Στην καρδιά της Θεσσαλονίκης, κοντά στον κινηματογράφο «Ολύμπιον», βρίσκεται ένα κτίριο με την επιγραφή «Οικία Τέλλογλου». Η είσοδος αυτού του χώρου, που διατηρεί την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής, οδηγεί στον τέταρτο όροφο, όπου το όνομα του Νέστορα Τέλλογλου παραμένει εμφανές.
Η είσοδος σε αυτό το διαμέρισμα δεν αποκαλύπτει απλώς μια θέα προς τον Θερμαϊκό αλλά ανοίγει τις πόρτες σε έναν εντυπωσιακό κόσμο. Οι τοίχοι του είναι γεμάτοι από πίνακες, γλυπτά, σπάνια αντικείμενα, βιβλία, χαλιά και έπιπλα, όλα συγκεντρωμένα για να αφηγηθούν την ιστορία δύο ανθρώπων που αφιέρωσαν τη ζωή τους στην τέχνη.
Αυτό το σπίτι, όπου η Αλίκη και ο Νέστορας Τέλλογλου έζησαν για περίπου δέκα χρόνια, άνοιξε ξανά τις πύλες του στο κοινό μέσω ξεναγήσεων που οργανώνει το Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών του ΑΠΘ. «Μετά από τις προκλήσεις που αντιμετωπίσαμε λόγω της πανδημίας, αποφασίσαμε να αναβιώσουμε την οικία Τέλλογλου, η οποία είχε παραμείνει κλειστή για τρία χρόνια. Οι πρώτες ξεναγήσεις δείχνουν ότι το κοινό το περίμενε με ανυπομονησία», αναφέρει η Αλεξάνδρα Γουλάκη-Βουτυρά, γενική διευθύντρια του Ιδρύματος.
Αυτό που εντυπωσιάζει αμέσως τον επισκέπτη είναι η αίσθηση ότι δεν εισέρχεται σε έναν τυπικό εκθεσιακό χώρο. Το σπίτι διαθέτει ξύλινα πατώματα, βελούδινες κουρτίνες και καναπέδες, δημιουργώντας την αίσθηση πως οι ιδιοκτήτες του θα επιστρέψουν σύντομα. «Εδώ δεν βλέπουμε απλώς έργα τέχνης να κρέμονται σε τοίχους. Εμπλέκουμε σε έναν φιλόξενο χώρο που μας είναι οικείος», εξηγεί ο Δρ Ιστορίας Τέχνης και επιμελητής του Τελλόγλειου, Μιγκέλ Φ. Μπελμόντε.
Η μοναδικότητα αυτού του σπιτιού έγκειται στη διπλή του ταυτότητα. Από τη μία αποτελεί την αφετηρία του Τελλόγλειου Ιδρύματος, με τη μεγάλη δωρεά που υπογράφηκε το 1971 προς το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, και από την άλλη, διατηρεί τα ίχνη της καθημερινής ζωής δύο ανθρώπων. «Η Αλίκη Τέλλογλου ταυτίστηκε με αυτό το σπίτι, το οποίο αποτέλεσε την προσωπικότητά της, αφού έζησε εδώ περισσότερα από 35 χρόνια μόνη της μετά τον θάνατο του Νέστορα», προσθέτει η κα Γουλάκη-Βουτυρά.
«Αυτή η θέα ήταν το καλύτερο έργο τέχνης»
Από το μπαλκόνι, η θέα προς τον Θερμαϊκό κόλπο είναι εντυπωσιακή, με τον Όλυμπο να διακρίνεται τις καθαρές μέρες. «Αυτή η θέα ήταν το καλύτερο έργο τέχνης», συνήθιζε να λέει η Αλίκη Τέλλογλου, όπως αναφέρει ο κ. Μπελμόντε. Και πραγματικά, τα κύρια δωμάτια του διαμερίσματος βρίσκονται μπροστά, κάνοντάς το ένα από τα πιο προβεβλημένα σπίτια της Θεσσαλονίκης.
Οι τοίχοι του σπιτιού φιλοξενούν έργα μεγάλων Ελλήνων καλλιτεχνών, όπως οι Γύζης, Μαλέας, Παρθένης, και πολλοί άλλοι. Ωστόσο, η συλλογή δεν οργανώθηκε με ακαδημαϊκά κριτήρια. «Η Αλίκη δεν αγόραζε συστηματικά. Επιλέγει έργα που την εντυπωσίαζαν, βασισμένη στο χρώμα ή την αίσθηση που προκαλούσαν. Ήθελε να νιώθει “γροθιά στο στομάχι”», εξηγεί η Αλεξάνδρα Γουλάκη-Βουτυρά.
Η συλλέκτρια που αγόραζε με το ένστικτο
Η ίδια σημειώνει ότι πολλές φορές δεν την ενδιέφερε η υπογραφή ενός έργου. «Αν της άρεσε, το αποκτούσε χωρίς δεύτερη σκέψη. Αυτό το ένστικτο την οδήγησε σε σπουδαίες ανακαλύψεις», προσθέτει. Ανάμεσα σε αυτές είναι και σπάνια έργα του Κόντογλου, που συνδυάζονται με αντικείμενα από την Κίνα, την Ιαπωνία και τη λοιπή Ελλάδα, όλα μαζί συνθέτοντας μια μοναδική ατμόσφαιρα.
Η οικία δεν είναι απλώς μια στατική έκθεση, αλλά μια ζωντανή αναπαράσταση της φιλοσοφίας που κυριαρχούσε όσο η Αλίκη ζούσε. «Κάθε νέο έργο που αποκτιόταν έπρεπε να βρει τη θέση του», εξηγεί η Γουλάκη-Βουτυρά, περιγράφοντας τη διαρκή κίνηση και ανανέωση του χώρου.
Ανοίγει ξανά για το κοινό
Όταν η Αλίκη Τέλλογλου έφυγε από τη ζωή το 2008, το μέλλον της οικίας ήταν αβέβαιο. Τα έργα μεταφέρθηκαν για συντήρηση, ενώ το διαμέρισμα ανήκε πλέον στο ΑΠΘ. Μετά από πολλές σκέψεις, αποφασίστηκε να συνεχιστεί η πολιτιστική ζωή του σπιτιού. Έτσι, το 2016 μέχρι το 2021, το σπίτι φιλοξένησε πολιτιστικές εκδηλώσεις και θεατρικές παραστάσεις, ενισχύοντας τη σύνδεση με την τέχνη και τον πολιτισμό.
Σήμερα, το σπίτι της Αλίκης Τέλλογλου παραμένει ένας ζωντανός χώρος που αναδεικνύει την καθημερινότητα του πολιτισμού και της τέχνης. «Είναι μοναδικό το γεγονός ότι η Αλίκη δεν ήθελε να έχει τη συλλογή της κλεισμένη σε έναν τοίχο, αλλά να είναι ανοιχτή στον κόσμο», καταλήγει η γενική διευθύντρια του Τελλόγλειου. Οι πρόσφατες ξεναγήσεις έδειξαν ότι η κοινότητα ανταποκρίνεται θερμά, γεγονός που προμηνύει μια ανανέωση της πολιτιστικής δραστηριότητας στον χώρο.
Δείτε φωτογραφίες:
