Στην τελική φάση της διαγωνιστικής διαδικασίας περνά το έργο για τη σιδηροδρομική σύνδεση του 6ου Προβλήτα του λιμανιού της Θεσσαλονίκης και την κατασκευή του Δυτικού Προαστιακού, ένα έργο που αφορά όχι μόνο τις εμπορευματικές μεταφορές και τον ρόλο του ΟΛΘ, αλλά και τις καθημερινές μετακινήσεις σε περιοχές της δυτικής Θεσσαλονίκης που μέχρι σήμερα στηρίζονται κυρίως στα λεωφορεία και στο ΙΧ.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, ο Δυτικός Προαστιακός θα περιλαμβάνει επτά στάσεις: Σίνδος, Αγχίαλος, Διαβατά, Κορδελιό, Επτανήσου, Μενεμένη και Νέος Σιδηροδρομικός Σταθμός. Η νέα γραμμή θα αναπτυχθεί σε δύο δυτικούς κλάδους, έναν προς Σίνδο και έναν προς Αγχίαλο – Διαβατά, οι οποίοι θα καταλήγουν στον Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό Θεσσαλονίκης.
Το έργο έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη δυτική πλευρά της πόλης, καθώς αφορά περιοχές με μεγάλη οικιστική, εργατική και βιομηχανική δραστηριότητα. Σίνδος, Διαβατά, Κορδελιό και Μενεμένη είναι περιοχές που συγκεντρώνουν καθημερινά εργαζόμενους, φοιτητές, επαγγελματίες και κατοίκους που μετακινούνται προς το κέντρο, τα πανεπιστήμια, τις δημόσιες υπηρεσίες, τα νοσοκομεία και τις βιομηχανικές εγκαταστάσεις.
Τι προβλέπει το έργο
Ο Δυτικός Προαστιακός σχεδιάζεται να αξιοποιήσει υφιστάμενη σιδηροδρομική υποδομή, με νέες στάσεις και παρεμβάσεις που θα επιτρέπουν την προαστιακή εξυπηρέτηση της δυτικής Θεσσαλονίκης.
Οι βασικές στάσεις που προβλέπονται είναι:
- Σίνδος
- Αγχίαλος
- Διαβατά
- Κορδελιό
- Επτανήσου
- Μενεμένη
- Νέος Σιδηροδρομικός Σταθμός
Κεντρικός κόμβος θα είναι ο Νέος Σιδηροδρομικός Σταθμός, όπου προβλέπεται η σύνδεση με το μετρό, δημιουργώντας θεωρητικά ένα ενιαίο σύστημα μετακινήσεων από τα δυτικά προς το κέντρο και από εκεί προς τις υπόλοιπες περιοχές που εξυπηρετεί η βασική γραμμή του μετρό.
Παράλληλα, το έργο περιλαμβάνει τη σιδηροδρομική σύνδεση του 6ου Προβλήτα του ΟΛΘ, η οποία θεωρείται κρίσιμη για την ενίσχυση των εμπορευματικών μεταφορών και τη διασύνδεση του λιμανιού με το εθνικό και διεθνές σιδηροδρομικό δίκτυο.
Ποιες περιοχές αφορά
Η σημασία του έργου δεν περιορίζεται μόνο στον χάρτη των υποδομών. Αν λειτουργήσει με συχνά και αξιόπιστα δρομολόγια, μπορεί να επηρεάσει την καθημερινότητα χιλιάδων κατοίκων και εργαζομένων.
Στη Σίνδο, όπου βρίσκεται και η βιομηχανική περιοχή, η ύπαρξη τακτικής προαστιακής σύνδεσης μπορεί να προσφέρει εναλλακτική στο ΙΧ για εργαζόμενους και φοιτητές. Στα Διαβατά, η νέα στάση μπορεί να μειώσει την εξάρτηση από λεωφορειακές συνδέσεις που σήμερα απαιτούν χρόνο και συχνά μετεπιβιβάσεις. Στο Κορδελιό και στη Μενεμένη, το ενδιαφέρον εστιάζεται στο κατά πόσο οι στάσεις θα είναι εύκολα προσβάσιμες από τις γειτονιές και αν θα συνδεθούν με το τοπικό δίκτυο λεωφορείων.
Το βασικό ερώτημα για τους κατοίκους δεν είναι μόνο αν θα δημιουργηθούν στάσεις, αλλά αν αυτές θα είναι λειτουργικές στην πράξη. Δηλαδή αν θα βρίσκονται σε σημεία που μπορεί να προσεγγίσει κανείς εύκολα, αν θα υπάρχουν ασφαλείς πεζές διαδρομές, χώροι στάθμευσης, σύνδεση με λεωφορεία και δρομολόγια σε ώρες που εξυπηρετούν εργαζόμενους, φοιτητές και βάρδιες.
Το στοίχημα της καθημερινότητας
Σήμερα, πολλές μετακινήσεις από τη δυτική Θεσσαλονίκη προς το κέντρο γίνονται με λεωφορεία ή ΙΧ. Σε ώρες αιχμής, οι χρόνοι μετακίνησης μπορεί να επιβαρυνθούν σημαντικά, ιδίως όταν απαιτούνται μετεπιβιβάσεις ή όταν η διαδρομή περνά από επιβαρυμένους οδικούς άξονες.
