Η Πρωτομαγιά στην Τουρκία του 2025 δεν ήταν ημέρα γιορτής των εργαζομένων, αλλά μια ακόμη απόδειξη ότι το καθεστώς Ερντογάν φοβάται τον ίδιο του τον λαό. Με 384 συλλήψεις —σύμφωνα με τη Νομαρχία της Κωνσταντινούπολης, ή 400 σύμφωνα με ανεξάρτητες οργανώσεις— και με πάνω από 52.000 αστυνομικούς στους δρόμους, η Άγκυρα επέλεξε να καταστείλει κάθε απόπειρα συγκέντρωσης στην εμβληματική πλατεία Ταξίμ, μετατρέποντας το κέντρο της πόλης σε αποστειρωμένη ζώνη “μη διαμαρτυρίας”.
Η Ταξίμ παραμένει απαγορευμένη λέξη
Η πλατεία Ταξίμ, σύμβολο των εργατικών αγώνων και σημείο αναφοράς στη συλλογική μνήμη της τουρκικής κοινωνίας, παραμένει αποκλεισμένη εδώ και χρόνια κάθε 1η Μαΐου. Από πολύ νωρίς το πρωί της Τετάρτης, όλοι οι δρόμοι γύρω από την πλατεία αποκλείστηκαν, οι σταθμοί του μετρό έκλεισαν, και κάθε σημείο πρόσβασης στην περιοχή αστυνομεύτηκε με φανατισμό. Η αστυνομία συνέλαβε διαδηλωτές, ανάμεσά τους δικηγόρους και φοιτητές, προτού καν πλησιάσουν την πλατεία.
Ο αριθμός των συλλήψεων και η κλίμακα κινητοποίησης των δυνάμεων ασφαλείας παραπέμπουν περισσότερο σε καταστολή πολιτικής κρίσης και όχι σε τυπικά μέτρα τάξης για μια ετήσια διαδήλωση. Η Τουρκία επέλεξε, για ακόμη μια χρονιά, να δείξει ότι η μνήμη είναι έγκλημα — ειδικά όταν αφορά τα γεγονότα της Πρωτομαγιάς του 1977, όταν τουλάχιστον 34 διαδηλωτές σκοτώθηκαν υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες σε ένα από τα πιο αιματηρά επεισόδια της τουρκικής Ιστορίας.
Εργατικά συνδικάτα: σε περιορισμό, υπό επιτήρηση
Οι συγκεντρώσεις μεταφέρθηκαν στην ασιατική πλευρά της Κωνσταντινούπολης. Στην Χαλκηδόνα (Καντίκιοϊ) έλαβε χώρα η κινητοποίηση των ανεξάρτητων και αριστερών συνδικάτων DISK και KESK, καθώς και οργανώσεων και κομμάτων της αντιπολίτευσης. Αντίστοιχα, στην Χαρταλιμή (Καρτάλ) συγκεντρώθηκαν φιλοκυβερνητικά συνδικάτα, με την Turk-Is να δίνει το «παρών» σε ένα κλίμα πιο ελεγχόμενο και χωρίς ιδιαίτερες εντάσεις.
Οι αρχές επέτρεψαν τις δύο αυτές συγκεντρώσεις, παρουσιάζοντας τες ως «απόδειξη σεβασμού της ελευθερίας έκφρασης». Απέκρυψαν, όμως, ότι ο σεβασμός στην ελευθερία ξεκινά από το δικαίωμα επιλογής του τόπου διαμαρτυρίας, και όχι από τον εγκλεισμό της διαμαρτυρίας σε περιφερειακές συνοικίες υπό έλεγχο.
Ο Οζγκιούρ Οζέλ και το μήνυμα για την Ταξίμ
Παρόν στην πορεία της Χαλκηδόνας ήταν ο πρόεδρος του CHP, Οζγκιούρ Οζέλ, ο οποίος έκανε λόγο για κρατικό αυταρχισμό. «Αν οι πλατείες όπως το Ταξίμ είναι όμηροι, τότε σε εκείνη τη χώρα υπάρχει αυταρχισμός», δήλωσε χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι η απαγόρευση των κεντρικών χώρων διαμαρτυρίας είναι καθρέφτης της πολιτικής ανασφάλειας του καθεστώτος.
Οι δηλώσεις Οζέλ αποκτούν βαρύτητα καθώς ενισχύονται οι πιέσεις από την αντιπολίτευση — σε μια περίοδο όπου η κυβέρνηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δείχνει νευρική, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Το γεγονός ότι η Πρωτομαγιά αντιμετωπίζεται ως απειλή αποκαλύπτει μια εξουσία που δεν εμπιστεύεται ούτε τον εαυτό της.
Η Τουρκία της αποστειρωμένης διαμαρτυρίας
Η αποτροπή πρόσβασης στην Ταξίμ και οι μαζικές συλλήψεις δεν είναι «μέτρα ασφαλείας» — είναι πολιτική επιλογή φίμωσης. Η πλατεία Ταξίμ δεν είναι μόνο ένας φυσικός χώρος. Είναι ιστορικό σημείο αντίστασης, από το 1977 μέχρι τις διαδηλώσεις του Γκεζί το 2013. Κάθε Πρωτομαγιά εκεί αποκτά νοηματοδότηση συλλογικής μνήμης και αντίστασης – ακριβώς αυτό που φοβάται η εξουσία.
Το καθεστώς του Ερντογάν επιχειρεί να κατασκευάσει μια χώρα χωρίς διαμαρτυρία, χωρίς κέντρο, χωρίς φωνές. Η αστυνομοκρατούμενη Πρωτομαγιά του 2025 επιβεβαιώνει ότι η ελευθερία στην Τουρκία δεν καταστέλλεται μόνο με νόμους, αλλά και με μπλόκα, συλλήψεις και αποκλεισμούς.
Η φετινή Πρωτομαγιά δεν ήταν «ημέρα των εργαζομένων» στην Τουρκία, αλλά ημέρα υπενθύμισης του φόβου της εξουσίας απέναντι στη συλλογική συνείδηση. Και όσο το καθεστώς επιμένει να αποκλείει την Ταξίμ, τόσο θα αποδεικνύει ότι φοβάται την Ιστορία που δεν μπορεί να ελέγξει.
