Σε επικίνδυνη φάση μπαίνουν οι προσπάθειες για την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, καθώς η Ισλαμική Δημοκρατία ανακοίνωσε ότι θα υποβάλει σύντομα τη δική της πρόταση μέσω του Ομάν, την ώρα που απορρίπτει ως ανεπαρκή και ασαφή την αμερικανική πρόταση.
«Μόλις ολοκληρωθεί, θα προτείνουμε σύντομα το δικό μας σχέδιο στην άλλη πλευρά, μέσω του Ομάν. Είναι μια εύλογη, λογική και ισορροπημένη πρόταση και συνιστούμε στην αμερικανική πλευρά να αδράξει αυτή την ευκαιρία», δήλωσε ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ, Εσμαέλ Μπακαεΐ, στην εβδομαδιαία συνέντευξη Τύπου.
Το περιεχόμενο της αμερικανικής πρότασης παραμένει άγνωστο, αλλά το Ιράν έχει ήδη καταστήσει σαφές ότι δεν ικανοποιεί βασικές ιρανικές απαιτήσεις, όπως η άρση των κυρώσεων. Ο πρόεδρος του ιρανικού Κοινοβουλίου, Μοχαμάντ-Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, δήλωσε ότι η πρόταση των ΗΠΑ δεν περιλαμβάνει ούτε αναφορά στην άρση των κυρώσεων, καταγγέλλοντας τη στάση της Ουάσινγκτον ως «αντιφατική και στερούμενη ειλικρίνειας».
Αμερικανική απαίτηση: τερματισμός του εμπλουτισμού ουρανίου
Ο μεγάλος σκόπελος στις διαπραγματεύσεις παραμένει ο εμπλουτισμός ουρανίου. Οι ΗΠΑ ζητούν πλήρη εγκατάλειψη αυτής της δραστηριότητας από την Τεχεράνη, ενώ το Ιράν εμμένει στη θέση ότι έχει νόμιμο δικαίωμα εμπλουτισμού, στο πλαίσιο της Συνθήκης Μη Εξάπλωσης Πυρηνικών Όπλων (TNP), της οποίας είναι συμβαλλόμενο μέρος.
Με φόντο την πολεμική εμπειρία στην Ουκρανία και τις διεθνείς πιέσεις για μη διάδοση πυρηνικών όπλων, οι ΗΠΑ και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί τους, καθώς και το Ισραήλ, κατηγορούν την Ισλαμική Δημοκρατία ότι επιδιώκει κρυφά την απόκτηση ατομικού όπλου — ισχυρισμό που η Τεχεράνη διαχρονικά απορρίπτει, υποστηρίζοντας ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα έχει αποκλειστικά ειρηνικό χαρακτήρα.
Το Ιράν ζητεί ανταλλαγή εγγυήσεων: άρση των κυρώσεων με αντάλλαγμα δεσμεύσεις για τη μη στρατιωτική χρήση του προγράμματός του.
Διπλωματικός πόλεμος με φόντο το Ισραήλ
Παράλληλα, ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να ασκήσει πίεση για πυρηνικό αφοπλισμό του Ισραήλ, το οποίο χαρακτήρισε «μακροχρόνιο εχθρό» της Τεχεράνης και βασικό παράγοντα που προσπαθεί να μπλοκάρει τις συνομιλίες.
«Το γεγονός ότι το αμερικανικό σχέδιο δεν αναφέρει καν την άρση των κυρώσεων δείχνει σαφώς πως η συμπεριφορά των Ηνωμένων Πολιτειών (…) είναι αντιφατική και στερείται ειλικρίνειας», σημείωσε ο Γκαλιμπάφ, καλώντας τον Αμερικανό πρόεδρο να «αλλάξει προσέγγιση αν επιδιώκει πραγματικά μια συμφωνία».
Οι ΗΠΑ, από την πλευρά τους, επαναλαμβάνουν τη θέση ότι δεν πρόκειται να δεχθούν συμφωνία χωρίς πλήρη παύση του ιρανικού εμπλουτισμού ουρανίου και αυστηρότατους μηχανισμούς ελέγχου.
Το Ιράν απειλεί με περιορισμό συνεργασίας με τον ΔΟΑΕ
Σε αυτή την εύθραυστη συγκυρία, ένα ακόμη μέτωπο ανοίγει: το Ιράν προειδοποιεί ότι θα περιορίσει τη συνεργασία του με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), εάν υιοθετηθεί δυσμενές ψήφισμα στη συνεδρίαση του Συμβουλίου των Κυβερνητών, που ξεκινά σήμερα στη Βιέννη.
«Ο ΔΟΑΕ δεν θα πρέπει να περιμένει από την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν να συνεχίσει την ευρεία και φιλική συνεργασία της», προειδοποίησε ο εκπρόσωπος του Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας του Ιράν, Μπεχρούζ Καμαλβάντι.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, οι ΗΠΑ και οι Ευρωπαίοι εταίροι τους προετοιμάζουν ψήφισμα κατά του Ιράν, το οποίο θα περιλαμβάνει απειλή παραπομπής του πυρηνικού φακέλου της Τεχεράνης στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.
«Αντίθετη 100%» η αμερικανική πρόταση, λέει ο Χαμενεΐ
Το κλίμα επιβάρυνε ακόμη περισσότερο η παρέμβαση του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, την περασμένη Τετάρτη. Ο Χαμενεΐ χαρακτήρισε την αμερικανική πρόταση «αντίθετη 100%» με τις ιρανικές αξίες ανεξαρτησίας και αυτάρκειας.
Με την ιρανική οικονομία να πλήττεται σκληρά από τις αμερικανικές κυρώσεις και το εσωτερικό πολιτικό κλίμα να παραμένει εύθραυστο, η ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας εμφανίζεται διατεθειμένη να διαπραγματευθεί, αλλά όχι να αποδεχθεί μονομερείς και εξαναγκαστικές συμφωνίες.
Σε κρίσιμη καμπή οι διαπραγματεύσεις
Μετά από πέντε γύρους διαπραγματεύσεων (με τη διαμεσολάβηση του Ομάν), η διαδικασία παραμένει ανοικτή αλλά αβέβαιη. Το αδιέξοδο στον εμπλουτισμό ουρανίου και οι αντίθετες προσεγγίσεις στις κυρώσεις συντηρούν τη δυσπιστία.
Η επόμενη κίνηση ανήκει πλέον στην Τεχεράνη, που καλείται να καταθέσει την εναλλακτική της πρόταση. Το αν αυτή θα ανοίξει παράθυρο συμφωνίας ή θα οδηγήσει σε νέα όξυνση, θα εξαρτηθεί από τις επόμενες εβδομάδες — με το ψήφισμα του ΔΟΑΕ να αποτελεί ήδη ένα σημείο ανάφλεξης.
Σε κάθε περίπτωση, ο πυρηνικός φάκελος του Ιράν επιστρέφει δυναμικά στην κορυφή της διεθνούς διπλωματικής ατζέντας, εν μέσω πολεμικών εντάσεων και ανασχηματισμού ισορροπιών στη Μέση Ανατολή.
