Ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν μετέβη σήμερα για πρώτη φορά στις Κουρίλες νήσους στην άπω ανατολή, μια επίσκεψη που χαρακτηρίσθηκε «απολύτως απαράδεκτη» από την Ιαπωνία, η οποία διεκδικεί επίσης αυτό το αρχιπέλαγος.
Οι ρωσοϊαπωνικές σχέσεις έχουν σηματοδοτηθεί από εντάσεις γύρω απ’ αυτά τα νησιά, για τα οποία το Τόκιο θεωρεί πως από το 1945 βρίσκονται υπό την κατοχή της Σοβιετικής Ένωσης.
Είναι η πρώτη επίσκεψη ρώσου προέδρου στο έδαφος αυτό έπειτα από εκείνη, το 2010, του Ντμίτρι Μεντβέντεφ, ο οποίος ήταν τότε ο πρώτος ρώσος ηγέτης που το επισκέφθηκε, προκαλώντας το θυμό του Τόκιο. Είχε επιστρέψει εκεί το 2019 ως πρωθυπουργός.
Την επομένη της επίσκεψής του, χθες, Τετάρτη, στη Γιούζνο-Σαχαλίνσκ στο νησί της Σαχαλίνης, όπου επισκέφθηκε ένα νοσοκομείο, ο Βλαντίμιρ Πούτιν μετέβη στο Ιτουρούπ, ένα από τα νησιά του αρχιπελάγους των Κουρίλων, σύμφωνα με βίντεο που δόθηκε στη δημοσιότητα από το Κρεμλίνο.
Σύμφωνα με τα ρωσικά μέσα ενημέρωσης, εκεί επισκέφθηκε κυρίως ένα εργοστάσιο επεξεργασίας ψαριών, όπου του πρόσφεραν χαβιάρι, και ένα σχολείο.
Στη Σαχαλίνη, ο Βλαντίμιρ Πούτιν είχε προεδρεύσει συνεδρίασης «με θέμα την εγγύηση της ασφάλειας των ανατολικών συνόρων της Ρωσίας», όμως μετέδωσε το πρακτορείο ειδήσεων RIA Novosti.
Το Τόκιο αντέδρασε έντονα: «Αυτή η επίσκεψη (…) πληγώνει τα αισθήματα του ιαπωνικού λαού και είναι απολύτως απαράδεκτη (…) Διαμαρτυρόμαστε έντονα», δήλωσε η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας Σαναέ Τακαΐτσι.
Η ίδια υπενθύμισε ότι το Τόκιο είχε ζητήσει από τη Μόσχα να μην οργανώσει προεδρική επίσκεψη στην περιοχή. «Αυτή η επίσκεψη αυξάνει περαιτέρω την πικρία της ιαπωνικής κοινής γνώμης έναντι της Ρωσίας και καθιστά δυσκολότερη τη βελτίωση των σχέσεων», που έχουν ήδη πληγεί από τον πόλεμο στην Ουκρανία, πρόσθεσε η Τακαΐτσι.
Μετά τη ρωσική επίθεση στην Ουκρανία το Φεβρουάριο 2022, η Ιαπωνία είχε υψώσει τους τόνους και δηλώσει, για πρώτη φορά από το 2003, ότι οι Κουρίλες νήσοι, στο βόρειο τμήμα του αρχιπελάγους, «κατέχονται παρανόμως» από τη Ρωσία. Από το 2003, η ιαπωνική διπλωματία απέφευγε να μιλήσει για κατοχή.
«Οι Βόρειες Περιοχές αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα του εδάφους της Ιαπωνίας, τόσο σε ιστορικό επίπεδο όσο και από την άποψη του διεθνούς δικαίου», επέμεινε σήμερα ο υπουργός Εξωτερικών Τοσίμιτσου Μοτέγκι, χρησιμοποιώντας την ιαπωνική ονομασία των νησιών.
«Η Ιαπωνία ανέφερε τη Ρωσία ως τη μία από τις κύριες πηγές απειλής. Θέλω να υπογραμμίσω ότι δεν απειλούμε την Ιαπωνία (…) Αντιθέτως αυτή είναι που έχει εδαφικές διεκδικήσεις εναντίον της χώρας μας», είχε δηλώσει χθες, Τετάρτη, ο Πούτιν.
Η Σοβιετική Ένωση είχε καταλάβει το στρατηγικής σημασίας ηφαιστειογενές αρχιπέλαγος των Κουρίλων, που βρίσκεται βόρεια του ιαπωνικου νησιού Χοκάιντο, τις τελευταίες ημέρες του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου και έκτοτε διατηρεί εκεί στρατιωτική παρουσία.
Η Σοβιετική Ένωση δεν κήρυξε τον πόλεμο στην Ιαπωνία παρά μόνο στις 8 Αυγούστου 1945, μετά την έκρηξη της ατομικής βόμβας στη Χιροσίμα και έξι ημέρες πριν από το τέλος της σύγκρουσης.
Ο πληθυσμός των Κουρίλων αποτελείται από περίπου 20.000 ρώσους πολίτες. Ζουν σε δύσκολες κλιματικές συνθήκες, όμως τα νησιά διαθέτουν κοιτάσματα μεταλλευμάτων, κυρίως χρυσού και ασημιού, καθώς και ζώνες πλούσιες σε αλιεύματα.
Αφού κατέλαβε τα νησιά το 1945, η Μόσχα εκδίωξε τον ιαπωνικό πληθυσμό τους, περίπου 17.000 ανθρώπους.
Στη συνέχεια τα νησιά απέκτησαν στρατηγική σημασία, χρησιμεύοντας ως αεροπορικές και ναυτικές βάσεις στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, όταν η Σοβιετική Ένωση βρισκόταν αντιμέτωπη με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον στενότερο σύμμαχό τους στον Ειρηνικό, την Ιαπωνία.
