Σήμερα, Δευτέρα 24 Αυγούστου, σύμφωνα με το εορτολόγιο της Ορθόδοξης Εκκλησίας, τιμάται η μνήμη του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού και του Αγίου Ευτυχούς Ιερομάρτυρος.
Ποιοι γιορτάζουν σήμερα
Την ονομαστική τους εορτή έχουν σήμερα:
Αιτωλία, Ευτυχία, Ευτυχούλα, Ευτυχίτσα, Έφη, Ευτύχιος, Ευτύχης
Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός: Η ζωή και το έργο του
Ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός υπήρξε μία από τις σημαντικότερες μορφές του νεότερου ελληνικού Χριστιανισμού. Ήταν ιερομόναχος, ιερομάρτυρας και ισαπόστολος, ενώ το έργο και η δράση του άφησαν έντονο αποτύπωμα στους Έλληνες κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας.
Το κοσμικό του όνομα ήταν Κώνστας. Γεννήθηκε το 1714 στο Μεγάλο Δέντρο της Αιτωλίας, σε οικογένεια με βαθιά πίστη. Αρχικά φοίτησε στο ιεροδιδασκαλείο του Γεράσιμου Λύτσικα στη Σιγδίτσα Φωκίδας και στη συνέχεια συνέχισε τις σπουδές του στη Μονή Αγίας Παρασκευής στα Βραγγιανά των Αγράφων.
Μετά την ολοκλήρωση της εκπαίδευσής του εργάστηκε ως δάσκαλος στην περιοχή της Ναυπακτίας. Όταν ιδρύθηκε η Αθωνιάδα Σχολή στο Άγιο Όρος, συγκαταλέχθηκε στους πρώτους μαθητές της. Εκεί σπούδασε φιλοσοφία με σημαντικούς δασκάλους της εποχής, μεταξύ των οποίων ο Παναγιώτης Παλαμάς, ο Ευγένιος Βούλγαρης και ο Νικόλαος Τζαρτζούλης, ενώ μελέτησε την Αγία Γραφή και τα έργα των Πατέρων της Εκκλησίας. Το 1759 έγινε μοναχός στη Μονή Αγίου Φιλοθέου και έλαβε το όνομα Κοσμάς. Λίγο αργότερα χειροτονήθηκε ιερέας.
Έναν χρόνο αργότερα, με την παρότρυνση του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Σωφρονίου Β΄, ξεκίνησε την ιεραποστολική του δράση στον υπόδουλο ελληνικό χώρο. Για περίπου δύο δεκαετίες πραγματοποίησε τέσσερις μεγάλες περιοδείες, ταξιδεύοντας σε πολλές περιοχές του Ελληνισμού, από την Κωνσταντινούπολη και την Πελοπόννησο μέχρι τα νησιά του Αιγαίου και την Αλβανία.
Ο Άγιος Κοσμάς κήρυττε με απλό και κατανοητό τρόπο, απευθυνόμενος σε ανθρώπους κάθε κοινωνικής τάξης. Παράλληλα, προσπαθούσε να ενισχύσει το θρησκευτικό και εθνικό φρόνημα των Ελλήνων που ζούσαν υπό οθωμανική κυριαρχία. Στις περιοχές από τις οποίες περνούσε συγκεντρώνονταν πλήθη πιστών για να ακούσουν τα κηρύγματά του.
Κεντρική θέση στη δράση του Αγίου Κοσμά είχε η εκπαίδευση. Προέτρεπε τους κατοίκους να ιδρύουν σχολεία και εκκλησίες, καθώς θεωρούσε την παιδεία βασικό παράγοντα για τη θρησκευτική και πνευματική καλλιέργεια του λαού.
Χαρακτηριστικά έλεγε: «Καλύτερον, αδελφέ μου, να έχης ελληνικόν σχολείον εις την χώρα σου, παρά να έχεις βρύσες και ποτάμια». Σύμφωνα με επιστολή του προς τον αδελφό του Χρύσανθο, ο ίδιος ανέφερε ότι είχε συμβάλει στην ίδρυση 10 ελληνικών σχολείων και περίπου 200 δημοτικών σχολείων.
Η έντονη δράση του Αγίου Κοσμά προκάλεσε αντιδράσεις και εχθρότητα. Σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές που περιγράφουν τη δράση του, κατηγορήθηκε ως υποκινητής εξέγερσης των χριστιανών και ως άνθρωπος που ενεργούσε υπέρ των Ρώσων. Στις 23 Αυγούστου 1779, ενώ βρισκόταν στο Κολικόντασι του Βερατίου, συνελήφθη με εντολή του τοπικού ηγεμόνα Κουρτ Πασά.
Την επόμενη ημέρα, στις 24 Αυγούστου 1779, ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός απαγχονίστηκε σε δέντρο στις όχθες του ποταμού Άψου. Το σώμα του ρίχτηκε στον ποταμό, από όπου το ανέσυρε ο εφημέριος της περιοχής και στη συνέχεια το έθαψε. Η μνήμη του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού τιμάται κάθε χρόνο στις 24 Αυγούστου, ημέρα κατά την οποία το εορτολόγιο περιλαμβάνει και τα ονόματα που συνδέονται με τον Άγιο Ευτύχιο.
