Σαφές πλεονέκτημα για τον Έλληνα καταναλωτή καταγράφει η συγκριτική έρευνα τιμών του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ), σύμφωνα με την οποία το τυπικό καλάθι του σούπερ μάρκετ στην Ελλάδα είναι φθηνότερο σε σχέση με επτά ευρωπαϊκές χώρες: Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία, Γερμανία και Ρουμανία.
Η μελέτη βασίζεται σε τιμοληψίες από 40 κατηγορίες βασικών προϊόντων και πάνω από 6.000 τιμές σε 44 αλυσίδες σούπερ μάρκετ σε οκτώ χώρες, τον Απρίλιο του 2025. Τα ευρήματα αποτυπώνουν τελικές τιμές τόσο σε επώνυμα προϊόντα όσο και σε ιδιωτικής ετικέτας, ενώ εξαιρούνται μικρά σημεία πώλησης.
Σαφές προβάδισμα στην τελική τιμή του καλαθιού
Αναλύοντας τις μέσες τιμές με ΦΠΑ, η Ελλάδα διατηρεί την πιο ανταγωνιστική τιμή:
-
Γερμανία: +46%
-
Γαλλία: +26%
-
Ηνωμένο Βασίλειο: +24%
-
Ιταλία: +15%
-
Ισπανία: +9%
-
Ρουμανία: +9%
-
Πορτογαλία: +7%
Όταν όμως αφαιρεθεί ο ΦΠΑ τροφίμων, η διαφορά είναι ακόμα πιο εντυπωσιακή, καθώς ο ελληνικός ΦΠΑ στα τρόφιμα παραμένει στο 13% ή ακόμα και στο 24% για συγκεκριμένα προϊόντα — ποσοστά υψηλότερα από τις υπόλοιπες χώρες:
-
Γερμανία: +54%
-
Γαλλία: +33%
-
Ηνωμένο Βασίλειο: +33%
-
Ιταλία: +23%
-
Ισπανία: +18%
-
Ρουμανία: +14%
-
Πορτογαλία: +10%
Παράγοντας-κλειδί η ελληνική αλυσίδα προμηθευτών – λιανεμπόρων
Σύμφωνα με το ΙΕΛΚΑ, η σταθερά φθηνότερη τιμή του καλαθιού στην Ελλάδα είναι αποτέλεσμα της συντονισμένης προσπάθειας του οργανωμένου λιανεμπορίου και των προμηθευτών για συγκράτηση των τιμών, παρά τα πολυεπίπεδα κόστη (ενέργεια, μεταφορές, πρώτες ύλες, γραφειοκρατία).
Η τάση αυτή παραμένει διαχρονική την τελευταία 12ετία που πραγματοποιείται η εν λόγω συγκριτική ανάλυση.
Ο ΦΠΑ στα τρόφιμα ως παραμορφωτικός δείκτης
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι πολλές χώρες της Ε.Ε. έχουν εξαιρετικά χαμηλούς ή μηδενικούς ΦΠΑ στα τρόφιμα, π.χ.:
-
Ην. Βασίλειο: 0% ή 5%
-
Ιταλία: 4% ή 5%
-
Ισπανία: 4% ή 10%
-
Γαλλία: 5,5% ή 10%
-
Ρουμανία: 9%
-
Γερμανία: 7%
-
Πορτογαλία: 6% ή 13%
Αντίθετα, στην Ελλάδα εξακολουθούν να υπάρχουν είδη πρώτης ανάγκης που παραμένουν στον υψηλό ΦΠΑ 24%, κάτι που αλλοιώνει την αντιληπτή τελική τιμή για τον καταναλωτή, χωρίς να αντανακλά την πραγματική βάση κόστους.
Πολυπαραγοντική η διαμόρφωση τιμών
Η έρευνα υπενθυμίζει ότι η σύγκριση τιμών ανάμεσα σε χώρες πρέπει να λαμβάνει υπόψη πληθώρα μεταβλητών:
-
κόστος ενέργειας και μεταφορών
-
μέγεθος και δομή της αγοράς
-
αγοραστική δύναμη και μισθολογικό κόστος
-
δίκτυα διανομής και υποδομές
-
ισοζύγιο εισαγωγών-εξαγωγών
-
καιρικές συνθήκες και εποχικότητα
-
ειδικοί φόροι κατανάλωσης
-
ποσοστά συμμετοχής οργανωμένου λιανεμπορίου
Η γεωγραφική πολυπλοκότητα της Ελλάδας (π.χ. νησιά, δυσπρόσιτες περιοχές) και το μικρότερο μέγεθος αγοράς καθιστούν την επίδοση του ελληνικού οργανωμένου λιανεμπορίου ακόμη πιο σημαντική, όπως υπογραμμίζεται.
