Μια εικόνα που προκαλεί εύλογη ανησυχία καταγράφεται στον Νέο Μαρμαρά, σε περιοχή φυσικού και δασικού ενδιαφέροντος, όπου σύμφωνα με καταγγελίες πολιτών έχουν συγκεντρωθεί ογκώδη απορρίμματα, κλαδιά, ξύλα και διάφορα εγκαταλελειμμένα υλικά. Οι φωτογραφίες που έχουν στη διάθεσή τους οι κάτοικοι δείχνουν έναν πρόχειρο χώρο απόθεσης μέσα σε πράσινο περιβάλλον, ανάμεσα σε δέντρα και βλάστηση, με εικόνα που παραπέμπει σε ανεξέλεγκτη χωματερή.
Το σημείο εντοπίζεται στην ευρύτερη περιοχή των συντεταγμένων 40.103270, 23.795484 στον Νέο Μαρμαρά, με τους κατοίκους να τονίζουν ότι δεν πρόκειται για μια αδιάφορη ή αποκομμένη περιοχή, αλλά για χώρο που συνδέεται με φυσικό περιβάλλον και με αυξημένη ανάγκη προστασίας. Η ανησυχία γίνεται ακόμη μεγαλύτερη λόγω του ιστορικού πυρκαγιών που έχει βιώσει η περιοχή στο παρελθόν. Σε έναν τόπο που έχει δοκιμαστεί από φωτιές, η παρουσία ξερών κλαδιών, ξύλων, ογκωδών και άλλων υλικών δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως απλή εικόνα αταξίας.
Το ζήτημα δεν είναι μόνο αισθητικό. Είναι περιβαλλοντικό, υγειονομικό και πυροπροστασίας. Όταν απορρίμματα και εύφλεκτα υλικά συσσωρεύονται μέσα ή δίπλα σε φυσική έκταση, το πρόβλημα παύει να είναι μια υπόθεση καθημερινής καθαριότητας και μετατρέπεται σε ζήτημα δημόσιας ασφάλειας. Ιδίως σε μια τουριστική περιοχή όπως ο Νέος Μαρμαράς, όπου το καλοκαίρι η επισκεψιμότητα αυξάνεται κατακόρυφα, τέτοιες εικόνες δημιουργούν ερωτήματα για την πρόληψη, την επιτήρηση και την αποτελεσματικότητα των αρμόδιων μηχανισμών.
Σύμφωνα με όσα αναφέρουν πολίτες, ο χώρος φέρεται να έχει απασχολήσει και στο παρελθόν, ενώ τίθεται το ερώτημα αν είχε καθαριστεί ή αποκατασταθεί με δημόσιους πόρους. Αν αυτό επιβεβαιωθεί από τα επίσημα στοιχεία, τότε η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα: πώς είναι δυνατόν ένας χώρος για τον οποίο διατέθηκαν χρήματα των φορολογουμένων να εμφανίζει ξανά εικόνα εγκατάλειψης ή ανεξέλεγκτης απόθεσης;
Οι κάτοικοι δεν ζητούν απλώς να απομακρυνθούν τα σκουπίδια. Ζητούν να μάθουν τι ακριβώς έχει συμβεί. Ποιος παρέλαβε τυχόν έργο καθαρισμού ή αποκατάστασης; Ποιος πιστοποίησε ότι ο χώρος αποκαταστάθηκε; Ποιος είχε την ευθύνη παρακολούθησης μετά την παρέμβαση; Υπήρξαν νέες αυτοψίες; Καταγράφηκαν παραβάσεις; Ενημερώθηκαν οι αρμόδιες αρχές; Υπήρξε εισαγγελική ή διοικητική συνέχεια;
Το ερώτημα, στην πραγματικότητα, είναι βαθύτερο: υπάρχει μόνιμος μηχανισμός ελέγχου ή απλώς περιστασιακοί καθαρισμοί που ακολουθούνται από νέα απόθεση; Διότι αν ένας χώρος καθαρίζεται και στη συνέχεια γεμίζει ξανά, τότε το πρόβλημα δεν λύνεται με μία εργολαβία, ένα μηχάνημα και μερικά φορτηγά. Το πρόβλημα είναι η απουσία πρόληψης. Είναι το κενό ανάμεσα στον καθαρισμό και στην επιτήρηση. Είναι το σημείο όπου το δημόσιο χρήμα δαπανάται για να απομακρυνθεί το αποτέλεσμα, αλλά όχι για να σταματήσει η αιτία.
Η υπόθεση του Νέου Μαρμαρά έρχεται να προστεθεί σε ένα ευρύτερο ερώτημα που αφορά τη διαχείριση απορριμμάτων στη Σιθωνία. Συμβάσεις, κονδύλια, ανταποδοτικά τέλη, δαπάνες καθαριότητας, μεταφορές απορριμμάτων, ΣΜΑ, ΧΥΤΑ και ΚΔΑΥ συνθέτουν ένα οργανωμένο σύστημα στα χαρτιά. Όμως η πραγματική δοκιμασία βρίσκεται στο πεδίο: στα μπάζα, στα κλαδιά, στα ογκώδη, στα παλιά έπιπλα, στα αδρανή υλικά, στις μικρές και μεγάλες ανεξέλεγκτες αποθέσεις που εμφανίζονται ξανά και ξανά.
