόμενη πίεση στα σύνορα:
- Το 2024, 84.200 αιτήσεις ασύλου κατατέθηκαν στη Βρετανία, τριπλάσιες από προηγούμενα έτη.
- Περίπου 36.800 παράτυποι μετανάστες διέπλευσαν τη Μάγχη με λέμβους, κυρίως Αφγανοί, Σύροι και Ιρανοί.
Διμέτωπος αγώνας για το μεταναστευτικό – Η Βρετανία στα χνάρια της Ε.Ε.;
Η στρατηγική Στάρμερ επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στον ανθρωπισμό και την αυστηρότητα, υιοθετώντας μια προσέγγιση πιο διαχειριστική και λιγότερο τιμωρητική από το προκάτοχό του. Παράλληλα, ευθυγραμμίζεται με την κατεύθυνση της Ε.Ε., η οποία επίσης αναζητά τρόπους εξωτερικής διαχείρισης αιτούντων άσυλο, μέσα από προωθημένες συμφωνίες με τρίτες χώρες.
Το αν το σχέδιο «κέντρων επιστροφής» θα αποκτήσει πρακτικό περιεχόμενο ή αν θα παραμείνει σε επίπεδο αναγγελίας, θα φανεί από τις επόμενες διεθνείς επαφές του Λονδίνου. Το βέβαιο είναι πως η μεταναστευτική πίεση και η κοινωνική κόπωση δεν επιτρέπουν πολιτικά κενά ή παρατεταμένη αδράνεια.
