Με μια ολιγόωρη αλλά ηχηρή επίσκεψη στη Θεσσαλονίκη, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναδιατάσσει τον εκθεσιακό χάρτη της χώρας, θέτοντας εν αμφιβόλω την πολυαναμενόμενη ανάπλαση της ΔΕΘ – Helexpo, όπως την ξέραμε μέχρι σήμερα. Σε μια δήλωση που ξάφνιασε και ενόχλησε τη διοίκηση της ΔΕΘ, ο Πρωθυπουργός εξέφρασε τη συμπάθειά του προς τις επιφυλάξεις πολιτών και της αυτοδιοίκησης για το υπάρχον σχέδιο και δεσμεύθηκε για επανασχεδιασμό σε συνεννόηση με την κοινωνία, το αργότερο έως τον Σεπτέμβριο.
Το πρότζεκτ των 300–350 εκατομμυρίων ευρώ, το οποίο προετοιμάζεται από το 2012, φαινόταν έτοιμο να περάσει στη φάση υλοποίησης με εγκεκριμένο Π.Δ. και προετοιμασμένα αρχιτεκτονικά σχέδια. Ξαφνικά, βρίσκεται στον πάγο, χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση προς την ηγεσία της Helexpo, κάτι που ερμηνεύεται ως ισχυρό πολιτικό μήνυμα.
Ποιο είναι το νέο σενάριο που συζητά η κυβέρνηση
Η νέα κατεύθυνση που διαφαίνεται μέσα από τις δηλώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη περιλαμβάνει ριζική αναθεώρηση του πλάνου. Στο τραπέζι βρίσκονται πλέον:
-
Η δημιουργία Μητροπολιτικού Πάρκου 180 στρεμμάτων στο σημερινό οικόπεδο της ΔΕΘ, μαζί με τα 10–12 στρέμματα της Αγίας Φωτεινής.
-
Η παραμονή μόνο του Παλαί ντε Σπορ και του πύργου του ΟΤΕ, με την κατασκευή μικρότερου εκθεσιακού κέντρου 30–40 στρεμμάτων.
-
Η εξαίρεση των εμπορικών χρήσεων, όπως ξενοδοχείο και γραφειακοί χώροι, από τον σχεδιασμό.
-
Η πιθανότητα να αναζητηθεί νέα εκθεσιακή υποδομή στη Δυτική Θεσσαλονίκη, σε έκταση 1.000 στρεμμάτων στη Σίνδο, που ανήκει στο Διεθνές Πανεπιστήμιο Ελλάδος.
Το τελευταίο σενάριο προωθείται από φορείς της Δυτικής Θεσσαλονίκης, που ζητούν χωρική αποκέντρωση της ανάπτυξης, με ενσωμάτωση και σε δίκτυα συγκοινωνίας όπως ο προαστιακός.
Ανοιχτά ζητήματα χρηματοδότησης και συντήρησης
Όποια εκδοχή και αν επιλεγεί, το κόστος παραμένει τεράστιο. Για τον περιορισμένο σχεδιασμό στο κέντρο απαιτούνται 120–150 εκατ. ευρώ δημοσίων πόρων, ενώ για το διπλό σχήμα με εγκαταστάσεις στη Σίνδο, το κόστος μπορεί να ξεπεράσει τα 400 εκατομμύρια ευρώ.
Τα βασικά ερωτήματα είναι:
-
Πού θα βρεθούν οι πόροι; Το Ταμείο Ανάκαμψης φαίνεται δύσκολο να καλύψει πια το έργο, αλλά δεν έχει αποκλειστεί.
-
Ποιος θα πληρώνει τη συντήρηση ενός τόσο μεγάλου Πάρκου; Εάν η χρήση δεν φέρει έσοδα και η Helexpo περιοριστεί, η ευθύνη μετατοπίζεται στον Δήμο Θεσσαλονίκης ή στο Κράτος, με μακροχρόνιο κόστος.
-
Τι θα γίνει με την εμπορική δραστηριότητα; Αν αποκλειστούν οι εμπορικές χρήσεις, τότε χάνονται και πόροι που θα στήριζαν το εκθεσιακό μοντέλο.
Η ανησυχία είναι ότι θα εγκριθεί μια ανάπλαση χωρίς ξεκάθαρο χρηματοδοτικό πλάνο, κάτι που θυμίζει ελληνικά έργα που έμειναν ημιτελή ή εγκαταλελειμμένα, ενώ σπαταλήθηκαν πολύτιμα κονδύλια.
Σε δύσκολη θέση η διοίκηση της Helexpo
Ο πρόεδρος Τάσος Τζήκας και ο CEO Κυριάκος Ποζρικίδης παραμένουν χωρίς επίσημη ενημέρωση, παρότι είναι οι αρχιτέκτονες της υφιστάμενης στρατηγικής. Η δήλωση Μητσοτάκη δεν τους κατονόμασε, αλλά η παράκαμψη της διοίκησης, σε συνδυασμό με την επανατοποθέτηση των σχεδίων, θέτει εμμέσως θέμα πολιτικής εμπιστοσύνης.
Η τρέχουσα ηγεσία της Helexpo βρίσκεται στη θέση ευθύνης από το 2011. Έχει συνδέσει την παρουσία της με την αναβάθμιση της Εκθεσιακής ΔΕΘ, την προώθηση διεθνών κλαδικών εκθέσεων και τη λογική της συνδυαστικής ανάπτυξης (εκθέσεις – τουρισμός – υπηρεσίες). Μια πιθανή απόρριψη του μοντέλου με ξενοδοχείο και γραφεία θα ακυρώσει πλήρως την αναπτυξιακή αφήγηση των τελευταίων ετών.
Θεσμικά και πολιτικά ερωτήματα
Το σχέδιο ανάπλασης είχε προχωρήσει θεσμικά: το σχετικό Προεδρικό Διάταγμα έχει εγκριθεί, με χωροταξικές προβλέψεις και δυνατότητες χρηματοδότησης. Αν προχωρήσει ο επανασχεδιασμός, είτε θα πρέπει να τροποποιηθεί το Π.Δ., είτε να εφαρμοστεί εν μέρει, κάτι που προβλέπεται αλλά δημιουργεί νομικά και τεχνικά κενά.
Πέραν του τυπικού, τίθενται και πολιτικά ερωτήματα:
-
Επηρεάζει το Υπερταμείο τις εξελίξεις; Η Helexpo έχει περάσει κάτω από την ομπρέλα του ΕΕΣΥΠ, και το τελευταίο διάστημα υπήρξαν διαφορές.
-
Μήπως η αλλαγή στρατηγικής αποτελεί προοίμιο αλλαγών στη διοίκηση;
-
Και τι ρόλο παίζει η κοινωνική πίεση; Το δημοψήφισμα που ζητούν κινήσεις πολιτών και οι ενστάσεις της τοπικής αυτοδιοίκησης φαίνεται να βρίσκουν ευήκοα ώτα στο Μαξίμου.
Μια πόλη, ένα project, πολλές κατευθύνσεις
Το εκθεσιακό μέλλον της Θεσσαλονίκης βρίσκεται ξανά στο σημείο μηδέν. Το στοίχημα της ανάπλασης δεν είναι μόνο χωροταξικό, αλλά αναπτυξιακό, οικονομικό και πολιτικό. Οι επόμενοι μήνες θα δείξουν αν η κυβέρνηση θέλει και μπορεί να επανασχεδιάσει ένα βιώσιμο και λειτουργικό πλαίσιο, ή αν απλώς επιλέγει να «κουκουλώσει» έναν αναπτυξιακό σχεδιασμό δεκαετίας.
Το σίγουρο είναι ότι, όσο παραμένουν όλα ρευστά, η θερμοκρασία στη Θεσσαλονίκη θα ανεβαίνει – και δεν θα φταίει μόνο ο καιρός.
