Νέα εμπλοκή προκαλεί στις προσπάθειες για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ η σκληρή γραμμή που υιοθετεί η Τεχεράνη, καθώς το Ιράν θέτει σειρά απαιτήσεων προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, συνδέοντας ουσιαστικά το άνοιγμα του κρίσιμου θαλάσσιου περάσματος με μια ευρύτερη πολιτική και οικονομική συμφωνία.
Ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Ζολγκάντρ, ξεκαθάρισε ότι τα Στενά δεν πρόκειται να ανοίξουν εάν προηγουμένως δεν ικανοποιηθούν οι όροι που θέτει η Τεχεράνη.
Μεταξύ των απαιτήσεων περιλαμβάνονται η άρση των αμερικανικών κυρώσεων, ο τερματισμός του ναυτικού αποκλεισμού, η αποχώρηση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από την περιοχή, η καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων και η αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων.
Η Τεχεράνη ζητά επίσης να σταματήσουν οι επιθέσεις και οι απειλές εναντίον του Ιράν και των συμμάχων του στη Μέση Ανατολή.
Από την αισιοδοξία στη νέα αβεβαιότητα
Οι εξελίξεις έρχονται ενώ τις τελευταίες ημέρες είχαν δημιουργηθεί προσδοκίες για πρόοδο στις επαφές Ιράν και Ομάν, με το Μουσκάτ να διαδραματίζει ρόλο διαμεσολαβητή.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί έχει δηλώσει ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται κοντά σε συμφωνία για το πλαίσιο που θα μπορούσε να επιτρέψει την επανέναρξη της ναυσιπλοΐας.
Ωστόσο, η Τεχεράνη φροντίζει πλέον να καταστήσει σαφές ότι μια συμφωνία με το Ομάν δεν σημαίνει αυτομάτως και άμεσο άνοιγμα των Στενών.
Ιρανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η τελική απόφαση συνδέεται με την ικανοποίηση των όρων του Ιράν από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Έτσι, το ζήτημα της ναυσιπλοΐας μετατρέπεται σε μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης διαπραγμάτευσης μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσινγκτον.
Το Ορμούζ ως διαπραγματευτικό όπλο
Η στάση του Ιράν έχει ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω της στρατηγικής σημασίας των Στενών του Ορμούζ για την παγκόσμια οικονομία.
Από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα διακινείται σημαντικό μέρος των παγκόσμιων θαλάσσιων φορτίων πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή της κυκλοφορίας μπορεί να προκαλέσει νέες πιέσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας και να αυξήσει το κόστος μεταφοράς.
Για τον λόγο αυτό, η επαναλειτουργία των Στενών αποτελεί προτεραιότητα όχι μόνο για τις χώρες του Κόλπου αλλά και για τις μεγάλες οικονομίες που εξαρτώνται από τις ενεργειακές ροές της περιοχής.
Η Τεχεράνη γνωρίζει, επομένως, ότι η δυνατότητα να επηρεάζει τη ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ της προσφέρει ένα ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί.
Η πίεση προς τον Τραμπ
Η νέα κατάσταση δημιουργεί παράλληλα έναν δύσκολο υπολογισμό για την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ.
Από τη μία πλευρά, η αποδοχή των ιρανικών απαιτήσεων θα μπορούσε να εκληφθεί ως σημαντική υποχώρηση απέναντι στην Τεχεράνη. Από την άλλη, η παρατεταμένη αβεβαιότητα γύρω από το Ορμούζ ενέχει τον κίνδυνο διατήρησης υψηλών τιμών ενέργειας, με άμεσες επιπτώσεις στους καταναλωτές και στην αμερικανική οικονομία.
Το Ιράν επιχειρεί έτσι να συνδέσει ένα ζήτημα που αφορά ολόκληρη την παγκόσμια ενεργειακή αγορά με τις δικές του απαιτήσεις για κυρώσεις, οικονομικές αποζημιώσεις και αμερικανική στρατιωτική παρουσία στη Μέση Ανατολή.
Το κρίσιμο ερώτημα
Το βασικό ερώτημα πλέον είναι εάν η λίστα των ιρανικών απαιτήσεων αποτελεί τελεσίγραφο ή το αρχικό πλαίσιο ενός σκληρού διαπραγματευτικού παζαριού.
Σε κάθε περίπτωση, οι τελευταίες δηλώσεις από την Τεχεράνη απομακρύνουν το ενδεχόμενο μιας άμεσης και απλής λύσης.
Το Ομάν μπορεί να συνεχίζει τις προσπάθειες για μια συμφωνία που θα διευκολύνει τη ναυσιπλοΐα, όμως η τελική απόφαση φαίνεται να εξαρτάται πλέον από ένα πολύ ευρύτερο γεωπολιτικό παζάρι ανάμεσα στο Ιράν και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Και όσο τα Στενά παραμένουν υπό περιορισμό, το βλέμμα των διεθνών αγορών παραμένει στραμμένο στο Ορμούζ.
