Νέα δεδομένα δημιουργεί στο τοπίο της ανώτατης εκπαίδευσης η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας να ακυρώσει τις άδειες λειτουργίας και τις πιστοποιήσεις προγραμμάτων σπουδών τριών παραρτημάτων μη κρατικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα.
Οι αποφάσεις του Γ΄ Τμήματος του ΣτΕ, σε επταμελή σύνθεση, αφορούν τα παραρτήματα του CITY College – University of York, του Keele University και του Anatolia College. Και τα τρία είχαν λάβει άδεια και είχαν ήδη λειτουργήσει στην Ελλάδα κατά το προηγούμενο ακαδημαϊκό έτος.
Ωστόσο, το δικαστήριο δεν αμφισβητεί τη συνταγματική βάση του θεσμού των μη κρατικών πανεπιστημίων. Αντίθετα, επαναλαμβάνει ότι η λειτουργία παραρτημάτων αλλοδαπών πανεπιστημίων στην Ελλάδα μπορεί να είναι συνταγματικά επιτρεπτή υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπει ο νόμος και με εγγυήσεις για την ποιότητα των σπουδών και την ακαδημαϊκή ελευθερία.
Τι έκρινε το ΣτΕ
Με τις αποφάσεις 1167-1172/2026, το Γ΄ Τμήμα εξέτασε προσφυγές που αφορούσαν τις διαδικασίες εγκατάστασης, λειτουργίας και πιστοποίησης των συγκεκριμένων ΝΠΠΕ.
Το βασικό μήνυμα των αποφάσεων είναι διπλό: το θεσμικό πλαίσιο για τα μη κρατικά πανεπιστήμια δεν ακυρώνεται, αλλά οι συγκεκριμένες διοικητικές διαδικασίες δεν κρίθηκαν σύννομες σε όλα τα στάδιά τους.
Το ΣτΕ εντόπισε, μεταξύ άλλων, ζητήματα που αφορούν τον έλεγχο των κτιριακών εγκαταστάσεων, τη διαδικασία αξιολόγησης και τη σύνθεση αρμόδιων επιτροπών, καθώς και τα κριτήρια που χρησιμοποιήθηκαν για την πιστοποίηση προγραμμάτων σπουδών.
Σε δύο περιπτώσεις, σύμφωνα με το σκεπτικό που έχει δημοσιοποιηθεί, κρίθηκε ότι ο ΕΟΠΠΕΠ δεν είχε προχωρήσει εγκαίρως στην απαιτούμενη διαπιστωτική πράξη σχετικά με τη συμμόρφωση των εγκαταστάσεων προς παρατηρήσεις που είχαν διατυπωθεί μετά τους ελέγχους.
Σε άλλη περίπτωση, το δικαστήριο εξέτασε τη συμμετοχή μέλους ειδικής επιτροπής αξιολόγησης, κρίνοντας ότι η σχέση του με τον ενδιαφερόμενο εκπαιδευτικό φορέα μπορούσε να δημιουργήσει ζήτημα αμεροληψίας.
Παράλληλα, το ΣτΕ έθεσε ζήτημα ως προς τη βάση πάνω στην οποία στηρίχθηκαν ορισμένες πιστοποιήσεις προγραμμάτων σπουδών, καθώς τα στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν δεν κρίθηκαν επαρκώς συγκεκριμένα ως ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια.
Η απάντηση του Υπουργείου Παιδείας
Το Υπουργείο Παιδείας υποστηρίζει ότι οι αποφάσεις δεν συνιστούν ακύρωση του θεσμικού πλαισίου, αλλά αφορούν επιμέρους ζητήματα εφαρμογής του.
Όπως επισημαίνει, το ΣτΕ επιβεβαιώνει τη συνταγματικότητα του πλαισίου που θεσπίστηκε με τον ν. 5094/2024 για τη λειτουργία των Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης.
Σύμφωνα με το υπουργείο, τα ζητήματα που προκύπτουν από τις δικαστικές αποφάσεις αφορούν κυρίως:
-
την περαιτέρω εξειδίκευση των κριτηρίων πιστοποίησης των προγραμμάτων σπουδών από την ΕΘΑΑΕ,
-
τη σύνθεση ειδικής επιτροπής αξιολόγησης,
-
και την έκδοση της απαιτούμενης διαπιστωτικής πράξης του ΕΟΠΠΕΠ για τις κτιριακές εγκαταστάσεις.
Η κυβερνητική θέση είναι ότι πρόκειται για ζητήματα της διαδικασίας αδειοδότησης και πιστοποίησης που μπορούν να διορθωθούν, χωρίς να τίθεται υπό αμφισβήτηση η ίδια η νομοθετική βάση για τη λειτουργία των μη κρατικών πανεπιστημίων.
«Δεν θα χαθεί το ακαδημαϊκό έτος»
Το κρίσιμο ζήτημα πλέον αφορά τους φοιτητές των τριών ιδρυμάτων.
Το Υπουργείο Παιδείας διαβεβαιώνει ότι θα προχωρήσει, σε συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς, στις απαραίτητες ενέργειες για την πλήρη συμμόρφωση με τις αποφάσεις του ΣτΕ και την προστασία των δικαιωμάτων των φοιτητών.
Μάλιστα, το υπουργείο υπογραμμίζει ότι «το ακαδημαϊκό έτος δεν θα χαθεί για κανέναν φοιτητή», επιχειρώντας να περιορίσει την αβεβαιότητα που έχει δημιουργηθεί για όσους ήδη φοιτούν στα συγκεκριμένα ιδρύματα.
Η επόμενη φάση περνά πλέον στις αρμόδιες διοικητικές και ανεξάρτητες αρχές, οι οποίες καλούνται να προσαρμόσουν τις διαδικασίες στις απαιτήσεις που προκύπτουν από τις δικαστικές αποφάσεις.
Ποια ιδρύματα αφορά η απόφαση
Οι αποφάσεις αφορούν τρία από τα παραρτήματα μη κρατικών πανεπιστημίων που είχαν αδειοδοτηθεί στην Ελλάδα:
-
CITY College – University of York
-
Keele University
-
Anatolia College
Για τα συγκεκριμένα ιδρύματα ακυρώθηκαν οι σχετικές διοικητικές πράξεις αδειοδότησης, καθώς και οι πιστοποιήσεις των προγραμμάτων σπουδών που συνδέονται με τις επίμαχες διαδικασίες.
Η εξέλιξη δεν σημαίνει, επομένως, ότι καταργείται συνολικά η δυνατότητα λειτουργίας μη κρατικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα. Δημιουργεί, όμως, ένα άμεσο διοικητικό και ακαδημαϊκό πρόβλημα για τα τρία συγκεκριμένα ιδρύματα, τα οποία καλούνται να αντιμετωπίσουν τις πλημμέλειες που διαπίστωσε το δικαστήριο.
Το κρίσιμο στοίχημα της επόμενης ημέρας
Η απόφαση του ΣτΕ αποτελεί την πρώτη σημαντική δοκιμασία για το νέο θεσμικό καθεστώς των μη κρατικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα.
Από τη μία πλευρά, το δικαστήριο αφήνει σε ισχύ τη βασική συνταγματική παραδοχή πάνω στην οποία στηρίχθηκε η μεταρρύθμιση. Από την άλλη, θέτει αυστηρές προϋποθέσεις για τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζεται το πλαίσιο, ιδίως σε θέματα αδειοδότησης, αξιολόγησης, αμεροληψίας και πιστοποίησης.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται κρίσιμο, καθώς το Υπουργείο Παιδείας, η ΕΘΑΑΕ και ο ΕΟΠΠΕΠ θα πρέπει να προχωρήσουν στις απαραίτητες διορθωτικές ενέργειες.
Το μεγάλο ζητούμενο είναι πλέον η ταχύτητα με την οποία θα ολοκληρωθούν οι διαδικασίες, ώστε να αποκατασταθεί η ομαλή λειτουργία των προγραμμάτων και κυρίως να μην υπάρξουν συνέπειες για τους φοιτητές.
Σε κάθε περίπτωση, η σημερινή δικαστική εξέλιξη δεν αποτελεί ακύρωση του θεσμού των μη κρατικών πανεπιστημίων. Αποτελεί ακύρωση συγκεκριμένων διοικητικών πράξεων και αναδεικνύει τις απαιτήσεις που πρέπει να τηρούνται κατά την εφαρμογή του νέου πλαισίου.
