Η γλώσσα θεωρείται ένα από τα βασικά στοιχεία κάθε γένους που εξασφαλίζει την εθνολογική του συνοχή και το ταυτοποιεί.
Της ΝΑΝΤΙΑΣ Β. ΓΩΓΟΛΟΥ *
Η τουρκική θα λέγαμε ότι είναι μία γλώσσα όχι ευρέως ομιλούμενη και διαδεδομένη -πλην των ειδικών επαγγελμάτων εκ των οποίων προτιμάται προς εκμάθηση που χρήζουν αναγκαίας αλληλεπίδρασης- , που σύμφωνα με τις τελευταίες στατιστικές μελέτες ομιλείται περίπου από 120 εκατ. άτομα σε όλο τον κόσμο.
Αν ενσκύψουμε όμως βαθύτερα σε γλωσσολογικά στοιχεία, γραμματικά και συντακτικά φαινόμενα της γείτονος γλώσσας, με έκπληξή μας θα παρατηρήσουμε πως θεμελιώδη στοιχεία της γλωσσικής της δομής προδίδουν και επιρρώνουν την εθνική στρατηγική «ιμπεριλιαστική» της ρητορική και φυσιογνωμία. Όπως θα καταδείξουμε, δεν είναι τυχαία και βρίθουν εντυπωσιακών συμβολισμών. Σχηματοποιώντας τα, με μία απλή επισκόπηση, όπως μπορούν εύκολα να διαπιστώσουν οι καλοί ομιλητές και γνώστες της τουρκικής γλώσσας, παρατηρούμε ότι:
Η τουρκική γλώσσα χαρακτηρίζεται από πρωτότυπη φωνηεντική αρμονία. Το πρωτότυπο έγκειται στο γεγονός ότι έχει φωνήεντα που δεν έχουν άλλες δυτικές γλώσσες, με το οποίο θέλει να αναδείξει την διαφορετικότητά της, και η αρμονία που επιδιώκει αναδεικνύει την αέναη θέλησή της για μοναδικότητα και καλαισθητική επιβολή που θέλει να εδραιώσει. Μάλιστα, η ευφωνική διάρθρωση, δηλαδή το πρώτο φωνήεν μιας λέξης που ορίζει την τροποποίηση των φωνηέντων που ακολουθούν, ενδέχεται να συμβολίζει και την ενιαία διαχρονική εθνική στρατηγική της.
Είναι συγκολλητική. Αυτό σημαίνει πως επιθυμεί να εντυπωσιάσει με μακρόσυρτες φράσεις και να «υφαρπάξει» όσα περισσότερα στοιχεία μπορεί με μία λέξη – «κίνηση».
Δεν έχει γραμματικό γένος, γεγονός που δείχνει ότι θέλει να αντλήσει πανταχόθεν υποστηρικτές και να προσεγγίσει ως πιο εύληπτη ευρύ γλωσσικό κοινό, ισχυρό αυτοκρατορικό κατάλοιπον.
Η βασική σειρά των όρων της πρότασης είναι Υποκείμενο-Αντικείμενο-Ρήμα. Αυτό διότι τον σημαντικό ρόλο της πρότασης το έχει η τελευταία λέξη, οπότε η σειρά μπορεί να αλλάξει σύμφωνα με αυτό που θέλει να τονίσει περισσότερο ο ομιλητής, αφήνοντας τον ακροατή στον «αέρα» έως τελευταία στιγμή και βολιδοσκοπώντας μέχρι και το τελευταίο δευτερόλεπτο τις διαθέσεις του, για να μπορεί να αναθεωρήσει ή να αιφνιδιάσει (τάση αναθεωρητισμού).
Δίδει μεγάλη βαρύτητα (ένα μεγάλο κομμάτι της τουρκικής γραμματικής και συντακτικού ασχολείται με αυτό) στα κτητικά ουσιαστικά – επίθετα, στις κτητικές αντωνυμίες, ενώ η γενική κτητική χρησιμοποιείται σχεδόν σε κάθε πρόταση για τις περισσότερες περιγραφικές αναφορές. Αυτονόητα αυτό σημαίνει τη μεγάλη της ανάγκη να της ανήκουν όλα και να αποτελούν κτήση της.
Δίνει έμφαση σε ρηματικούς τύπους (μετοχές, γερούνδια, επιρρήματα, ρηματικά επίθετα), γεγονός που συμβολίζει την ανάγκη της για δράση, πρόκληση ενεργειών και επιβολή διά πράξεων.
Δεν έχει άρθρα, προθέσεις και γνήσια επιθέματα, γεγονός που επιβεβαιώνει για ακόμη μία φορά την αναθεωρητική της τάση και την εσκεμμένη αμφιταλάντευσή της για αφηρημένες ενέργειες και δράσεις που θα συγκεκριμενοποιήσει, για το μέγιστο δυνατό συμφέρον της, στο τέλος.
Διατηρεί λέξεις από τη γλώσσα που ομιλούνταν επί της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, για να διαμορφώσει τη σημερινή της γλώσσα, αλλά και από τη γλωσσική μεταρρύθμισή της (1930), στην οποία επικράτησε -μέσα από πολλά ρεύματα- εν μέρει ένας δυτικός προσανατολισμός, γεγονός που δείχνει πως θέλει να πατά σε δύο fora, το ανατολικό και το δυτικό, θέλοντας να διατηρεί πόρτες διασύνδεσης και στα δύο.
Η ταύτιση αρκετών στοιχείων του συντακτικού της και της γραμματικής της με αντίστοιχα στοιχεία της γερμανικής γλώσσας αναδύει άρωμα αιώνιων συμμάχων, ενώ, τέλος, η αυτούσια χρήση λέξεων περσικής και αραβικής προέλευσης στη θρησκευτική της ορολογία δείχνει πως επιθυμεί την ατόφια σύνδεσή της με το Ισλάμ.
Αν ανατρέξουμε στη θεωρία του Γερμανού Heinz Kloss, η αρμονική σχεδίαση της γλωσσολογικής εσωτερικής κατάστασης (corpus planning) στο εσωτερικό ενός κράτους και στο αντίστοιχο εξωτερικό (status planning), γεγονός που έχει υιοθετήσει η γείτονα χώρα, οδηγεί στο να αποτελέσει η γλώσσα ένα ισχυρό εθνικιστικό εργαλείο, ικανό να προσφέρει εφαλτήρια υποσυνείδητα και συνειδητά σε μία εθνικιστική ιδεολογία, περνώντας ιδιαίτερα στοχευμένα μηνύματα στον δέκτη.
Ένα, λοιπόν, τουρκικό language engineering εντελώς τυχαίο ή μελετημένο, δυστυχώς, εντυπωσιακά…;
* Δικηγόρος Παρ’ Αρείω Πάγω, PhD(c), MSc, υπ. διδάκτωρ Ιονίου Πανεπιστημίου, MSc Πολιτικής Δικονομίας Νομικής Παν/μίου Αθηνών, διαπιστευμένη διαμεσολαβήτρια υπουργείου Δικαιοσύνης
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ POLITICAL
