Στην απομακρυσμένη ακτή του Prince William Sound, στη νότια Αλάσκα, η πόλη Γουίτιερ μοιάζει να ανήκει σε άλλο σύμπαν. Όχι λόγω κάποιου εξωπραγματικού τοπίου –αν και περιβάλλεται από παγετώνες και βουνά– αλλά εξαιτίας της μοναδικής αρχιτεκτονικής και κοινωνικής της οργάνωσης: όλη η πόλη στεγάζεται σε ένα και μόνο κτίριο.
Το Begich Towers, ένα σύμπλεγμα τριών συνδεδεμένων πύργων 14 ορόφων, φιλοξενεί το 85% των περίπου 300 κατοίκων, μαζί με όλες τις βασικές υποδομές: από σχολείο και εκκλησία, μέχρι σούπερ μάρκετ, ταχυδρομείο και αστυνομία. Μια μικρογραφία πόλης, μέσα σε έναν φουτουριστικό κύβο από μπετόν, όπου η καθημερινότητα δεν εξαρτάται από τον εξωτερικό καιρό, αλλά από τη συνεννόηση των ενοίκων.
Από στρατιωτικό σχέδιο του Ψυχρού Πολέμου, σε κοινοβιακή πραγματικότητα
Η κατασκευή του ξεκίνησε το 1953 ως στρατιωτική εγκατάσταση του Στρατού Ξηράς των ΗΠΑ, που σχεδίαζε να κάνει τη Γουίτιερ στρατηγικό λιμάνι. Από τους 12 πύργους που προορίζονταν, χτίστηκαν μόνο δύο, και ο ένας εγκαταλείφθηκε το 1966. Το σημερινό κτίριο πήρε το όνομά του από τον βουλευτή Νικ Μπέγκιτς, ο οποίος αγνοείται από το 1972. Από τη δεκαετία του ’70 και μετά, το Begich Towers μετατράπηκε σε πολυκατοικία με κλειστό σύστημα ζωής, συντηρώντας τη στρατιωτική του δομή αλλά αποκτώντας σχεδόν κοινοτικό χαρακτήρα.
Μια αυτάρκης πολιτεία στους -30 βαθμούς
Το κτίριο είναι ανθεκτικό σε σεισμούς και ανέμους, ενώ διαθέτει διαμερίσματα όλων των τύπων, κοινόχρηστες αίθουσες, πλυντήριο, ακόμα και ξενοδοχειακή μονάδα για επισκέπτες. Το τοπικό σχολείο συνδέεται με σήραγγα, ώστε τα παιδιά να μην χρειάζεται να βγουν στο χιόνι, ακόμα και όταν η θερμοκρασία αγγίζει τους -30°C. Όλη η καθημερινότητα συμβαίνει εντός κτιρίου.
Η πόλη δεν έχει δρόμους διαφυγής ανοιχτούς όλο το 24ωρο – η μοναδική πρόσβαση είναι ένα σιδηροδρομικό τούνελ που ανοίγει περιοδικά για αυτοκίνητα. Το Begich Towers είναι αυτό που κρατά το Γουίτιερ “ζωντανό” τις ημέρες που η φύση αποκόπτει τον υπόλοιπο κόσμο.
Μια κοινότητα χωρίς κάμερες, αλλά με κανόνες
Παρά την εγγύτητα, η ζωή στους διαδρόμους του Begich Towers δεν έχει χαρακτήρα ριάλιτι. Οι κάτοικοι ζουν με σεβασμό, συνεργάζονται και στηρίζονται ο ένας στον άλλον. Οι περισσότεροι αφήνουν τις πόρτες τους ξεκλείδωτες, οι αστυνομικοί σπάνια επεμβαίνουν και τα βασικά θέματα ασφάλειας και συντήρησης διαχειρίζονται από τον συνεταιρισμό ιδιοκτητών.
Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι λείπουν τα προβλήματα. Το σύστημα θέρμανσης έχει υποστεί σοβαρές βλάβες στο παρελθόν, με το Υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ να χορηγεί δάνειο για εργασίες συντήρησης. Επίσης, το 2021 κρίθηκαν ανεπαρκείς και οι τέσσερις ανελκυστήρες του κτιρίου, με το κόστος αντικατάστασης να φτάνει σε εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια.
Πείραμα ή πρότυπο;
Το Begich Towers δεν είναι απλώς αρχιτεκτονικό παράδοξο. Είναι μια ζωντανή μελέτη κοινωνικής συνύπαρξης σε ακραίες συνθήκες. Μια μικρή, αυτάρκης πόλη, όπου ο σχεδιασμός υπηρετεί τη ζωή και όχι την εικόνα. Για άλλους, είναι περιορισμός. Για τους κατοίκους, είναι λύση – και τρόπος ζωής.
Όπως λένε πολλοί ντόπιοι: «Μπορεί να ζούμε όλοι στο ίδιο κτίριο, αλλά αυτό μας έμαθε τι σημαίνει κοινότητα. Και μας κράτησε μαζί, όταν όλα έξω πάγωναν».