Για έναν εργαζόμενο που μετακινείται καθημερινά από τη Σίνδο ή τα Διαβατά προς το κέντρο, ακόμη και μια μείωση 20 ή 30 λεπτών ανά διαδρομή μπορεί να σημαίνει σημαντικό κέρδος σε μηνιαία βάση. Για έναν φοιτητή, μπορεί να σημαίνει λιγότερες καθυστερήσεις σε μαθήματα. Για έναν εργαζόμενο στη βιομηχανική περιοχή, μπορεί να σημαίνει μικρότερη εξάρτηση από το αυτοκίνητο.
Ωστόσο, το τελικό όφελος θα εξαρτηθεί από συγκεκριμένες παραμέτρους που δεν είναι δευτερεύουσες: τη συχνότητα των δρομολογίων, το ωράριο λειτουργίας, την τιμολογιακή πολιτική, τη σύνδεση με το μετρό και τα λεωφορεία, αλλά και την ασφάλεια και προσβασιμότητα των στάσεων.
Η σύνδεση με το λιμάνι
Το δεύτερο σκέλος του έργου, η σύνδεση του 6ου Προβλήτα, έχει διαφορετική αλλά εξίσου σημαντική διάσταση. Αφορά την εμπορευματική λειτουργία του ΟΛΘ και τη δυνατότητα του λιμανιού να διακινεί φορτία με πιο άμεση πρόσβαση στο σιδηροδρομικό δίκτυο.
Η σύνδεση αυτή θεωρείται κομβική για τη θέση της Θεσσαλονίκης στις μεταφορές και τα logistics, καθώς μπορεί να ενισχύσει τον ρόλο του λιμανιού ως πύλης προς τα Βαλκάνια και τη νοτιοανατολική Ευρώπη.
Το ενδιαφέρον, όμως, είναι ότι στο ίδιο έργο συνυπάρχουν δύο διαφορετικές ανάγκες: η μετακίνηση εμπορευμάτων και η μετακίνηση ανθρώπων. Γι’ αυτό και η τελική λειτουργία του Δυτικού Προαστιακού θα δείξει αν το έργο θα έχει κυρίως αναπτυξιακό και εμπορευματικό χαρακτήρα ή αν θα αποτελέσει και ουσιαστική παρέμβαση στην καθημερινότητα των δυτικών συνοικιών.
Τα ανοιχτά ερωτήματα
Παρά τη σημασία του έργου, υπάρχουν ακόμη κρίσιμα ζητήματα που θα καθορίσουν την επιτυχία του στην πράξη.
Πρώτον, ποια θα είναι η ακριβής συχνότητα των δρομολογίων. Ένα προαστιακό μέσο με αραιά δρομολόγια δύσκολα μπορεί να λειτουργήσει ως καθημερινή επιλογή για εργαζόμενους και φοιτητές.
Δεύτερον, πώς θα συνδεθούν οι στάσεις με τις υφιστάμενες λεωφορειακές γραμμές. Αν ο επιβάτης χρειάζεται μεγάλο χρόνο για να φτάσει στη στάση, το όφελος του τρένου περιορίζεται.
Τρίτον, αν θα προβλεφθούν χώροι στάθμευσης ή ασφαλείς διαδρομές πεζών και ποδηλάτων γύρω από τις στάσεις.
Τέταρτον, πώς θα συνδεθεί λειτουργικά ο Νέος Σιδηροδρομικός Σταθμός με το μετρό, ώστε η μετακίνηση από τα δυτικά προς το κέντρο και τις ανατολικές περιοχές να γίνεται χωρίς μεγάλη αναμονή.
Πέμπτον, αν το ωράριο θα καλύπτει και εργαζόμενους βάρδιας, ειδικά σε περιοχές όπως η Σίνδος και η βιομηχανική ζώνη.
Γιατί ενδιαφέρει τη δυτική Θεσσαλονίκη
Η δυτική Θεσσαλονίκη συγκεντρώνει σημαντικό μέρος του πληθυσμού, της εργασίας και της παραγωγικής δραστηριότητας της πόλης. Παρ’ όλα αυτά, οι μεγάλες υποδομές μετακίνησης για χρόνια κινήθηκαν κυρίως σε άλλους άξονες.
Ο Δυτικός Προαστιακός μπορεί να αποτελέσει την πρώτη ουσιαστική σταθερή σύνδεση της περιοχής με τον κεντρικό συγκοινωνιακό κορμό της Θεσσαλονίκης. Δεν αρκεί, όμως, η κατασκευή των στάσεων. Το ζητούμενο είναι να δημιουργηθεί ένα μέσο που θα χρησιμοποιείται καθημερινά από τους κατοίκους και όχι περιστασιακά ή μόνο συμπληρωματικά.
Η τελική εικόνα θα κριθεί όταν αποσαφηνιστούν τα δρομολόγια, οι συνδέσεις, οι χρόνοι μετακίνησης και οι παρεμβάσεις γύρω από τις στάσεις.
Μέχρι τότε, το έργο γεννά προσδοκίες αλλά και ερωτήματα. Για τη Σίνδο, τα Διαβατά, το Κορδελιό και τη Μενεμένη, το ζητούμενο είναι απλό: να μη μείνει ο Δυτικός Προαστιακός ένα ακόμη έργο που περνά από τα δυτικά, αλλά ένα μέσο που θα τα συνδέει ουσιαστικά με την υπόλοιπη Θεσσαλονίκη.