Εκεί ακριβώς βρίσκεται η αντίφαση. Οι πολίτες πληρώνουν δημοτικά τέλη και ανταποδοτικές υπηρεσίες. Οι φορείς σχεδιάζουν, αναθέτουν και χρηματοδοτούν δράσεις καθαριότητας και διαχείρισης απορριμμάτων. Κι όμως, στο τέλος, η εικόνα που αντικρίζει κανείς σε ορισμένα σημεία είναι μια εικόνα εγκαταλελειμμένων υλικών μέσα στη φύση. Αυτό είναι το κενό που ζητά απαντήσεις.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο ρόλος των αρμόδιων υπηρεσιών. Από το Δασαρχείο Πολυγύρου ζητείται να διευκρινιστεί αν έγιναν αυτοψίες, πότε πραγματοποιήθηκαν, τι διαπιστώθηκε, αν συντάχθηκαν εκθέσεις, αν υπήρξαν εντολές αποκατάστασης ή διαπιστώσεις παραβάσεων και αν ενημερώθηκαν άλλες αρχές. Σε μια περιοχή με δασικό χαρακτήρα ή με φυσική βλάστηση, η παρέμβαση των δασικών υπηρεσιών είναι κρίσιμη όχι μόνο εκ των υστέρων, αλλά και προληπτικά.
Αντίστοιχα, από την Πυροσβεστική Υπηρεσία και το Πυροσβεστικό Κλιμάκιο Νέου Μαρμαρά τίθενται ερωτήματα για το αν έγιναν έλεγχοι πυροπροστασίας, αν υπήρξαν συστάσεις, αναφορές ή επισημάνσεις κινδύνου, ιδίως λόγω της παρουσίας ξερών κλαδιών και εγκαταλελειμμένων υλικών σε περιοχή με βλάστηση. Σε τόπους που έχουν γνωρίσει μεγάλες πυρκαγιές, η έννοια της πρόληψης δεν μπορεί να είναι τυπική διαδικασία. Είναι ζήτημα προστασίας ζωών, περιουσιών και φυσικού περιβάλλοντος.
Ερωτήματα τίθενται και προς την Ελληνική Αστυνομία: αν υπήρξαν καταγγελίες, αν έγινε έρευνα, αν εντοπίστηκαν υπεύθυνοι για παράνομη απόθεση, αν σχηματίστηκε δικογραφία ή αν υπάρχει κάποιο επίσημο αποτέλεσμα ελέγχου. Η ανεξέλεγκτη απόρριψη αποβλήτων δεν είναι απλώς αντικοινωνική συμπεριφορά. Είναι πράξη με περιβαλλοντικές και ενδεχομένως ποινικές προεκτάσεις, ιδίως όταν αφορά περιοχές φυσικού ενδιαφέροντος.
Την ίδια στιγμή, οι υπηρεσίες Περιβάλλοντος καλούνται να απαντήσουν αν έχουν πραγματοποιηθεί περιβαλλοντικοί έλεγχοι, αν υπάρχουν πορίσματα, αν έχουν προταθεί μέτρα προστασίας και αν έχει σχεδιαστεί μόνιμος τρόπος αποτροπής νέων αποθέσεων. Διότι χωρίς συστηματική καταγραφή, χωρίς έλεγχο και χωρίς συνέπειες, κάθε καθαρισμός κινδυνεύει να γίνει απλώς το πρώτο στάδιο της επόμενης χωματερής.
Οι πολίτες του Νέου Μαρμαρά δηλώνουν ότι δεν ζητούν αντιπαράθεση. Ζητούν διαφάνεια. Ζητούν να δημοσιοποιηθούν οι αυτοψίες, οι εκθέσεις, οι αποφάσεις, οι ενέργειες που έγιναν μετά τις καταγγελίες. Ζητούν να γνωρίζουν αν ο χώρος έχει καθαριστεί στο παρελθόν, με ποια χρήματα, από ποιον, ποιος τον παρέλαβε και ποιος τον παρακολουθεί σήμερα.
Η απάντηση δεν μπορεί να είναι η σιωπή. Ούτε η μετακύλιση ευθυνών από υπηρεσία σε υπηρεσία. Σε έναν τόπο που ζει από το φυσικό του περιβάλλον και τον τουρισμό, η προστασία του χώρου δεν είναι πολυτέλεια. Είναι προϋπόθεση επιβίωσης.
Ο Νέος Μαρμαράς δεν χρειάζεται άλλη μία φωτογραφία χωματερής για να κινητοποιηθεί. Χρειάζεται απαντήσεις. Ποιος γνώριζε; Ποιος έλεγξε; Ποιος ενήργησε; Ποιος είχε την ευθύνη; Ποιος την έχει σήμερα;
Και κυρίως: τι θα γίνει ώστε ο ίδιος χώρος να μη χρειαστεί να καθαριστεί ξανά, με νέο δημόσιο κόστος, επειδή κανείς δεν φρόντισε να σταματήσει την παράνομη απόθεση στην πηγή της;
Δείτε εικόνες:
