Με γάντια στα χέρια, σκυμμένοι πάνω από την άμμο και με το βλέμμα στη θάλασσα, 49 μαθητές της Β’ Γυμνασίου του 7ου Γυμνασίου Καλαμαριάς μετέτρεψαν την Ακτή Ντοβίλ, στο Καραμπουρνάκι, σε ένα υπαίθριο μάθημα περιβαλλοντικής ευθύνης.
Χωρισμένοι σε επτά ομάδες, οι μαθητές «όργωσαν» την παραλία, γεμίζοντας δέκα μεγάλες σακούλες με απορρίμματα που είχαν καταλήξει στην ακτή: γόπες τσιγάρων, γυαλιά, καπάκια, οδοντόβουρτσες, ροδάκια από καρέκλες, μικροπλαστικά, σύριγγες, αλλά και μεγαλύτερα αντικείμενα, όπως ένα πλαστικό μπιτόνι και μία λάμπα, ενώ εντοπίστηκαν και νεκρά ζώα, όπως ένας σκαντζόχοιρος και ένα ποντίκι.
Η εικόνα των παιδιών να ψάχνουν μέσα στην άμμο για μικροσκοπικά κομμάτια πλαστικού και αποτσίγαρα έστειλε ισχυρό μήνυμα, ότι η ρύπανση δεν είναι κάτι μακρινό ή αφηρημένο, αλλά μια καθημερινή πραγματικότητα που επιστρέφει στη θάλασσα, στο περιβάλλον και τελικά στη ζωή μας.
Η δράση διήρκεσε περισσότερο από τρεις ώρες και πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος «Δράσεις Ενεργού Πολίτη» του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, που εφαρμόζεται υποχρεωτικά από το σχολικό έτος 2024-2025.
Η πρωτοβουλία με τίτλο «Από το ρέμα στη θάλασσα – Καθαρή Ακτή Ντοβίλ», υπό την ευθύνη της γεωλόγου Ελένης Χατζησάββα, συνδέεται με πέντε από τους 17 Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης: καθαρό νερό και αποχέτευση, βιώσιμες πόλεις και κοινότητες, δράση για το κλίμα, ζωή στο νερό και ζωή στη στεριά.
Ατομική ευθύνη το περιβάλλον, λένε οι μαθητές
Την ώρα που οι μαθητές καθάριζαν την Ακτή Ντοβίλ, περαστικοί σταματούσαν για να τους παρακολουθήσουν. Ανάμεσά τους και ένα ζευγάρι επισκεπτών από την Αθήνα, ο Γιώργος και η Αθανασία Παπαβασιλείου, που σχολίασαν με ενθουσιασμό την εικόνα των παιδιών. «Αυτές οι εικόνες πρέπει να φαίνονται περισσότερο. Αν τέτοιες δράσεις γίνονταν παντού, οι πόλεις μας θα ήταν πολύ καλύτερες», ανέφεραν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Οι μαθητές, περιγράφοντας την εμπειρία τους ως μάθημα ζωής, έστειλαν, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, μηνύματα για το περιβάλλον και την ατομική ευθύνη.
«Νομίζουμε ότι η θάλασσα είναι καθαρή μέχρι να σκύψουμε και να δούμε τι υπάρχει στην άμμο», είπε ο Κωνσταντίνος, τονίζοντας ότι τα μικρά σκουπίδια προκαλούν μεγάλη ζημιά. Η Ανθή, που μαζί με την ομάδα της γέμισαν σχεδόν δύο σακούλες, σημείωσε ότι «όλοι πρέπει να πετάμε τα σκουπίδια στους κάδους».
Η Σοφία ανέφερε πως βρέθηκαν «τα πάντα» -από οδοντόβουρτσες μέχρι ροδάκια καρέκλας, υπογραμμίζοντας ότι ο σεβασμός στη φύση είναι στάση ζωής. Η Ναταλία στάθηκε στα μικροπλαστικά και τα αποτσίγαρα, λέγοντας πως «μαθαίνουμε να κρατάμε καθαρό το περιβάλλον για εμάς και τις επόμενες γενιές».
Για τη Θεανώ, το πιο σοκαριστικό ήταν ότι πολλοί συνεχίζουν να ρυπαίνουν τις ακτές, επισημαίνοντας τις επιπτώσεις στα θαλάσσια ζώα. Ο Χριστόδουλος χαρακτήρισε τη δράση «μάθημα σεβασμού προς το περιβάλλον», ενώ ο Χρήστος σημείωσε ότι κυριαρχούν τα πλαστικά, τα καλαμάκια και οι γόπες. Η Θεοδώρα τόνισε ότι η ρύπανση είναι παγκόσμιο πρόβλημα που απαιτεί κινητοποίηση.
Περιβαλλοντική δράση, με στόχο την ευαισθητοποίηση και τη συμμετοχή των μαθητών
Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο διευθυντής του 7ου Γυμνασίου Καλαμαριάς, Λεωνίδας Πράπας, τόνισε ότι η δράση δεν αφορά μόνο τον καθαρισμό της ακτής, αλλά εντάσσεται σε μια συνολική φιλοσοφία περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης και ενεργού συμμετοχής των μαθητών.
Όπως εξήγησε, το πρόγραμμα δίνει τη δυνατότητα στους μαθητές να προσεγγίζουν βιωματικά τα ζητήματα της καθημερινότητας. Πριν φτάσουν στην Ακτή Ντοβίλ, είχαν επισκεφθεί αστικό ρέμα της περιοχής, παρατηρώντας τις συνέπειες της τσιμεντοποίησης και της ρύπανσης.
Μέσα από τη διαδρομή «ρέμα – ακτή – θάλασσα», οι μαθητές κατανοούν πώς η υποβάθμιση του περιβάλλοντος επηρεάζει την ποιότητα ζωής. «Δεν περιμένουμε από τους άλλους να λύσουν τα προβλήματα. Θέλουμε τα παιδιά να καταλάβουν τι σημαίνει ενεργός πολίτης», ανέφερε ο κ. Πράπας.
Στάθηκε επίσης στην ανάγκη επανασύνδεσης των νέων με τη φύση, σε μια εποχή έντονης κατανάλωσης και απομάκρυνσης από το φυσικό περιβάλλον. Παρά τις συχνές επικρίσεις για τη νεολαία, εμφανίστηκε αισιόδοξος, λέγοντας ότι όταν οι μαθητές έχουν ρόλο, ανταποκρίνονται ενεργά.
Όλα στη φύση είναι μια αλυσίδα
«Θέλαμε τα παιδιά να καταλάβουν ότι το σκουπίδι που πετά κάποιος στον δρόμο μπορεί να καταλήξει στη θάλασσα, στην τροφική αλυσίδα και στο ίδιο μας το σώμα», δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η γεωλόγος και υπεύθυνη της δράσης, Ελένη Χατζησάββα.
Η εκπαιδευτικός, που διδάσκει γεωλογία, γεωγραφία, χημεία, βιολογία και φυσική, σχεδίασε τη δράση ώστε να συνδέσει τα μαθήματα των φυσικών επιστημών με την κλιματική κρίση και την ανθρώπινη παρέμβαση στο περιβάλλον.
Πριν βρεθούν στην Ακτή Ντοβίλ, οι μαθητές είχαν δουλέψει στην τάξη πάνω στον κύκλο του νερού και στα αστικά ρέματα της Θεσσαλονίκης. Μέσα από παλιές φωτογραφίες της Καλαμαριάς είδαν πώς περιοχές, όπως η Αρετσού και η Ντοβίλ, όπου κάποτε γίνονταν μπάνια, μετατράπηκαν σε πυκνοδομημένο αστικό τοπίο.
«Τα παιδιά συγκλονίστηκαν όταν κατάλαβαν ότι οι παραλίες αυτές δημιουργήθηκαν χάρη στα ρέματα που μετέφεραν άμμο και φερτά υλικά από το βουνό προς τη θάλασσα», αναφέρει και εξηγεί ότι το μπάζωμα και η τσιμεντοποίηση των ρεμάτων εμποδίζουν τη φυσική ροή του νερού, οδηγώντας συχνά σε πλημμυρικά φαινόμενα. «Όταν κλείνεις τη φυσική διέξοδο του νερού, αυτό θα βρει άλλον δρόμο, είτε μέσα από δρόμους που γίνονται ποτάμια είτε μέσα από σπίτια που πλημμυρίζουν», σημειώνει.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στα πλαστικά απορρίμματα και τα μικροπλαστικά. Οι μαθητές κλήθηκαν να αναζητήσουν την «ιστορία» πίσω από κάθε σκουπίδι, που βρήκαν στην ακτή και να κατανοήσουν πώς καταλήγουν στη θάλασσα και τελικά στην τροφική αλυσίδα.
«Τα πλαστικά δεν εξαφανίζονται. Γίνονται μικροπλαστικά, τα τρώνε οι οργανισμοί και στο τέλος καταλήγουν στο σώμα μας», τονίζει η κ. Χατζησάββα. Για την ίδια, το σημαντικότερο κέρδος της δράσης ήταν η αλλαγή νοοτροπίας. «Θέλουμε τα παιδιά να παρατηρούν, να προβληματίζονται και να συνδέουν όλα αυτά στο μυαλό τους. Να καταλάβουν πως όλα στη φύση είναι μια αλυσίδα», καταλήγει.
Στη δράση συμμετείχαν οι καθηγήτριες Στυλιανή Τσιτσάνη και Καλλιόπη Παστουρματζή, καθώς και η σχολική νοσηλεύτρια Οριάνα Μπιράκου.
